ไม่เพียงความสวยงาม หรือเรื่องราวอันน่าประทับใจ แต่บางครั้งยังเป็นเพราะความอัปยศหรืออัปลักษณ์ของสถานที่นั้นๆ
ที่ทำให้ศิลปินเกิดแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์งานขึ้นมา
ดังกรณีของ Cuyahoga หรือที่ชนพื้นเมืองอเมริกันเผ่าโมฮอว์ค เรียกว่า "คายเยอฮูกา" ที่เคยจัดเป็นแม่น้ำสกปรกที่สุดสายหนึ่งในสหรัฐอเมริกา และได้กลายมาเป็นหนึ่งในบทเพลงที่ศิลปินอเมริกันแนวอัลเทอร์เนทีฟร็อค "อาร์อีเอ็ม" (R.E.M.) ถ่ายทอดออกมาชื่อเดียวกัน ในอัลบั้มชุดที่ 4 ของพวกเขา ที่มีชื่อว่า Lifes Rich Pageant
"คายเยอฮูกา" หมายถึง "คดเคี้ยว" ตามสภาพของแม่น้ำสายนี้ ที่หักเหไปมา มิได้เป็นเส้นตรง โดยเฉลี่ยมีความยาวราวๆ 137 กิโลเมตร มีต้นกำเนิด ไหลออกสู่ปากแม่น้ำที่ทะเลสาบเอรี ในเมืองคลีฟแลนด์ รัฐโอไฮโอ
ด้วยผลจากการขยายตัวของธุรกิจและอุตสาหกรรม แม่น้ำสายนี้ เคยมีปัญหาเน่าเหม็นอันเกิดจากของเสียที่ทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรม และมีสภาพเสื่อมโทรมถึงขั้นเลวร้าย เพราะในหลายๆ ครั้ง (ว่ากันว่ามากถึง 13 ครั้ง ตั้งแต่ครั้งแรกเมื่อปี 1868) เกิดเป็นอุบัติภัยไฟไหม้ลุกลามไปยังเรือและสิ่งปลูกสร้างริมน้ำ โดยครั้งร้ายแรงที่สุดคือเหตุการณ์ไฟไหม้เมื่อปี 1952 หลังจากนั้น มีความพยายามในการฟื้นฟูแม่น้ำสายนี้ จนกระทั่งต้องมีการออกกฎหมายหลายฉบับ ระหว่างช่วงปลายทศวรรษ 1960s ถึงต้นทศวรรษ 1970s
อย่างไรก็ดี นั่นเป็นความหลังไปแล้ว เพราะเมื่อดูจากแม่น้ำคายเยอฮูกาในเวลานี้ หลายคนอาจจะจินตนาการไม่ออกว่าเลวร้ายขนาดไหน ซึ่งหากเป็นเช่นนั้น คงต้องพึ่งภาพถ่ายเก่าๆ ที่บ่งบอกถึงความเสื่อมโทรมที่ว่าอย่างชัดแจ้ง หรืออาจจะอ่านจากบันทึกเก่าๆ ที่พูดถึงแม่น้ำสายนี้ ซึ่งโดยรวมๆ เรียกว่า แทบจะหาอะไรดีไม่ได้เลย ไม่ว่าจะเป็นน้ำที่สีเข้มเกือบเหมือนสนิม ไขมันที่ลอยเอ่ออยู่เป็นชั้นๆ มีฟองผุด กลิ่นก๊าซเหม็นกำจาย หรือในช่วงที่แม่น้ำมีระดับน้ำตื้นที่สุด ก็แทบจะมอบหาสัญญาณของสิ่งมีชีวิตไม่พบ
แถมมีเรื่องโจ๊กที่เล่ากันในหมู่คนโอไฮโอว่า หากใครตกลงในแม่น้ำสายนี้ คงไม่มีโอกาสจมน้ำอย่างแน่นอน เพราะความขุ่นข้นเป็นโคลนเป็นเลน หรือบ้างก็ว่าแม่น้ำสายนี้ไม่ได้ไหลเสียด้วยซ้ำ แต่น่าจะเป็นอาการเยิ้มๆ ของของเหลวเสียมากกว่า !
ด้วยมุมมองเชิงอนุรักษ์ วง อาร์อีเอ็ม ตัดสินใจทำเพลงนี้ และนำออกเผยแพร่ในปี 1986 แม้จะเป็นผลงานก่อนที่พวกเขาจะประสบความสำเร็จอย่างสูงในอัลบั้มถัดมา (รวมถึงการออกจากสังกัดไออาร์เอส ไปอยู่กับค่ายวอร์เนอร์) แต่ Cuyahoga ก็จัดเป็นเพลงชั้นดีของวงที่ได้รับการยอมรับจากมิตรรักแฟนเพลงเป็นอย่างดี ด้วยเนื้อหาที่เปี่ยมด้วยพลังในการเปลี่ยนแปลงโลก ด้วยท่าทีที่มีความหวัง
Let's put our heads together, start a new country up,
Underneath the river bed we burned the river down.
This is where they walked, swam, hunted, danced and sang,
Take a picture here, take a souvenir
Cuyahoga
Cuyahoga, gone
ท่าทีของ อาร์อีเอ็ม ในเพลงนี้ มิได้พูดถึงการชะล้างมลทิน การเผาสิ่งโสโครก หรือการลบล้างความทรงจำไม่ดีเท่านั้น แต่ยังพูดถึงประวัติศาสตร์สหรัฐอเมริกาบางบทตอนที่กระทำต่อชนพื้นเมืองอย่างโหดร้ายอีกด้วย
Rewrite the book and rule the pages, saving face, secured in faith
Bury, burn the waste behind you
This land is the land of ours, this river runs red over it
We are not your allies, we can not defend
This is where they walked, this is where they swam
Take a picture here, take a souvenir
"คายเยอฮูกา" จึงเป็นสายน้ำแห่งความหลังที่มีเรื่องราวให้ระลึกถึง ขึ้นอยู่กับว่าเราจะพิจารณาจากมุมใด.
Song : Cuyahoga
Artist : R.E.M.
Place : Cuyahoga River
State / Country : Ohio / USA
