เมื่อนึกถึง 'อาการผีอำ' หลายคนคงนึกไปถึงเรื่องไสยศาสตร์ ตามความเชื่อที่ว่าเกิดจากมีวิญญาณมาหลอกหลอน นั่งกดทับตัวเวลานอนทำให้ลุกไม่ขึ้น ขยับตัวไม่ได้ แต่แท้จริงแล้ว อาการผีอำ ไม่ได้เกิดจากภูตผีหรือพลังงานลี้ลับ แต่ผีอำ เป็นอาการผิดปกติจากการนอนหลับชนิดหนึ่ง มีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า Sleep Paralysis
Sleep Paralysis (ผีอำ) หรือ ภาวะอัมพาตขณะนอน เป็นภาวะที่ร่างกายรู้สึกตัว แต่ไม่สามารถขยับเคลื่อนไหวส่วนต่างๆ ได้ ช่วงเวลาในการเกิดอาการจะเป็นช่วงกึ่งหลับกึ่งตื่น อาการเบื้องต้นคือจะรู้สึกอึดอัด พูดไม่ได้ในช่วงเวลาหนึ่ง บางคนถึงขั้นรู้สึกทุรนทุรายและเกิดความหวาดกลัว
ก่อนอื่นจะต้องเข้าใจวงจรการนอนหลับแบบคร่าวๆ ก่อน ซึ่งมีด้วยกัน 2 ช่วง ดังนี้
1. Non-rem sleep คือ ช่วงเวลาที่เราหลับตื้นจนค่อยๆ นำไปสู่การหลับลึก โดยจะเกิดขึ้นสลับกันไปมาระหว่าง Rem sleep ตลอดทั้งคืน
2. Rem sleep คือ ช่วงที่ส่วนต่างๆ ของร่างกายพักผ่อนหยุดทำงาน สังเกตได้จากไตที่กลั่นปัสสาวะน้อยลงขณะนอนหลับ แต่ก็ยังมีอวัยวะบางส่วนที่ทำงานอยู่ เช่น หัวใจ กระบังลม และดวงตา
ตามปกติ ช่วงการนอนหลับ Rem sleep จะเกิดสั้นๆ ขณะหลับ แต่สมองจะทำงานอยู่ทำให้เกิดความฝันขึ้น แต่ร่างกายจะไม่มีการเคลื่อนไหว ซึ่งอาจเป็นกลไกที่ สร้างมาเพื่อให้คุณไปขยับหรือลุกขึ้นทำท่าทางตามที่ฝันอยู่
ข่าวที่เกี่ยวข้อง:
'นอนกรน-นอนหลับมากเกินไป' เสี่ยงภาวะซึมเศร้ามากกว่าคนปกติ 40%
'ฟิตเนสสมอง'สำหรับผู้สูงอายุ ชะลอโรคความจำเสื่อม ดูแลร่างกาย-จิตใจ
อาการผีอำ แบ่งได้เป็น 2 ประเภท
1. เกิดขึ้นช่วงใกล้หลับ (Predormital Sleep Paralysis) อาการผีอำที่เกิดขึ้นช่วงเวลานี้ จะเป็นเพียงการขยับตัวไม่ได้ หรือพูดไม่ได้เท่านั้น เพราะเป็นช่วงที่ร่างกายอยู่ในภาวะผ่อนคลาย
2. เกิดขึ้นช่วงใกล้ตื่น (Postdormital Sleep Paralysis) คนส่วนใหญ่มักจะเกิดผีอำในช่วงเวลานี้ จะมีอาการสะดุ้งตื่น รู้สึกตัวในขณะที่ช่วงหลับฝันยังไม่สิ้นสุดลง ประกอบกับมีอาการแน่นหน้าอก อึดอัด และขยับร่างกายไม่ได้ พูดไม่ได้ กินเวลาประมาณ 5-10 นาที
ปัจจัยอะไรที่ทำให้เกิดอาการผีอำ
อาการผีอำไม่ใช่เรื่องราวทางไสยศาสตร์หรือเรื่องลี้ลับที่พิสูจน์ไม่ได้ เพราะมีผลวิจัยทางการแพทย์ บอกถึงสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการนี้ไว้มากมาย
สาเหตุที่ทำให้เกิดอาการผีอำ ได้แก่
