ทุ่งแสนกวาง แสนประทับใจ

ทุ่งแสนกวาง แสนประทับใจ

กวางหลายร้อยตัวที่มุ่งหานักท่องเที่ยวอย่างใกล้ชิด นับเป็นส่วนแสดงสัตว์ที่สร้างเอกลักษณ์และความประทับใจในการมาเยือนสวนสัตว์แห่งนี้

"ขอต้อนรับทุกท่านเข้าสู่สวนสัตว์ขอนแก่น ที่นี่ คุณจะได้พบกับสัตว์นานาชนิด โดยเฉพาะสัตว์เขตร้อนที่รอต้อนรับทุกท่านอยู่มากมาย พร้อมเดินทางไปกับเราเลยครับ"

เสียงประกาศของคนขับรถราง พร้อมตำแหน่งไกด์นำเที่ยวประจำสวนสัตว์เขาสวนกวาง ประกาศผ่านโทรโข่ง พร้อมพานักท่องเที่ยวนั่งรถรางลัดเลาะไปเยี่ยมชมสถานที่ต่างๆ ของสวนสัตว์เขาสวนกวางในวันนี้ แม้สภาrอากาศจะร้อนระอุ แต่การได้มีโอกาสเยี่ยมชมและสัมผัสกับสัตว์ป่านานาชนิด คือความสุขที่เด็กอีสานได้รับ

หลังจากนักท่องเที่ยวทั้งเด็กและผู้ใหญ่ได้สัมผัสเพลิดเพลินกับส่วนแสดงโชว์ภายสวนสัตว์ขอนแก่น หรือ 'สวนสัตว์เขาสวนกวาง' ที่มีทั้งรถกอล์ฟไว้บริการให้ครอบครัวที่ต้องการความเป็นส่วนตัว และรถรางสำหรับหมู่คณะ โดยมีคนขับนอกจากจะทำหน้าที่ขับรถแล้ว ยังทำหน้าที่มัคคุเทศก์บรรยายอย่างตั้งอกตั้งใจ เมื่อขับผ่านและจอดบางจุดแสดงโชว์สัตว์ที่นำเข้าจากต่างประเทศและสัตว์หายากในประเทศมากมายหลายชนิด

ตั้งแต่โซนแรก ส่วนแสดงโชว์สัตว์จากแอฟริกา "สบายดีมาดากัสการ์" ซึ่งมีลิเมอร์ขาวดำ ลิเมอร์หางแหวน และลิงกระรอกเป็นตัวชูโรง แต่ก่อนเข้าชม ต้องเจอด่านหน้าหมีหมาที่นอนด้วยท่าทางเกียจคร้านอยู่ในกรงใต้ต้นไม้ , นกกาบบัว , นกฟลามิงโก้ จำนวนนับร้อยตัวยืนโชว์สรีระที่สวยงามเป็นเอกลักษณ์ในบ่อน้ำไม่ห่างออกไปนัก

จนกระทั่งเข้าไปในโซนแสดงนก และจิงโจ้เผือก หรือวอลลาบีเผือก ครอบครัวใหญ่ที่กำลังเพิ่มสมาชิกใหม่ จนเป็นครอบครัวใหญ่ 15 ตัว ออกมาดูแรดขาว สิงโตขาว เสือโคร่ง ที่จะมีการแสดงโชว์ให้อาหารที่นักท่องเที่ยวชม ดูท่วงท่าลีลาปืนป่ายตะปบอาหารเนื้อสดที่เจ้าหน้าที่ ผูกห้อยกับเชือกสายสะลิงส่งไปให้ ขณะที่อีกหลายตัวเฝ้ารอคิวเนื้อสดชิ้นต่อไป และอีกหลายสารพัดสัตว์ป่า

