เส้นลายสายน้ำ

โดย อาจารย์ลาวัณย์ อุปอินทร์ คู่ชีวิตของศิลปินผู้นี้ รวบรวมผลงานมาจัดแสดงในคอลเลคชั่นที่มีชื่อว่า La Rivière ให้ได้รับชมกันอีกครั้ง ณ หอศิลปะชั้น 2 ท่ามหาราช ล้วนแล้วแต่เป็นเรื่องเกี่ยวกับแม่น้ำ หลายสิ่งหลายอย่างที่เกี่ยวกับการแสดงงานครั้งนี้ยังเชื่อมโยงไปในทางเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นชื่องาน La Rivière ในภาษาฝรั่งเศส แปลว่า ‘แม่น้ำ’ สถานที่จัดงานก็ตั้งอยู่ริมแม่น้ำ รวมไปถึงลวดลายเส้นบนผืนผ้าใบทั้ง 11 ภาพ อาจารย์ลาวัณย์ พา ‘กรุงเทพวันอาทิตย์’ นำชมภาพเขียนอันไปสู่ความคิดคำนึงของศิลปินผู้ยิ่งใหญ่

“สมโภชน์เขียนรูปหลากหลายเรื่อง(subject) เกี่ยวกับการเมืองบ้าง สังคมบ้าง คนเราบางทีทำอะไรซ้ำๆ มันก็เบื่อ เลยเปลี่ยนซับเจคสำหรับการวาดภาพ ดิฉันคิดเองว่าเขาคงอยากทำอะไรแปลกออกไปบ้าง โดยรวมเป็นคอลเลคชั่นที่นำมาจัดแสดงนี้ที่เราคัดสรรมาเพื่อจัดแสดงที่หอศิลป์แห่งนี้ เพิ่งเปิดได้ไม่นาน เจ้าของสถานที่อยากให้เราประเดิมจัดผลงานเป็นรายแรก” 

ภาพที่อยู่ริมซ้ายสุดของห้องจัดแสดง เป็นภาพมีชื่อว่า THE DAY AFTER 1 และ THE DAY AFTER 2 วาดเมื่อปีค.ศ.1985 เปรียบเปรยถึงความทุกข์ระทมจากสงคราม  

(จากซ้าย) ภาพมีชื่อว่า THE DAY AFTER 1 และ THE DAY AFTER 2

“สองภาพนี้เป็นเรื่องของสงคราม ภาพแรก มีเปลวไฟลุกเป็นเหมือนความทุกข์ของผู้คนที่ตกอยู่ในเหตุการณ์นั้น ส่วนภาพอีกภาพหนึ่งเป็นภาพเกี่ยวกับสงครามสงบลง อย่างเช่นภาพต่อมาเป็นภาพคนลอยน้ำ สมโภชน์เป็นคนชอบวาดรูปให้มีเส้นขึ้นมา มีความเคลื่อนไหวในตัวความพลิ้วไหวของน้ำเป็นสัญลักษณ์โดดเด่นของเขา ภาพนี้ยังวาดไม่เสร็จดี ตอนหลังเขาไม่เขียนรูปเกือบสิบปี ได้ความว่าเขาไม่สบาย” 

อาจารย์ลาวัณย์ หมายถึงภาพ TITLE UNKNOW ก่อนจะนำไปชมภาพต่อมาที่มีความโดดเด่นไม่แพ้กัน ด้วยลายเส้นของเกลียวคลื่นอันคดเคี้ยว อีกทั้งยังเกี่ยวพันกันเรื่องเล่าถึงการทำงานศิลปะของสองศิลปินผู้ร่วมทุกข์ร่วมสุข   

ภาพชื่อว่า TITLE UNKNOW

"ส่วนมากเราทำงานศิลปะกันที่บ้าน มีสตูดิโอสำหรับวาดรูปโดยเฉพาะ ทำงานกันสองคนอยู่ที่บ้าน บางวันแทบไม่พูดกันเลย เพราะต่างคนต่างทำงาน ภาพที่เห็นนี้เป็นภาพลายเส้นเป็นน้ำวน มีเงาของพระจันทร์สะท้อนให้เห็นความพลิ้วของน้ำ เกิดจากภาพที่สมโภชน์มองเห็นวิวริมน้ำ จากบ้านที่เราเคยอยู่ด้วยกันในสมัยก่อน 