- การนอนหลับที่ไม่ดี นอนหลับไม่พอ หรือนอนไม่หลับ เป็นระยะเวลานาน การนอนที่ผิดปกติเหล่านี้ต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดมีผีอำขึ้นมาได้
- ปัญหาสุขภาพจิต เช่น ความเครียด หรือผู้ป่วยสภาวะอารมณ์สองขั้ว (Bipolar Disorder) ที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกวิธี ก็สามารถเป็นสาเหตุในเรื่องนี้ได้
- ผลจากการประกอบอาชีพ ที่ต้องเปลี่ยนช่วงเวลาทำงานอยู่เสมอ อยู่เวรดึกสลับเวรเช้า ต้องนอนเช้ามากกลางคืนบ้าง หรือนอนแบบเปลี่ยนไทม์โซนบ่อยๆ
- การใช้ยารักษาโรคบางชนิด ที่ทำให้การนอนไม่ปกติ และไม่เป็นธรรมชาติ
ระหว่างที่อยู่ในภาวะผีอำ มักมีอาการต่อไปนี้
- รู้สึกหายใจเข้าลำบาก รู้สึกเหมือนมีบางสิ่งทับอยู่บนอก
- สามารถกลอกตาได้ บางคนสามารถลืมตาได้ด้วย
- มีความรู้สึกว่ามีบางคนหรือบางสิ่งอยู่ในห้องด้วย ในบางรายอาจรู้สึกว่าบางคนหรือบางสิ่งนั้นจะเข้ามาทำร้า
- รู้สึกตกใจ
ป้องกันอาการผีอำ ด้วยวิธีง่ายๆ
ส่วนการป้องกันอาการผีอำ สามารถทำได้ด้วยการสร้างหรือปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการนอนให้ดีมากยิ่งขึ้น ด้วยวิธีง่ายๆ เพียงทุกคนใส่ใจให้มากขึ้น ไม่ต้องสวดไล่ผี ก็ป้องกันอาการผีอำได้ ดังนี้
- งดดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่ก่อนนอน
- จัดตารางเวลาการนอนหลับให้ดี และพยายามนอนหลับให้ตรงเวลา
- นอนหลับให้เพียงพอที่ร่างกายต้องการประมาณ 8 ชั่วโมงต่อวัน
- ทำให้ตัวเองรู้สึกผ่อนคลายก่อนนอน ด้วยกิจกรรมเบาๆ
- จัดห้องให้มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก รู้สึกสบายทุกครั้งที่ล้มตัวลงนอน
- หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนในช่วงใกล้เวลาเข้านอน
ผีอำระดับไหน ควรไปพบแพทย์
อย่างที่กล่าวไปแล้วว่า ผีอำ ไม่เป็นอันตราย และสามารถหายได้เอง แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ การปรึกษาแพทย์ก็ไม่ใช่เรื่องเสียหาย
- เป็นผีอำบ่อยๆ
- รู้สึกว่าการพยายามหลับนั้นเหนื่อยมาก หรือไม่สามารถพักผ่อนเพียงพอได้เลย
- ในระหว่างวันรู้สึกง่วงมาก บางครั้งอยู่ๆ ก็หลับไปเลย หรือรู้สึกควบคุมกล้ามเนื้อไม่ค่อยได้ อาการเหล่านี้อาจบ่งชี้ว่าเป็นโรคลมหลับ ซึ่งเป็นอันตรายแนะนำให้รีบเข้าพบแพทย์เพื่อทำการรักษาต่อไป
อ้างอิง: กรุงเทพ สลีป เซ็นเตอร์ ศูนย์ตรวจรักษาภาวะนอนกรน และนอนไม่หลับ ,โรงพยาบาลบางปะกอก8