ผู้หญิงในโลกเซลลูลอยด์ พื้นที่อันน้อยนิดไม่แปรเปลี่ยน

ในงานวิจัยเกี่ยวกับงานชั้นนำในธุรกิจภาพยนตร์จากศูนย์สตรีศึกษาในสื่อโทรทัศน์และภาพยนตร์ ของมหาวิทยาลัยรัฐซานดิเอโก พบว่า จากภาพยนตร์ฮอลลีวู้ดชื่อดัง 250 เรื่อง มีผู้กำกับเพียง 9 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่เป็นผู้หญิง เช่นเดียวกับเมื่อ 15 ปีที่แล้ว

งานวิจัยดังกล่าวได้รับการเปิดเผยในช่วงเวลาหนึ่งเดือนก่อนถึงงานประกาศผลรางวัลออสการ์ ซึ่งปีนี้ไร้วี่แววผู้กำกับหญิงอยู่ในรายชื่อเข้าชิงรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยม

Zero Dark Thirty เป็นภาพยนตร์เพียงเรื่องเดียวที่ได้เข้าชิงรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมและมีผู้กำกับเป็นผู้หญิงคือ แคธรีน บิเกโลว์ เจ้าของรางวัลออสการ์ในปี 2010 จากภาพยนตร์เรื่อง The Hurt Locker โดยเป็นผู้กำกับหญิงคนแรกและยังเป็นคนเดียวที่ได้รับรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยม แต่สำหรับปีนี้ เธอไม่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงในสาขาผู้กำกับยอดเยี่ยม

มาร์ธา ลอเรน กรรมการบริหารของศูนย์สตรีศึกษาในสื่อโทรทัศน์และภาพยนตร์กล่าวว่า แม้ตัวเลขของผู้กำกับหญิงจากหนังชื่อดังจะเพิ่มขึ้น 4 เปอร์เซ็นต์จากปี 2011 แต่ก็กลับไปสู่ระดับเดียวกับในปี 2008 และ 15 ปีที่ผ่านมาด้วย จำนวนดังกล่าวอยู่ในระหว่าง 5-9 เปอร์เซ็นต์ในช่วง 15 ที่แล้ว ยกเว้นในปี 2000 ที่มีรายชื่อผู้กำกับหญิงถึง 11 เปอร์เซ็นต์

เธอกล่าวว่า การปรากฏตัวของผู้หญิงในตำแหน่งสำคัญของอุตสาหกรรมหนังถือเป็นเรื่องสำคัญ ไม่เพียงแต่ในแง่ของการจ้างงาน แต่ยังเป็นประเด็นทางวัฒนธรรมที่ใหญ่โตกว่านั้น ในฐานะแนวโน้มของผู้คนที่เข้าสู่การทำงานสร้างสรรค์อันจะสะท้อนตัวตนออกมา

“หากผู้ชายผิวขาวกำลังกำกับหนังส่วนใหญ่ของพวกเรา หนังเหล่านั้นก็จะเล่าเรื่องของชายผิวขาวจากมุมมองของชายผิวขาวเท่านั้น” ลอเรน กล่าว “ยิ่งไปกว่านั้น ทัศนคติดังกล่าวไม่ได้สะท้อนให้เห็นสังคมของนักสร้างหนังในประเทศหรือของคนดูหนังเลย”

จากการสำรวจพบว่า ในปี 2012 มีผู้หญิงกระจายอยู่ในตำแหน่งผู้กำกับ โปรดิวเซอร์ ผู้อำนวยการสร้าง นักเขียนบท ช่างภาพ และคนตัดต่อจำนวน 18 เปอร์เซ็นต์ ทำงานอยู่ในหนังชั้นนำของสหรัฐ 250 เรื่อง ไม่เปลี่ยนไปเลยจากปี 2011 และเพิ่มขึ้นเพียง 1 เปอร์เซ็นต์จากปี 1998 และส่วนใหญ่พวกเธอจะทำงานในภาพยนตร์ประเภทสารคดี ดรามา และแอนิเมชัน มีจำนวนน้อยที่ทำงานในภาพยนตร์ประเภทแอ็คชัน สยองขวัญ และไซไฟ

อีกผลการสำรวจหนึ่งจากสถาบันภาพยนตร์ซันแดนซ์ และองค์การผู้หญิงในภาพยนตร์ ลอสแองเจลิส ยังพบว่า ถึงแม้ในอุตสาหกรรมหนังหลัก พื้นที่ของผู้หญิงยังอยู่ห่างไกลจากผู้ชาย แต่หาใช่กับโลกของหนังอิสระไม่

การสำรวจนั้นพบว่า ผู้หญิงจำนวน 29.8 เปอร์เซ็นต์จากผู้กำกับ นักเขียนบท โปรดิวเซอร์ ช่างภาพ และคนตัดต่อ 11,197 คน จากหนังที่ฉายในเทศกาลหนังซันแดนซ์ในช่วงระหว่างปี 2002 ถึง 2012 ทั้งหนังสารคดีและหนังเล่าเรื่องจำนวน 820 เรื่อง โดยมีผู้หญิงทำงานในหนังสารคดีมากกว่าหนังเล่าเรื่อง

“ข้อมูลเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า หนังอิสระมีพื้นที่ให้กับนักทำหนังผู้หญิงมากกว่าในฮอลลีวู้ด แต่ก็ยังต้องมีการเน้นย้ำให้เกิดความเท่าเทียมของผู้หญิงในสนามภาพยนตร์” เคธี ชูลแมน ประธานองค์การผู้หญิงในภาพยนตร์ ลอสแองเจลิส กล่าว

ผลการศึกษาดังกล่าวยังพบว่า หนังที่กำกับโดยผู้หญิงจะมีการจ้างทีมงานเบื้องหลังเป็นผู้หญิง มากกว่าหนังที่สร้างโดยผู้ชาย

ผู้เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรมภาพยนตร์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง ได้เสนอแนะให้ผู้จัดทำผลสำรวจหมายรวมไปถึงการให้คำปรึกษาและสร้างกำลังใจให้กับผู้หญิงที่เพิ่งเริ่มเข้ามาทำงานในวงการนี้ การปรับปรุงระบบการเข้าถึงเงินทุน และเพิ่มการตระหนักถึงปัญหาที่พวกเธอต้องเผชิญให้มากขึ้นด้วย

สำหรับในปีที่แล้ว ผู้จัดงานของเทศกาลหนังเมืองคานส์ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก ในกรณีที่รายชื่อหนังเข้าชิงรางวัลปาล์มทองคำ 22 เรื่อง ไม่ปรากฏหนังที่สร้างโดยผู้กำกับหญิงเลยแม้แต่เรื่องเดียว ต่อประเด็นนี้ เธียร์รี เฟรโมซ์ ผู้อำนวยการเทศกาลหนังเมืองคานส์ได้ตอบโต้ว่า ทางคณะกรรมการ จะไม่เลือกภาพยนตร์ที่ไม่สมควรได้รับการเข้าชิง เพียงเพราะมันเป็นหนังของผู้กำกับหญิงเท่านั้น.