หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ประกาศรายชื่อขึ้นทะเบียนภาพยนตร์ 12 เรื่องเป็น มรดกภาพยนตร์ของชาติ ประจำปี 2569 นำโดยหนังเด่น อัศวินดาบกายสิทธิ์ เฉิ่ม… แสงศตวรรษ แผ่นดินของเรา พร้อมบันทึกภาพเคลื่อนไหวที่สำคัญทางประวัติศาสตร์อย่างเหตุการณ์ 6 ตุลาผ่านมุมมองรัฐและนักทำหนัง กรุภาพยนตร์กลุ่มชาติพันธุ์ และกรุภาพยนตร์ของหมอบุญส่ง เลขะกุล นักอนุรักษ์ธรรมชาติคนสำคัญของไทย

วันที่ 4 ตุลาคม 2569 ซึ่งเป็นวันอนุรักษ์ภาพยนตร์ไทย นายประสพ เรียงเงิน ผู้แทนที่ได้รับมอบหมายจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ที่กำกับดูแลหอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) เป็นประธานในพิธีการประกาศขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติ ประจำปี 2569 กล่าวว่า

“ปีนี้ เป็นปีที่ 16 แล้ว ที่หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) กระทรวงวัฒนธรรม ได้ทำการประกาศรายชื่อภาพยนตร์เพื่อขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภาพยนตร์ของชาติ ซึ่งเป็นกิจกรรมที่จัดต่อเนื่องทุกปีในวันอนุรักษ์ภาพยนตร์ไทย 4 ตุลาคม โดยเริ่มมาตั้งแต่ปี 2554 เพื่อให้ทุกคนได้ตระหนักถึงความสำคัญในการอนุรักษ์ภาพยนตร์ไทย  โดยรายชื่อหนังส่วนหนึ่งมาจากการเสนอโดยประชาชนกว่า 1,200 คนที่เสนอชื่อหนังมา 323 เรื่อง เมื่อร่วมกับรายชื่อภาพยนตร์อีกส่วนที่มาจากคลังอนุรักษ์ของหอภาพยนตร์ เพื่อให้คณะกรรมการจากหลายอาชีพ 34 ท่าน พิจารณาคัดเลือกโดยใช้หลักเกณฑ์คุณค่าความสำคัญทางประวัติศาสตร์ อิทธิพลต่อสังคม วัฒนธรรม และศิลปะ โดยปีนี้มีภาพยนตร์ 12 เรื่องได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภาพยนตร์ของชาติ เมื่อรวมกับปีที่ผ่านมา ทำให้มีภาพยนตร์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแล้ว 275 เรื่อง”

สำหรับภาพยนตร์ในปีนี้มีภาพยนตร์เด่นอย่าง เฉิ่ม… (2548) หนังไทยที่สะท้อนสังคมช่วงทศวรรษ 2540 และเป็นผลงานการแสดงที่พลิกบทบาทของ หม่ำ จ๊กมก ที่มาประกบคู่กับ นุ่น-วรนุช อัศวินดาบกายสิทธิ์ (2513) ผลงานการแสดงสู่ระดับสากลครั้งแรกและครั้งเดียวของ มิตร ชัยบัญชา ก่อนที่เค้าจะจบฉากชีวิตในวันที่ 8 ตุลาคม แสงศตวรรษ (2549) ภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกที่เข้าสายประกวดหลักของเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส แต่กลับถูกเซนเซอร์ในเมืองไทย จนกลายเป็นประเด็นให้เกิดกระแสการรณรงค์เรื่องการยกเลิกเซนเซอร์ แผ่นดินของเรา (2519) ภาพยนตร์ที่สร้างจากนวนิยายชิ้นเอกของ มาลัย ชูพินิจ นักเขียนชั้นครู ผู้มีวาระครบรอบ 120 ปีชาตกาลในปีนี้

ภาพยนตร์ที่เกี่ยวเหตุการณ์ 6 ตุลาซึ่งมีวาระครบรอบ 50 ปีในปีนี้ อย่าง ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเหตุการณ์เมื่อ 6 ตุลาคม 2519 ภาพยนตร์ที่ผลิตโดยหน่วยงานความมั่นคง เพื่อชี้แจงหลังเกิดเหตุการณ์ปราบปรามการชุมนุม 6 ตุลา ในมุมมองของรัฐ ดาวคะนอง (2559) หนังที่ ใหม่ อโนชา สุวิชากรพงศ์ นำเรื่องราวเหตุการณ์ 6 ตุลา มารื้อถอนโครงสร้างตีความผ่านศิลปะภาพยนตร์