จนกระทั่งรถรางวิ่งขึ้นเนินสูง ชะลอตัวเล็กน้อยเมื่อถึงยอดเนิน ก่อนจะวิ่งลงทางลาดตามลักษณะของสภาพภูเขา มองลงไปเห็นฝูงกวางนับร้อย ทั้งนอนซุกฟาง ใต้ร่มไม้ แทะเล็มหญ้า และเดินเล่นละลานไปทั่วที่โซนแสดงกวาง ณ "ทุ่งแสนกวาง"

เมื่อรถรางหรือรถกอล์ฟนักท่องเที่ยววิ่งเข้าไปและจอดรถ ฝูงกวางซึ่งมีทั้งกวางดาว เนื้อทราย และซิกา ซึ่งตัวไม่ใหญ่นัก ต่างกรูเข้ามาหานักท่องเที่ยวด้วยท่าทีลิงโลด เพื่อความใกล้ชิดมากขึ้น ทางสวนสัตว์ได้เตรียมอาหารพืชผักผลไม้ เช่น กล้วย ผักบุ้ง จัดใส่ตะกร้าเล็กๆ ให้นักท่องเที่ยวได้ให้อาหารกวางกับมือ โดยตั้งกล่องให้บริจาคสมทบค่าอาหารตามศรัทธา

หลายคนเมื่อถือตะกร้าเดินไปไม่กี่ก้าว ฝูงกวางก็เข้ารุมล้อมยื่นหน้าอ้าปากเตรียมงับทันที ได้แต่ชักมือเข้าออกเพราะกลัวว่าจะโดนปากโดนฟัน แต่สุดท้ายก็ถูกกวางเลียมือกันถ้วนหน้า

ขณะที่กำลังสนุกสนานกับฝูงกวางตัวเล็กตัวน้อย ยังมีกลุ่มกวางอีกฝูง ยืนออกันทำหน้าสลอน ไม่ห่างจากฝูงกลุ่มแรกมากนัก บางตัวปีนขึ้นไปโผล่หน้าที่ซุ้มประตูหินด้วยสายตาละห้อย วิงวอน แต่ไม่สามารถเดินออกมาสมทบกับกลุ่มแรกได้ เนื่องจากถูกกันไว้ด้วยลูกระนาดเหล็กกว้างกว่า 1 เมตร ซึ่งกั้นไม่ให้กวางทั้งสองกลุ่มเข้าไปปะปนกัน เพราะเป็นคนละสายพันธุ์ ซึ่งกลุ่มหลัง มีกวางม้า กวางรูซ่า ซึ่งมีลักษณะเชื่อง ไม่ตื่นกลัว คนเดินไปให้อาหารได้อย่างใกล้ชิดเช่นกัน

นอกจากฝูงกวางจำนวนไม่ต่ำกว่าสองร้อยตัวที่นักท่องเที่ยวได้ลงไปเล่น ไปให้อาหาร พร้อมกับโพสต์ท่าสวยถ่ายภาพน่าประทับใจไว้เพื่อเก็บเป็นที่ระลึก ส่งผ่านโลกออนไลน์ให้เพื่อนได้อิจฉาเล่นแล้ว เมื่อนั่งรถผ่านซุ้มประตูลูกระนาดเหล็กที่กั้นระหว่างฝูงกวางดาว กวางซิกา กับกลุ่มกวางม้ากวางรูซ่า เข้าไปอีกเล็กน้อย ภูมิทัศน์ที่ปรับเพื่อให้เป็นที่อาศัยของกวาง ซึ่งมีพื้นที่รวมไม่ต่ำกว่า 40 ไร่ ยังมีฝูงละมั่งพม่า ยืนมองนักท่องเที่ยวอย่างระแวดระวัง หูใหญ่กางรับกับใบหน้าเล็กเรียวและตาบ๊องแบ๊ว นอกจากนี้ ยังมีฝูงเก้งซึ่งล่าสุดได้ "คุณที่รัก" เก้งเผือกลูกของ "คุณพุด" หลานของ "คุณเพชร" เก้งเผือกพระราชทานจากสวนสัตว์ดุสิต ที่กำลังปรับตัวเพื่อที่จะพ่อพันธุ์มาอยู่เป็นสมาชิกใหม่ที่นี่ด้วย

