แม้เราจะมุ่งสู่อนาคตและเทคโนโลยีทันสมัย แต่ความรู้สึกหวนหาอดีตก็ยังคงมีอยู่ในคนจำนวนมาก และมีไม่น้อยที่ชื่นชอบภาพสถานที่ที่ถูกทิ้งร้าง
หากคุณเป็นคนหนึ่งที่ชอบเสพภาพสถานที่ที่ถูกทิ้งร้าง อย่าได้คิดว่าตัวเองแปลกประหลาด (แม้จะเป็นคนกลุ่มเฉพาะอยู่ก็ตาม) เพราะทั่วโลกมีชุมชนของผู้หลงใหลสถานที่ลักษณะนี้อยู่มากมาย โดยอาศัยโซเชียลมีเดียด้านภาพอย่าง pinterest หรือ Instagram เป็นที่แบ่งปันภาพ คุณจะค้นพบด้วยคีย์เวิร์ดประเภท Abandoned Places หรือ Beautiful Decay สิ่งปรักหักพังย่อมมีความงามซ่อนอยู่เสมอ
ในเมืองไทยก็เช่นกัน แม้ชุมชนของผู้หลงใหลภาพสถานที่ลักษณะนี้จะไม่ใหญ่ แต่ก็มีอยู่
เพจ “City off Angels กรุงไร้เทพ” ของภูสิต อินทรทูต คือเพจหนึ่งที่นำเสนอความปรักหักพังนั้นออกมาเป็นภาพถ่าย ภูสิตเป็นอดีตนักเรียนศิลปะซึ่งถูกปลูกฝังมาว่า “เวลาเรารู้สึกกับอะไรมากๆ ก็ต้องค้นคว้า” ปัจจุบันเขาเป็นอาร์ต ไดเร็คเตอร์ของบริษัทโฆษณาแห่งหนึ่ง ภูสิตสนใจเทคโนโลยีและสิ่งที่เป็นปรากฏการณ์ใหม่ในโลกออนไลน์ ย้อนกลับไปประมาณ 4-5 ปีที่แล้ว ทุกคนสามารถสร้างสื่อของตัวเองได้ผ่านโซเชียลเน็ทเวิร์ก เขาก็เริ่มทำเพจขึ้นมาโดยนำเสนอความชอบของตัวเอง แล้วหวังว่าจะได้เจอผู้คนที่ชอบเหมือนกัน
แรงดึงดูดของ “กรุงไร้เทพ”
การถ่ายภาพเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานของเขามาโดยตลอด นั่นทำให้เขาชอบเก็บภาพต่างๆ และสถานที่ที่ถูกทิ้งร้างคือเป้าหมายของเขามาตั้งแต่สมัยที่เขายังใช้กล้องฟิล์มอยู่
สถานที่ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นบ้าน เป็นสำนักงาน เป็นสถาปัตยกรรมที่มีการใช้งานอย่างใดอย่างหนึ่ง เมื่อมาถึงวันที่มันไม่อาจดำรงสภาพนั้นไว้ได้ ความล่มสลายนั้นส่งพลังงานเงียบเหงาวังเวงจนคนทั่วไปรู้สึกว่าน่ากลัว แต่ไม่ใช่กับกลุ่มคนที่หลงใหลภาพสถานที่เหล่านี้ ภูสิตก็เช่นกัน ส่วนตัวเขารู้สึกว่า “เห็นแล้วสะใจ” หลายคนรวมถึงภูสิตเองในอดีตก็มีความทุกข์กลัดกลุ้มเก็บกด เมื่อได้พบกับสิ่งที่ตรงกับความรู้สึก สิ่งนั้นจะช่วยเยียวยา
“ตอนวัยรุ่น ผมจะฟังเพลงของวง Pink Floyd พอฟังแล้วเรารู้สึกสบาย เพราะตรงกับชีวิตเรา มันคุยกับคนที่มีความทุกข์มากๆ เพลงของวงดนตรีบางวงเป็นงานศิลปะที่เยียวยาจิตใจเราได้ ก็เหมือนสถานที่ที่เราบันทึกภาพมา สถานที่ที่รกร้างผุพังถึงที่สุดสำหรับผมเป็นงานศิลปะ เพราะมันตอบสนองความแตกหักข้างในของเรา ซึ่งผมไม่ได้เป็นตลอดนะ แต่มันมีอยู่”
