หากพูดถึงแหล่งวัฒนธรรมของชาวไทพวนที่ทรงเสน่ห์แล้วล่ะก็ หนึ่งในนั้นต้องมีชื่อของชุมชนชาวทุ่งโฮ้ง จังหวัดแพร่ ติดโผมาเป็นอันดับต้นๆ
นอกจากจะมีวัฒนธรรมดั้งเดิมที่น่าสนใจ และควรค่าแก่การศึกษาเรียนรู้แล้ว ที่นี่ยังเป็นแหล่งผลิตผ้าหม้อห้อมคุณภาพดีจำหน่ายทั่วประเทศ แถมวิธีการผลิตก็ยังอนุรักษ์ให้เป็นแบบดั้งเดิมทุกขั้นตอน หากใครเดินทางไปสัมผัสอากาศเย็นๆ ของเมืองแพร่ในช่วงนี้ก็จะได้มีโอกาสเที่ยวชมวัฒนธรรมของชาวไทพวนไปด้วยในตัว เพราะเร็วๆ นี้ ทางการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานแพร่ มีกำหนดจัดงาน ประเพณีกำฟ้า ประจำปี 2557 ขึ้นระหว่างวันที่ 3 - 5 กุมภาพันธ์ 2557 ณ บริเวณสนามกีฬาเทศบาลตำบลทุ่งโฮ้ง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
ชาวไทพวนบ้านทุ่งโฮ้ง อพยพมาจากเมืองพวน แขวงเมืองเชียงขวาง สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เมื่อประมาณ พ.ศ. 2360 - 2380 ชื่อเดิมเรียกว่า บ้านทั่งโห้ง “คำว่าทั่ง” หมายถึง ที่รองรับการตีเหล็ก คำว่า “โห้ง” เป็นภาษาไทพวน หมายถึงสถานที่เป็นแอ่งลึกลงไป สมัยก่อนนั้นคนพวนบ้านทุ่งโฮ้งจะมีเตาตีเหล็กกันแทบทุกหลังคาเรือน จึงเรียกว่า “บ้านทั่งโห้ง” ต่อมาก็เพี้ยนเป็น “ทุ่งโฮ้ง” ปัจจุบันอาชีพหลักของชาวบ้านทุ่งโฮ้ง คือการทำผ้าหม้อห้อมแท้ที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของบรรพบุรุษสืบทอดมาหลายชั่วอายุคน และเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดแพร่ จนได้รับการคัดเลือกเป็นหมู่บ้านท่องเที่ยว OTOP เชิงหัตถกรรม (OTOP Village Champion Handicrafts Tourism)
โดยประเพณีกำฟ้า หมายถึง การนับถือสักการบูชาฟ้า การแสดงกตเวทิตาต่อฟ้าที่ท่านได้คุ้มครองให้มีอายุยืนยาว ให้อยู่ดีกินดี มีฝนตกต้องตามฤดูกาล มีข้าวปลาอาหารสมบูรณ์ โดยชาวไทพวนทุกคนจะหยุดทำงานทุกชนิด คือ หยุดทำไร่ ทำนา ทอหูก ปั่นฝ้าย ตีเหล็ก เป็นต้น แม้แต่อุปกรณ์เครื่องมือทำมาหากินก็ต้องเก็บเข้าที่ให้หมด คงเหลือแต่อุปกรณ์ในการหุงหาอาหารในแต่ละมื้อเท่านั้น ในวันกำฟ้า ชาวไทพวนจะมีกิจกรรมร่วมกัน คือการทำบุญตักบาตรในตอนเช้า การละเล่นในตอนกลางคืน และการพบปะสังสรรค์ระหว่างเครือญาติด้วยกัน ในวันกำฟ้าจะเริ่มตั้งแต่รุ่งเช้าไปถึงค่ำ
ภัทรอนงค์ ณ เชียงใหม่ ผู้อำนวยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานแพร่ ซึ่งรับผิดชอบการส่งเสริมและประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวของจังหวัดแพร่ น่าน อุตรดิตถ์ เปิดเผยว่า เทศบาลตำบลทุ่งโฮ้ง กำหนดให้มีการจัดงานประเพณีกำฟ้าของชาวไทพวนตำบลทุ่งโฮ้ง ประจำปี 2557 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์สืบสานและเผยแพร่ขนบประเพณี วัฒนธรรมวิถีชีวิต และภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวไทพวนที่มีอัตลักษณ์เฉพาะ ตลอดจนเพื่อเป็นการสักการบูชา และรำลึกถึงบรรพบุรุษของชาวไทพวน
ส่วนกิจกรรมในงานประเพณีกำฟ้า ประกอบไปด้วย พิธีบวงสรวงบรรพบุรุษไทพวน การแสดงนิทรรศการชาวไทพวน ตลาดไทพวน การประกวดตัดเย็บผ้าหม้อห้อม การแสดงของโรงเรียนและชุมชน การประกวดฟ้อนแอ่น การประกวดทำอาหารพื้นเมือง การเดินแฟชั่นโชว์ผลิตภัณฑ์ผ้าหม้อห้อม การประกวดเทพีกำฟ้า และขบวนแห่งานประเพณีกำฟ้า
สนใจเดินทางมาเที่ยวงานนี้สามารถสอบถามเพิ่มเติมได้ที่เทศบาลตำบลทุ่งโฮ้ง โทร 0 5452 2458 ต่อ 23 หรือ ททท.สำนักงานแพร่ โทร 0 5452 1127