นับว่า "ทุ่งแสนกวาง" เป็นส่วนแสดงที่ประทับใจไม่น้อย เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้อมยิ้มได้ประทับใจ เมื่อได้สัมผัสกับสัตว์ป่าอย่างใกล้ชิด เป็นจุดขายสมกับที่เป็นเอกลักษณ์และของสวนสัตว์ขอนแก่น หรือสวนสัตว์เขาสวนกวางได้ไม่เลวทีเดียว

0 0 0 0 0

เทวินทร์ รัตนะวงศะวัต ผู้อำนวยการสวนสัตว์ขอนแก่น ที่ควบคุมดูแลพื้นที่ บอกว่า สวนสัตว์ขอนแก่น หรือ อุทยานสัตว์ป่าอีสานตอนบนขอนแก่น-อุดรธานี ตั้งอยู่บนภูเขาสวนกวาง เนื้อที่ 3,338 ไร่ เปิดให้บริการอย่างไม่เป็นทางการ เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2553 โดยใช้ชื่อว่า อุทยานสัตว์ป่าอีสานตอนบน ขอนแก่น - อุดรธานี แต่กรรมการองค์การสวนสัตว์ได้มีมติให้ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "สวนสัตว์ขอนแก่น" และทำการเปิดสวนสัตว์อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2556 ที่ผ่านมา ถือเป็นสวนสัตว์แห่งที่ 7 ขององค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์ แบ่งออกเป็น 2 ส่วน ด้านบนภูเขาเป็นส่วนเพื่อการศึกษา เป็นแหล่งเรียนรู้และศึกษา ทางด้านการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าหายาก เป็นศูนย์วิจัย เพาะเลี้ยง การท่องเที่ยวแบบอัธยาศัย กับแนวคิดเป็นป่าชุมชนตามความคิดของการพัฒนาอย่างยั่งยืนที่มนุษย์และป่าสามารถมีชีวิตอยู่อย่างกลมกลืนและมีส่วนร่วม เป็นการกระตุ้น เศรษฐกิจการท่องเที่ยว การจ้างงานในท้องถิ่น

นอกจากนั้น ยังเป็นการขยายโอกาสให้ความรู้ ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสัตว์ป่า ให้กับนักเรียน นักศึกษา และประชาชน ในภูมิภาคอีสานตอนบน ของจังหวัดขอนแก่นและจังหวัดอุดรธานี รวมทั้งกิจกรรมเสริมอื่นๆ เช่น การเดินศึกษาป่าธรรมชาติ โครงการนักเรียนเข้าเรียนรู้ในสวนสัตว์แค้มป์ปิ้ง กิจกรรมค่ายลูกเสือและยุวกาชาด มีศูนย์สัมนาส่งเสริมด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และยังมีสัตว์ให้นักท่องเที่ยวได้ขับรถขึ้นไปชมได้เรียนรู้ เช่น ยีราฟ ม้าลาย ที่มีสกายวอล์คให้ยืนชมได้อย่างเต็มตา จิงโจ้ สิงโต ไฮยีน่า และอีกมากมายหลายชนิด

ส่วนพื้นที่ด้านล่าง เป็นส่วนการแสดงสัตว์ที่รวบรวมเอาสัตว์พันธุ์ต่างๆ จากทั้งในประเทศและต่างประเทศ กว่า 50 ชนิดหลายร้อยตัว แต่ส่วนที่สัตว์จำนวนมากที่สุด คือส่วนแสดง "ทุ่งแสนกวาง" ที่มีสัตว์ประเภทกวาง เก้ง ละมั่ง รวมกันอยู่ในส่วนแสดงนี้ไม่น้อยกว่า 300 ตัว และยังมีพ่อพันธุ์จัดแยกไว้ต่างหากที่ด้านบนในโซนเพื่อการศึกษา อีกชนิดละประมาณ 30-40 ตัว