นอกจากนี้ ยังมี โขน ภาพยนตร์บันทึกการแสดงโขนชักรอกหน้าพระที่นั่ง เรื่องรามเกียรติ์ ตอนศึกมังกรกัณฐ์ เมื่อปี พ.ศ. 2472 [กรุภาพยนตร์ของหมอบุญส่ง เลขะกุล] หนังของหมอผู้เป็นบิดาแห่งการอนุรักษ์ของชาติ ที่จับกล้องบันทึกทั้งเรื่องราวส่วนตัว งานแพทย์ งานโฆษณา รวมถึงหนังบันทึกภาพสัตว์ป่าและ นิยมไพรสมาคม เพื่อรณรงค์และบุกเบิกการอนุรักษ์ธรรมชาติในประเทศไทย [กรรมวิธีทำเฮโรอีน] หนังบันทึกกระบวนการผลิตเฮโรอีนจากแหล่งผลิตที่เป็นศูนย์กลางของโลกในช่วงทศวรรษ 2500 WESTWÄRTS...Südostasiatinnen in der BRD สารคดีเกี่ยวกับผู้หญิงไทยในเยอรมัน ปี พ.ศ. 2532 ก่อนที่กำแพงเบอร์ลินจะล่มสลาย [กรุภาพยนตร์กลุ่มชาติพันธุ์ในไทยจาก Encyclopaedia Cinematographica] จดหมายเหตุภาพเคลื่อนไหวสำหรับการศึกษามานุษยวิทยาชาติพันธุ์ที่สมบูรณ์ที่สุดชุดหนึ่งที่สร้างขึ้นเมื่อปี 2507-2508

 

หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) จัดกิจกรรมประกาศรายชื่อภาพยนตร์ขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติมาเป็นประจำทุกปี ตั้งแต่ปี 2554 หลังประกาศรายชื่อภาพยนตร์ในปีที่ 16 นี้ จำนวน 12 เรื่อง ทำให้ภาพยนตร์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนฯ มีจำนวนรวมทั้งหมด 275 เรื่อง ซึ่งหอภาพยนตร์เตรียมนำภาพยนตร์เหล่านี้ออกฉายตามช่องทางต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นในโรงภาพยนตร์ Facebook YouTube Tiktok ของหอภาพยนตร์ รวมถึงการจัดงานเสวนาถึงภาพยนตร์ และการให้บริการในห้องสมุดและโสตทัศนสถาน เชิด ทรงศรี ของหอภาพยนตร์ ติดตามรายละเอียดได้ที่ www.fapot.or.th หรือที่เฟซบุ๊กช่อง หอภาพยนตร์ Thai Film Archive

ภาพบรรยากาศภายในงาน

มรดกภาพยนตร์ของชาติ ประจำปี 2569

โขน

ภาพยนตร์บันทึกการแสดงโขนชักรอกหน้าพระที่นั่ง เรื่องรามเกียรติ์ ตอนศึกมังกรกัณฐ์ เมื่อปี พ.ศ. 2472 ที่เป็นมรดกคุณค่าทางประวัติศาสตร์การแสดงของไทยที่มีนักแสดงเด็กในวันนั้นเติบโตขึ้นมาเป็นนักแสดงโขนชั้นครู อย่าง อาจารย์อาคม สายาคม

[กรุภาพยนตร์ของหมอบุญส่ง เลขะกุล]

กรุหนังบิดาแห่งการอนุรักษ์ของชาติ ที่ได้ถ่ายภาพยนตร์สมัครเล่น หนังบ้าน งานโฆษณาในวิชาชีพแพทย์ รวมถึงหนังบันทึกภาพสัตว์ป่าและกิจกรรมของนิยมไพรสมาคมซึ่งท่านก่อตั้งขึ้นเพื่อรณรงค์และบุกเบิกการอนุรักษ์ธรรมชาติในประเทศไทย

[คณะนักข่าวเดินทางไปจีนแดงและเวียดนามเหนือ ปี 2500]

จดหมายเหตุที่หายากทางประวัติศาสตร์สื่อมวลชนและการทูตภาคประชาชน ในยุคสมัยที่เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อทางการเมืองในประเทศ ซึ่งได้บันทึกบรรยากาศของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศที่ยังไม่มีความสัมพันธ์ทางการฑูตอย่างเป็นทางการ ก่อนการพลิกผันทางนโยบายของรัฐไทยภายหลังการรัฐประหาร ในปี 2501

[กรรมวิธีทำเฮโรอีน]

หนังที่อาจเป็นหนึ่งเดียวในโลกที่บันทึกกระบวนการผลิตเฮโรอีนจากแหล่งผลิตที่เป็นศูนย์กลางส่งผลผลิตต้องห้ามไปทั่วโลกในช่วงทศวรรษ 2500           

[กรุภาพยนตร์กลุ่มชาติพันธุ์ในไทยจาก Encyclopaedia Cinematographica]

จดหมายเหตุภาพเคลื่อนไหวสำหรับการศึกษามานุษยวิทยาชาติพันธุ์ที่สมบูรณ์ที่สุดชุดหนึ่ง บันทึกวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ในไทย 4 กลุ่ม ได้แก่ แม้วหรือม้ง อาข่า ลีซู และลาหู่ดำ ในพื้นที่จังหวัดตากและเชียงราย ในช่วงปี 2507-2508