ในเมืองหลวงแห่งเทพที่ทันสมัย ไม่ว่าถนนสายไหนก็ต้องมีอาคารร้างซ่อนอยู่ บางคนไม่สนใจ หรือจงใจมองผ่าน แต่สถานที่เหล่านั้นเหมือนจะเปล่งคำทักทายมาถึงภูสิตเสมอ โดยไม่ต้องดั้นด้นไปตามหา แต่บางที่ก็ต้องใช้ความพยายามชนิดปีนเข้าไปถ่ายภาพก็ทำมาแล้ว
ความหลงใหลภาพถ่ายสถานที่ทิ้งร้าง อาจมีพระเอกคือตัวอาคาร แต่สำหรับภูสิตเขามองว่าภาพรวมของสิ่งนี้คืองานศิลปะแนวอิมเพรสชั่นนิสม์ (Impressionism) และเจาะลึกไปที่ Dark Impressionism
“ศิลปะอิมเพรสชั่นนิสม์ เกิดจากความประทับใจของศิลปินในยุคนั้น พวกเขาก็ได้กระทำการบางอย่าง เช่น การแต้มสี เพื่อสื่อแนวคิดหลักคือความประทับใจในมวลคลื่นสีของสิ่งที่เขามองเห็น อันนี้ก็เหมือนกัน เวลาที่ผมมองไปในความผุพังอย่างถึงที่สุด ผมรู้สึกว่ามันไม่เหลืออะไรเลย ไม่มีกระทั่งอาคาร หรือการเป็นที่พักอาศัยของใครมาก่อน ทั้งหมดมันถูกกลืนเข้าหากัน จนเรารู้สึกว่าเหมือนเวลาเราดูงานอิมเพรสชั่นนิสม์เหมือนกัน แต่เป็นด้านดาร์ค”
เมื่อมองทุกอย่างเป็นเส้น สี และองค์ประกอบ ความเป็นสถาปัตยกรรมที่ล่มสลายแล้วก็หลอมตัวกลายเป็นศิลปะที่ไม่ต้องการเรื่องราวมารองรับ มีแต่ความประทับใจต่อสิ่งหักพังที่อยู่ตรงหน้าเท่านั้น ในเพจนี้จึงไม่มีการบรรยายที่มาหรือประวัติศาสตร์อาคารให้รับรู้กัน
ความแตกสลายทรงพลังน่าประทับใจ
เราขอให้ภูสิตเลือกภาพที่เขารู้สึกประทับใจเป็นพิเศษมาจำนวนหนึ่ง เขาเลือกภาพเหล่านี้มาด้วยจุดร่วมเดียวกันคือ “เพราะมันพังจนไม่เหลือ จากที่เคยเป็นนิวาสถาน เป็นสถาปัตยกรรมก็ถูกวันเวลาทุบทำลายจนกลายเหลือเพียงเส้น สี และองค์ประกอบ ไปสู่อีกจุดหนึ่งคือความภิณท์พังของมัน กลายมาเป็นความน่าประทับใจ”
เช่น รูปไม้เลื้อยคลุมบ้านร้าง “มันเหมือนบ้านที่ถูกต้นไม้กิน ความดาร์คคืออาการของมันที่กำลังถูกกลืนกิน” รูปอาคารสถานที่ราชการเก่า ย่านสี่พระยา ซึ่งถูกไฟไหม้จนโครงสร้างพังทลายไม่เหลือเค้าเดิม หรือรูปโบสถ์เก่าย่านเจริญนคร ปัจจุบันก็หักพังและกลายเป็นศาลรวมความเชื่อ ทั้งพุทธ ผี ฯลฯ จนแยกไม่ออก”
ทั้งหมดถูกกาลเวลาหลอมจนไม่เหลือชิ้นดี
ด้วยความนิยมเฉพาะกลุ่มทำให้เพจ “City off Angels กรุงไร้เทพ” นั้นมีผู้ติดตามหลักพัน เขาคิดว่าจริงๆ แล้วน่าจะมีกลุ่มคนที่ชอบภาพสถานที่รกร้างอยู่ไม่น้อย เพียงแต่พวกเขาอาจชอบเพียง “ดู” ภาพ แต่ไม่ชอบไปจริงๆ ก็ได้ ฉะนั้นภูสิตจึงคิดว่าหากได้พบกับกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนขึ้น ต่อไปก็อาจขยายกิจกรรม เช่น ทำคลิปสั้นๆ พาไปดูสถานที่รกร้างที่เข้าถึงยาก ให้คนได้ชมความปรักหักพังผ่านการผจญภัยของเขาก็เป็นได้