เพื่อให้ส่วนแสดงโชว์ "ทุ่งแสนกวาง" สามารถดูแลได้ง่าย จึงจำเป็นต้องกำหนดพื้นที่จำกัดและอยู่ในโซนเดียวกับส่วนแสดงเพื่อความสะดวกของนักท่องเที่ยว และจำเป็นต้องควบคุมการขยายพันธุ์ไม่ให้มาก เพราะอาจจะทำให้เกิดการแออัดจนเกินไป

"ถือเป็นความตั้งใจพยายามผลักดัน รักษาเอกลักษณ์ของสภาพภูมิประเทศ ความเป็นอยู่ดั้งเดิมของสัตว์ประเภทนี้เอาไว้ให้คงอยู่กับเขาสวนกวาง หรือเขาแสนกวาง หรือทุ่งแสนกวาง ที่ชาวบ้านในแถบนี้เรียกขาน นอกจากนี้แล้วยังมีส่วนการแสดงแมวน้ำ และส่วนสันทนาการสวนน้ำขนาดใหญ่บนเนื้อที่ 15 ไร่ ที่ใช้งบประมาณ 120 ล้านบาท ก่อสร้างอาคาร สระน้ำทั้งสำหรับผู้ใหญ่และเด็ก สไลด์เดอร์ คลองน้ำวนยาว 450 เมตร ซึ่งเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการแล้ว สามารถรองรับนักท่องเที่ยวได้มากถึงวันละ 3,000 คน" เทวินทร์ บอก

0 0 0 0 0

ด้าน นายสัตวแพทย์วชิรวิทย์ สมสา สัตวแพทย์ประจำสวนสัตว์ขอนแก่น ที่เป็นคนคอยดูแลสุขภาพของสัตว์ป่าที่นี่บอกว่า แม้ว่าสภาพภูเขาจะกว้างหลายพันไร่ แต่จำเป็นต้องจัดกวางให้อยู่ในส่วนแสดง ไม่สามารถปล่อยให้อยู่ในป่าได้ตามธรรมชาติ อาจจะเล็ดลอดออกไปจนถูกทำร้ายได้ และเมื่ออยู่ในส่วนแสดงสำหรับเพศเมียแล้ว ต้องแยกเพศผู้ไว้ต่างหากเพื่อจำกัดการขยายพันธุ์ เพราะถ้าให้อยู่รวมกันจะเกิดการผสมพันธุ์และขยายพันธุ์เร็วมาก

ถ้ามีกวางปริมาณมากเกินไป จะทำให้เลี้ยงไม่ไหว อาหารหรือหญ้าต้องใช้งบประมาณที่มีอย่างจำกัดเช่นกัน และพื้นที่สำหรับส่วนแสดงขนาดประมาณ 30-40 ไร่นี้ ควรจะมีจำนวนประมาณ 300-400 ตัว เพื่อไม่ให้แออัดเกินไป ซึ่งโซนนี้อาจจะไม่ใช่ลักษณะที่อยู่ของกวางแบบเดิม ๆ เสียทีเดียว ปกติควรจะเป็นทุ่งหญ้าโล่ง ป่าโปร่ง แต่ก็พอมีร่มเงา พื้นที่กว้างพอเหมาะ สัตว์ป่าประเภทนี้ปรับตัวให้อยู่ในที่ราบถนนและพื้นที่มีดิน มีโขดหินบ้างได้อย่างไม่มีปัญหา

"ส่วนการดูแลด้านสุขภาพต้องมีการควบคุมดูแลจากทีมสัตวแพทย์เช่นเดียวกับสัตว์ป่าอื่นๆ ทั้งการให้อาหาร ที่มีทั้งอาหารเสริม อาหารข้น หญ้า ที่มีแร่ธาตุครบถ้วนทุกวัน ให้ยาถ่ายพยาธิที่อาจจะติดมาจากน้ำจากหญ้าทุกสามเดือน โดยรวม ไม่ค่อยเป็นโรคง่าย มีภูมิต้านทานค่อนข้างสูง" นายสัตวแพทย์วชิรวิทย์ สรุป