อัศวินดาบกายสิทธิ์

ภาพยนตร์เรื่องแรกและเรื่องเดียวที่ มิตร ชัยบัญชา ได้เดินทางไปสู่ระดับสากลเพื่อร่วมงานกับสตูดิโอต่างประเทศที่ฮ่องกงอย่างเต็มตัวก่อนที่มิตร ชัยบัญชา จะก่อนที่จะเกิดโศกนาฏกรรมการเสียชีวิตของมิตร ในวันที่ 8 ตุลาคม 2513 ถ่ายทำควบคู่กันไป 2 ฉบับ ได้แก่ ฉบับนางเอกไต้หวัน กว่าน หลิง และฉบับนางเอกไทย เพชรา เชาวราษฎร์

ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเหตุการณ์เมื่อ 6 ตุลาคม 2519

ภาพยนตร์เหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ที่ผลิตโดยรัฐ ในสถานการณ์ที่จำเป็นต้องชี้แจงให้ประชาชนเห็นความชอบธรรมของรัฐในการปราบปรามผู้ชุมนุมในวันนั้น ถึงเหตุการณ์ประวัติศาสตร์บาดแผลของชาติที่ในปีนี้ถือเป็นวาระครบรอบ 50 ปี

แผ่นดินของเรา

ภาพยนตร์ปี 2519 ที่สร้างจากนวนิยายชิ้นเอกของ มาลัย ชูพินิจ นักเขียนชั้นครู ผู้มีวาระครบรอบ 120 ปีชาตกาลในปีนี้ โดยมี ส. อาสนจินดา มาเป็นผู้กำกับ ลำดับภาพและแสดงนำร่วมกับ สมบัติ เมทะนี, นิรุตติ์ ศิริจรรยา, นัยนา ชีวานันท์ และยังนับเป็นผลงานการแสดงภาพยนตร์ครั้งแรกของ เนาวรัตน์ ยุกตะนันท์ ที่ประสบความสำเร็จจนคว้ารางวัลตุ๊กตาเงิน ผู้แสดงหญิงหน้าใหม่มาครอง

WESTWÄRTS...Südostasiatinnen in der BRD

สารคดีเกี่ยวกับผู้หญิงไทยในเยอรมัน ปี พ.ศ. 2532 ก่อนที่กำแพงเบอร์ลินจะล่มสลาย สร้างโดยคนทำหนังสมัครเล่นที่เป็นผู้หญิงด้วยวิธีการที่ตรงไปตรงมา ภาพยนตร์ได้บันทึกช่วงเวลาหัวเลี้ยวหัวต่อของสังคมไทยและสังคมเยอรมันแสดงภาพที่แทบไม่เคยเห็นในสารคดีไทยมาก่อน

เฉิ่ม…

ภาพยนตร์รักที่สะท้อนภาพสังคมกรุงเทพยามราตรีในทศวรรษ 2540 กับความขัดแย้งระหว่างเมืองที่หมุนไปอย่างรวดเร็วกับตัวละครที่ยังคงถวิลหาอดีต ที่คงเดช จาตุรันต์รัศมี ผู้กำกับได้พลิกบทบาทครั้งสำคัญของ หม่ำ จ๊กมก ตลกซุปเปอร์สตาร์มาเล่นบทคนขับแท็กซี่ผู้แสนซื่อสุภาพเรียบร้อย ชอบใช้ชีวิตวนเวียนกับอดีต โดยประกบคู่กับการแสดงภาพยนตร์ครั้งแรกของนางเอก นุ่น - วรนุช

แสงศตวรรษ

ภาพยนตร์ของ อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ที่อาจจะเป็นหนังเกี่ยวกับวิชาชีพหมอที่ซื่อสัตย์และสมจริงที่สุดในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ไทย และเป็นภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกที่เข้าสายประกวดหลักของเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส หนึ่งในสามเทศกาลสำคัญของโลกในปี 2549 และเป็นภาพยนตร์ที่มีประเด็นโด่งดังเมื่อหนังกลับมาที่ไทยด้วยการโดนเซนเซอร์ จนเกิดกระแสการรณรงค์ให้แก้กฎหมาย และให้ยกเลิกการสั่งตัดภาพยนตร์

ดาวคะนอง

ภาพยนตร์ที่พูดถึงเหตุการณ์สังหารหมู่ในวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 ผ่านภาษาภาพยนตร์ศิลปะร่วมสมัย โดย อโนชา สุวิชากรพงศ์  ผู้กำกับและผู้เขียนบทภาพยนตร์ ที่ได้ถอดรื้อโครงสร้างของประวัติศาสตร์ ให้เป็นงานศิลปะภาพเคลื่อนไหวไม่แช่แข็งประวัติศาสตร์ผ่านภาพจำเดิม แต่กระตุ้นให้เรื่องราวของ 6 ตุลา ถูกถ่ายทอดต่อเนื่องไปยังคนดูรุ่นใหม่