สังเกตอาการ เห็นหยากไย่ เงาดำ อาจเป็น "ภาวะวุ้นตาเสื่อม"

โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ให้ข้อมูลว่า "วุ้นตา" (Vitreous) เป็นส่วนประกอบภายในดวงตา มีลักษณะเป็นวุ้นเหลวใสคล้ายไข่ขาวอยู่หลังเลนส์ตายึดติดกับผิวจอตา ภาวะวุ้นตาเสื่อม (Vitreous Degeneration) เป็นได้เมื่ออายุมากขึ้น และอาจเสื่อมเร็วกว่าปกติในผู้ที่สายตาสั้นมาก หรือเคยได้รับอุบัติเหตุบริเวณดวงตา วุ้นตาที่เสื่อมจะเหลวลง หดตัว และขุ่นขึ้น เมื่อแสงผ่านวุ้นตาที่เสื่อมจะ หักเหทำให้เห็นเป็นเงาดำลักษณะเป็นจุดและเส้นคล้ายหยากไย่ลอยไปมา

 

อาการของโรควุ้นตาเสื่อม

 

• เริ่มมองเห็นจุดหรือเส้นสีดำคล้ายหยากไย่ลอยไปมาโดยเฉพาะเวลากลอกตา หรือมองที่ผนังสีขาว หรือท้องฟ้า
• ระยะแรกจะสังเกตเห็นเงาของวุ้นตาที่เสื่อมเป็นจุดและเส้นดำลอย ซึ่งจะเคลื่อนไหวเมื่อกลอกตา อาจรบกวนการมองและรู้สึกรำคาญ แต่เมื่อเวลาผ่านไปสมองจะเรียนรู้และละเลยเงาเหล่านี้ไปเอง อาจไม่เห็นหากไม่พยายามสังเกต
• เมื่อวุ้นตาเหลวและหดตัวมาก อาจจะลอกตัวออกจากผิวจอตาเอง และอาจดึงรั้งผิวจอตาทำให้เกิดการกระตุ้นจอตาเห็นเป็นแสงวาบคล้ายแฟลชจากกล้องถ่ายรูป หรือแสงฟ้าแลบในดวงตาแม้ในขณะหลับตา ซึ่งสังเกตเห็นได้ชัดขึ้นเมื่ออยู่ในที่มืดหรือเวลากลางคืน อาการเหล่านี้อาจลดลงและหายไปเมื่อจอตาถูกดึงรั้งจากวุ้นตาลดลง
• ในบางรายวุ้นตาอาจดึงรั้งหลอดเลือดที่จอตาให้ฉีดขาดและเกิดเลือดออกในวุ้นตาทำให้เห็นเงาดำเพิ่มมากขึ้นทันที ซึ่งถ้าวุ้นตาติดแน่นกับจอตามากอาจดึงรั้งให้จอตาฉีกขาดได้ และหากวุ้นตาที่เหลวเซาะเข้าไปในรอยขาด จะทำให้จอตาลอกและอาจสูญเสียการมองเห็นได้

 

สาเหตุวุ้นตาเสื่อม

 

สำหรับ ภาวะวุ้นตาเสื่อม อาจเกิดจากหลายสาเหตุ ข้อมูลจาก โรงพยาบาลกรุงเทพ อธิบายว่าเกิดจาก

• ภาวะความเสื่อมตามวัย ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด
• การอักเสบในวุ้นตาและจอตา (Intermediate and Posterior Uveitis) ซึ่งอาจเกิดจากการอักเสบจากภาวะภูมิคุ้มกันของร่างกาย การติดเชื้อ หรือภาวะทางกายอื่น ๆ เช่น มะเร็ง เป็นต้น
• ภาวะเลือดออกในน้ำวุ้นตา จากอุบัติเหตุหรือโรคที่ทำให้มีความผิดปกติของหลอดเลือด

 

ปัจจัยเสี่ยงวุ้นตาเสื่อม

• อายุเกิน 50 ปี
• สายตาสั้น
• เคยมีอุบัติเหตุที่ตา
• ภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดต้อกระจก
• เบาหวานขึ้นจอตา
• การอักเสบในตา

 

วิธีการรักษา วุ้นตาเสื่อม

 