0 0 0 0 0

พื้นที่อำเภอเขาสวนกวาง อันเป็นที่ตั้งของสวนสัตว์แห่งนี้ มีเรื่องราวที่บอกต่อ ๆ กันมาว่า เดิมเป็นป่าดงดิบบนเนินเขาเตี้ยๆ ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์ เต็มไปด้วยพืชพรรณนานาชนิด สัตว์ป่าหลากหลาย ทั้งหมูป่า เสือ พังพอน อีเห็น ตะกวด ตุ่น กระต่ายป่า โดยเฉพาะสัตว์ประเภทเก้ง กวาง จะชุกชุมเป็นพิเศษ เชื่อกันว่าน่าจะมีนับแสนตัว ชาวบ้านจึงมักจะเรียกว่าภูเขาแสนกวาง หรือ ภูเขาสวนกวาง

ในอดีต แถบนี้เป็นแหล่งของป่าล่าสัตว์ที่อุดมสมบูรณ์มาก มีการย้ายถิ่นอพยพเข้ามาอาศัย เกิดชุมชนมากขึ้น ความเป็นป่าถูกรุกล่ามากขึ้นเป็นเงาตามตัว จนสัตว์ป่าร่อยหรอ ความอุดมสมบูรณ์ของป่าก็เปลี่ยนไปตามกระแสของสังคม

ต่อมา มีความพยายามผลักดันให้ก่อสร้างสวนสัตว์ โดย สุวิทย์ คุณกิตติ จนกระทั่งเมื่อปี 2552 องค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้รับนโยบายจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้สำรวจพื้นที่ก่อสร้างสวนสัตว์ขอนแก่น ที่ภูเขาสวนกวาง ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเขาสวนกวาง อำเภอเขาสวนกวาง จังหวัดขอนแก่น คาบเกี่ยวกับกับพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ อำเภอโนนสะอาด จังหวัดอุดรธานี รวมพื้นที่ 3,338 ไร่ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สัตว์ป่าอย่างยั่งยืนและแนวความคิดคนกับป่า การวิจัย เป็นแหล่งเพาะขยายพันธุ์สัตว์ป่าที่หายาก และเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ เป็นแหล่งเที่ยวชมสัตว์ป่าของจังหวัดขอนแก่น จังหวัดอุดรธานี และจังหวัดใกล้เคียงรวมทั้งเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวประเทศเพื่อนบ้านอีกด้วย

สวนสัตว์ขอนแก่น ได้ชื่อว่า " ดินแดนแห่งเขาสวนกวาง " (Land of the deer) ดังนั้น จึงได้มีการเริ่มทำการอนุรักษ์ และขยายพันธุ์สัตว์ประเภท เก้ง กวางหลากหลายชนิด เพื่อพลิกฟื้นตำนานที่เล่าขานในอดีตให้เป็นความจริงในปัจจุบัน

จากความเป็นมาของเขาแสนกวางในอนาคต กลายมาเป็นความฝันปัจจุบันของผู้คนที่นี่ ซึ่งปรารถนาจะเนรมิตให้ภูเขาแห่งนี้ แปรเปลี่ยนเป็นเขาแสนกวาง และทุ่งแสนกวางอีกครั้ง.

.............................................................


ผู้สนใจไปเยือนสวนสัตว์ขอนแก่น หรือเขาแสนกวางแห่งนี้ ให้ใช้เส้นทางถนนมิตรภาพ ขอนแก่น - อุดรธานี พอถึงอำเภอเขาสวนกวาง จะมีสี่แยกไฟแดง ให้ตรงไป ก่อนจะยูเทิร์นกลับมาและเลี้ยวซ้ายเข้าประตูทางเข้าสวนสัตว์เขาสวนกวางขอนแก่น โดยมุ่งสู่เนินเขาด้านหน้า ที่นั่นคุณจะพบกับสวนสัตว์เขาแสนกวางที่คุณรอคอย