เสน่ห์ชุมชน'ตลาดบางลี่' ผ่านหนังสือ 'สองพี่น้อง บนเส้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม'

สภาวัฒนธรรมอำเภอสองพี่น้อง จ.สุพรรณบุรี เปิดตัว “120 ปีพิพิธภัณฑ์บ้านจีนกั๊ก ตลาดบางลี่” และหนังสือ “สองพี่น้อง บนเส้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม” โดยจัดกิจกรรมเสวนา ย้อนรอยเส้นทางประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมชุมชนตลาดบางลี่สองพี่น้อง  

โดยมี ดร.เตช บุนนาค เลขาธิการสภากาชาดไทย เป็นประธานในพิธี พร้อมฟังเรื่องราวในความทรงจำจาก 2 พี่น้องตระกูลฉันทดิลก นายพิริยะ และนางสาวสกุณา ตระกูลเก่าแก่ที่อาศัยอยู่ใน อ.สองพี่น้อง มาหลายชั่วอายุคน

นายวิศาล ตันติไพจิตร ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอสองพี่น้อง กล่าวถึงการจัดงานครั้งนี้ เป็นการเปิดตัว “120 ปีพิพิธภัณฑ์บ้านจีนกั๊ก ตลาดบางลี่” และหนังสือ “สองพี่น้อง บนเส้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม” อย่างเป็นทางการ โดยสภาวัฒนธรรมอำเภอสองพี่น้อง ร่วมกับพิพิธภัณฑ์บ้านจีนกั๊ก ได้รวบรวมข้อเขียนทางประวัติศาสตร์ของอำเภอสองพี่น้อง และตลาดบางลี่ จากผู้เชี่ยวชาญ ปราชญ์ชาวบ้าน และลูกหลานชาวบางลี่

“ประวัติศาสตร์คือความเป็นมาเป็นไปของตัวตน กลุ่มชาติพันธุ์ เราจะได้รู้ว่าพื้นเพเรามาจากไหน บรรพบุรุษเรา ทำมาหากินกันอย่างไร ทำให้เกิดพวกเรามาในวันนี้ ซึ่งได้รวบรวมไว้ในหนังสือเล่มนี้ทั้งหมด” นายวิศาล กล่าว

ดร.เตช กล่าวตอนหนึ่ง ระหว่างเป็นประธาน เปิดตัวหนังสือสองพี่น้อง บนเส้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมว่า เนื้อหามีหลายเรื่องราวที่น่าสนใจ อย่างเช่น ประวัติศาสตร์อำเภอสองพี่น้อง จดหมายเหตุอำเภอสองพี่น้อง ประวัติศาสตร์ชุมชนบางลี่ ประวัติชุมชนชาวญวน ชาติพันธุ์ลาว ประวัติศาสตร์มอญ และจบลงด้วยประวัติบุคคลสำคัญต่างๆ ในชุมชนตลาดบางลี่   

จากนั้นเป็นเสวนาถ่ายทอดเรื่องราว “สองพี่น้องในความทรงจำ” โดยพี่น้องตระกูลฉันทดิลก ซึ่งเป็นตระกูลเก่าแก่ในชุมชนตลาดบางลี่ โดยนายพิริยะ ฉันทดิลก ผู้ว่าราชการจังหวัดตราด และนางสาวสกุณา ฉันทดิลก น้องสาว ปัจจุบันประกอบธุรกิจจำหน่ายเครื่องเขียนในตลาดบางลี่

นางสาวสกุณา ได้ชื่อว่าเป็นผู้รู้ลึกประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ชุมชนตลาดบางลี่ ในฐานะเจ้าของวิทยานิพนธ์ดีเด่น สาขามานุษยวิทยา คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งถูกนำข้อมูลไปใช้อ้างอิงในงานวิชาการมากที่สุดเล่มหนึ่ง

นางสาวสกุณา เล่าถึง ชุมชนตลาดบางลี่และสองพี่น้องว่า หากสืบประวัติย้อนไปถึงสมัยอยุธยา ที่มีชุมชนคนไทยอยู่ร่วมกับชุมชนชาวจีนที่เดินทางจากแผ่นดินใหญ่มาตั้งรกราก จากนั้นสองพี่น้องได้ขยับขยายก่อตัวเป็นชุมชนใหญ่ แล้วไหลมาสู่ชุมชนตลาดบางลี่ในปัจจุบัน