ข้อมูลจาก โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ อธิบายว่า ส่วนใหญ่จะเป็นการรักษาโดยการนัดติดตามอาการ ไม่ถึงขั้นต้องทำอะไรกับลูกตา แพทย์ก็จะติดตามอาการว่ามีอาการมากขึ้นหรือไม่ ปัจจุบันยังไม่มียาตัวไหนที่จะช่วยรักษาอาการภาพลอยไปลอยมาได้ เพราะเกิดจากความเสื่อมของตา กรณีที่ตรวจอย่างละเอียดแล้วว่าเคสผู้ป่วยไม่มีแนวโน้มว่าจะเกิดปัญหาภาวะโรคแทรกซ้อน

 

สามารถรักษาให้หายได้หรือไม่

 

ในสมัยก่อนแพทย์จะแนะนำคนไข้เข้ารับการผ่าตัด เพื่อตัดตัวตะกอนในตาออก โดยแพทย์จะประเมิน ข้อดี ข้อเสีย ส่วนใหญ่ก็จะมีข้อเสียมากกว่าข้อดี เพราะฉะนั้นในกลุ่มที่มีอาการไม่ได้รุนแรงมาก แค่ที่สร้างความรำคาญ ซึ่งแพทย์ประเมินแล้วไม่ได้มีแนวโน้มที่จะทำให้เกิดจอประสาทตาหลุดลอก ก็อาจไม่แนะนำให้

 

แต่เนื่องจากปัจจุบันเทคโนโลยีการรักษาค่อนข้างดี สามารถยิงเลเซอร์เพื่อสลายตัวตะกอนวุ้นตาได้ ซึ่งปัจจุบันผลการรักษาก็จะค่อนข้างดีประมาณ 80-90% ในการยิ่งเลเซอร์เพียงแค่ครั้งเดียว คนไข้ก็จะไม่มีปัญหาในเรื่องของการเห็นภาวะลอยไปลอยมาอีก หรืออาจจะมีเห็นแต่ขนาดภาพก็จะเล็กลง

 

หากรักษาด้วย "เลเซอร์" จะกลับมาเป็นอีกหรือไม่

 

ส่วนใหญ่ 80-90% อาการไม่กลับมาเป็นซ้ำ การทำเลเซอร์คนไข้จะไม่เจ็บไม่ได้เป็นการผ่าตัดไม่ต้องเข้าห้องผ่าตัด สามารถทำได้ที่ห้องตรวจจักษุแพทย์ได้เลย แต่ต้องมีการขยายม่านตาก่อนการทำเลเซอร์ ซึ่งแนะนำให้ผู้ป่วยมีญาติมาด้วยไม่ควรขับรถมาเอง 

 

โดยวิธีการรักษาด้วยวิธีการยิงเลเซอร์ ที่ตัวตะกอนวุ้นตา ทำโดยการขยายม่านตาที่ดวงตาคนไข้ ไม่เจ็บ มีการหยอดยาชาให้ผู้ป่วยก่อน จากนั้นรอสักประมาณ 15 นาที ถึง 1 ชั่วโมง แล้วแต่คนไข้ว่าขยายม่านตาได้ง่ายหรือยาก หลังจากนั้นแพทย์ก็จะทำการยิงเลเซอร์ เข้าไปหาตัวตะกอนวุ้นตาตรงจุดที่มันมีขนาดใหญ่เพื่อลดขนาดของตัวตะกอนวุ้นตาให้ไม่บดบังการมองเห็น ใช้เวลาประมาณ 4-6 ชั่วโมง พอฤทธิ์ยา​ขยายม่านตาหมด ก็สามารถมองเห็นภาพได้เป็นปกติ

 

ข้อควรรู้ 

 

• สำหรับคนที่เป็นตาอักเสบบ่อยๆ ถือเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคนี้ได้ แต่โรคตาอักเสบนี้เป็นได้หลายสาเหตุ 
• โรควุ้นตาเสื่อม ส่วนใหญ่ในช่วงกลางคืนหรือสถานที่มืดอาการจะไม่ออกชัดมากเท่ากับบริเวณกลางแจ้ง ที่มีแสงสว่างมากๆ แพทย์ย้ำว่า ถ้าเริ่มมีอาการผิดปกติทางสายตาสิ่งที่ดีที่สุด คือ ควรพบแพทย์ก่อน ถือว่าเป็นการตรวจสุขภาพสายตาไปก่อน ซึ่งถือได้ว่าดวงตาเป็นอวัยวะที่เราใช้งานเยอะที่สุดต่อวัน

 

 

อ้างอิง : โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ , โรงพยาบาลกรุงเทพ , โรงพยาบาลจุฬาภรณ์