 

"ส่วนมากเราทำงานศิลปะกันที่บ้าน มีสตูดิโอสำหรับวาดรูปโดยเฉพาะ

ทำงานกันสองคนอยู่ที่บ้าน บางวันแทบไม่พูดกันเลย" 

 

 

ภาพถัดมาเป็นภาพคนสองคนกำลังว่ายน้ำ เป็นภาพเดียวกับที่เราเลือกนำมาทำเป็นโปสเตอร์โปรโมทงาน การที่มีภาพคนลงไปเป็นส่วนประกอบทำให้ภาพมีเนื้อหาเพิ่มขึ้น เช่นเดียวกับภาพคนแจวเรือ จะเห็นว่าในเรือประทุนลำนี้ เมื่อมองดูแล้วอาจจะมีเรื่องลึกลับอยู่ในนั้น ส่วนแสงจันทร์ตอนกลางคืน ทำให้เราเห็นเงากระทบบนผืนน้ำ  เป็นภาพที่สมโภชน์เขียนไว้ 

ส่วนภาพ ‘Fishing’  เป็นภาพที่ดิฉันชอบมากที่สุด มีเด็กผู้หญิงอยู่บนเรือกำลังตกปลา แล้วปลากำลังกินเหยื่อด้วย เป็นภาพที่สมัยนี้อาจหาดูได้ยากแล้วในสมัยนี้  น้ำเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในชีวิตเรา มนุษย์อยู่กับธรรมชาติ วิถีชีวิตคนไทยก็อยู่กับน้ำ แล้วยังมีภาพแม่ค้าขายของ มีเรือและแม่น้ำ จัดองค์ประกอบด้วยกัน เป็นงานเรียนสมัยสมโภชน์ยังเป็นนักศึกษาศิลปากร ทำแบบวู้ดคัทที่มีเพียงชิ้นเดียวในคอลเลคชั่นนี้ที่ดิฉันอยากเชิญชวนให้มาชมภาพกัน  ยิ่งถ้าได้เห็นตอนกลางคืน ไฟที่ส่องลงไปบนภาพในห้องจัดแสดงนี้จะสวยไปอีกแบบ"

 

ภาพ ‘Fishing’

 

วู้ดคัทที่มีเพียงชิ้นเดียวในคอลเลคชั่นนี้

เกี่ยวกับเส้นทางงานศิลปะของอาจารย์สมโภชน์ อุปอินทร์ ภายหลังจากเรียนจบที่มหาวิทยาลัยศิลปากรแล้ว ผลงานส่วนใหญ่เป็นงานจิตรกรรมแบบคิวบิสม์ซึ่ม เขาเคยนำผลงานมาจัดแสดงเดี่ยวจำนวน 225 ชิ้น ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรเป็นการส่วนพระองค์ ณ หอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี ในปีค.ศ.1971 ยังความปลาบปลื้มอย่างหาที่สุดมิได้  

ด้วยผลงานอันเป็นเอกลักษณ์ ทำให้ผลงานของศิลปินไทยรายนี้ สร้างชื่อเสียงในระดับเวทีนานาชาติ เคยได้รับเชิญให้ไปจัดแสดงผลงานต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นที่เวียดนาม สหรัฐอเมริกา บราซิล ฝรั่งเศส  ญี่ปุ่น และจีน มาตั้งแต่ปีค.ศ.1963 จวบจนถึงปีที่ผ่านมา ทาง Singapore National Gallery ติดต่อขอยืมภาพ Politician หนึ่งในสี่ภาพเขียนที่สร้างช่ื่อเสียงมากที่สุดให้กับสมโภชน์ นำไปจัดแสดงในงาน REFRAMING MODERNISM ณ ประเทศสิงคโปร์ ร่วมกับผลงานของศิลปินระดับโลก อาทิ ปิกัสโซ่ มาติส ชากาล (Chagall) โกแกง (Gauguin) อีกทั้งมีข่าวดีให้แฟนงานศิลปะได้ทราบกันว่า ในปีหน้าครอบครัวอุปอินทร์ เตรียมรวบรวมผลงานระดมาสเตอร์พีชกันอีก 

แต่จะเป็นที่ไหนโปรดติดตาม