“บางลี่ หรือหมางลี่ เป็นครั้งแรกที่ได้ยินจากปากของพ่อ หมางลี่ที่คนจีนเรียก หมายถึงเป็นดินแดนแห่งความอุดมสมบูรณ์ที่พวกเขาค้นพบ และมีความสุขที่ได้ตั้งรกรากอยู่ที่นี่ จุดที่เขาคิดว่า เป็นที่อยู่ ทำให้เขามีความสุข จนสร้างฐานะที่มั่นคง ความเจริญรุ่งเรืองของบางลี่ ได้นำพามาซึ่งประเพณี และวัฒนธรรมมากมาย ในช่วงที่เราเป็นเด็กมีความสุขมาก เวลาไปไหน ใครถาม จะบอกทันทีว่า หนูมาจากสุพรรณบุรี บางลี่ค่ะ”  

ขณะนายพิริยะ เลือดเนื้อเชื้อไขชาวชุมชนบางลี่ ได้ถ่ายทอดความทรงจำสมัยวัยเด็กว่า ไม่ว่าจะย้ายไปรับราชการที่ไหน พอได้กลิ่นไอดิน ก็จะนึกถึงบางลี่ขึ้นมาทันที ยิ่งได้ฟังเพลง โปรดเถิดดวงใจ ของทูล ทองใจ แล้ว ยิ่งรู้สึก ได้ย้อนรำลึกถึงวัยเด็ก ที่เปิดฟังกันในทุกเช้าตรู่

“เมื่อใดที่ได้ฟังเพลงเหล่านี้ ได้สูดอากาศสดใส ก็จะนึกถึงตลาดบางลี่ในวัยเด็ก นึกถึงวิถีท้องถิ่นบางลี่ มันเป็นความทรงจำที่อยู่ในตัวตนของเรา ผ่านไปกี่ปีก็ไม่มีวันลืม” 

นายพิริยะ ยังเล่าถึง ความผูกพันกับสายน้ำในวัยเด็ก ซึ่งเป็นความผูกพันกับความเป็นความตายถึง 3 ครั้ง

ครั้งแรก วิ่งเล่นในตรอกข้างโรงเจ ตกลงไปในลำน้ำ ขาขัดกับราวสะพาน โชคดีมีคนช่วยขึ้นมาได้ทัน ครั้งที่สอง กระโดดลงไปในน้ำด้วยความคะนอง มีคนจับขึ้นมาได้อีกครั้ง และครั้งที่สาม แข่งกันดำน้ำลอดเรือเอี้ยมจุ๊น ไม่ดูทิศทางน้ำ พอดำลอดใต้ท้องเรือ โผล่ยังไงก็โผล่ไม่ขึ้น ดีที่กลั้นหายใจเฮือกสุดท้าย โผล่ขึ้นมาได้ จนเกือบเอาตัวไม่รอด  

“ผมเคยบอกทุกคนว่า ตลาดบางลี่ หล่อหลอมให้ต้องไปเป็นข้าราชการฝ่ายปกครองของมหาดไทย เพราะได้เห็นการขับเคลื่อนของคนในครอบครัว ทั้งลุง ทั้งเตี่ย มาโดยตลอดในวัยเด็ก เป็นประสบการณ์ที่รู้สึกว่า เป็นเนื้อเดียวกันกับชีวิตของเราในทุกวันนี้” นายพิริยะกล่าว

เรื่องเล่านี้ เป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องราว ในงานเสวนาเปิดตัว “พิพิธภัณฑ์บ้านจีนกั๊ก ตลาดบางลี่ 120 ปีประพาสต้น” อ.สองพี่น้อง จ.สุพรรณบุรี และเปิดตัวหนังสือ “สองพี่น้อง บนเส้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม” ที่รวบรวมข้อมูลโดยสภาวัฒนธรรมอำเภอสองพี่น้อง จ.สุพรรณบุรี