‘รพ.บางบ่อ’ นำร่อง ‘ขายคาร์บอนเครดิต’ 2 ปีคืนทุน สร้างรายได้คาดกำไร 1-2 แสน ด้านสธ.รุกพลังงานสะอาด ขยายผลรพ. 100 แห่งขึ้นทะเบียนภายในปี 2570
KEY POINTS
- โรงพยาบาลบางบ่อเป็นโรงพยาบาลนำร่องแห่งแรกของกระทรวงสาธารณสุข ที่ได้รับการรับรองให้ขายคาร์บอนเครดิต (T-VER) จากการติดตั้งโซลาร์เซลล์
- โครงการลงทุนค่าเอกสารและประเมินประมาณ 1 แสนบาท สามารถสร้างกำไรจากการขายคาร์บอนเครดิตได้ราว 1-2 แสนบาทในระยะเวลา 7 ปี
- นอกจากการสร้างรายได้เสริมแล้ว การติดตั้งโซลาร์เซลล์ยังช่วยประหยัดค่าไฟฟ้าให้โรงพยาบาลได้ถึงปีละ 3 ล้านบาท
- โมเดลนี้ได้ถูกขยายผลไปยังโรงพยาบาลอื่นแล้วกว่า 40 แห่ง โดยกระทรวงสาธารณสุขตั้งเป้าให้ครบ 100 แห่งภายในปี 2570
โรงพยาบาลสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข(รพ.สธ.) มีการติดตั้งโซลาร์ รูฟท็อป (Solar Rooftop) แล้ว 762 แห่ง หรือกว่า 84 % รวมติดตั้งโซลาร์เซลล์แล้ว 114,485 กิโลวัตต์พีก ลดคาร์บอนได้ 63,500 ตันคาร์บอนต่อปี ค่าไฟฟ้าปีงบประมาณ 2568 ลดลง 13.06 %
และยังมีพื้นที่หลังคาว่างพร้อมติดตั้งอีกไม่น้อยกว่า 8 แสนตารางเมตร ที่จะเร่งติดตั้งให้ครอบคลุม
จะช่วยประหยัดไฟเพิ่มเป็นหลักพันล้านบาทต่อปี และลดคาร์บอนได้ถึง 200,000 ตันคาร์บอนต่อปี พร้อมตั้งเป้าให้โรงพยาบาล 100 แห่งได้รับใบรับรองคาร์บอนเครดิต (T-VER) ภายในปี 2570 เพื่อสร้างรายได้กลับคืนสู่โรงพยาบาล โดยรพ.บางบ่อ จ.สมุทรปราการ เป็นโรงพยาบาลแห่งแรกที่ได้รับการรับรองแล้วและกำลังจะขายคาร์บอนเครดิต
วันนั้น “ไม่อยากลงทุน” ถึงวันนี้ “ขายคาร์บอนเครดิต”
นพ.วี โรจนศิรประภา ผู้อำนวยการโรงพยาบาลบางบ่อ ซึ่งเป็นรพ.แห่งแรกสังกัดกระทรวงสาธารณสุข(สธ.) ที่ได้รับการรับรอง ให้สัมภาษณ์ “กรุงเทพธุรกิจ”ว่า จุดเริ่มต้นเดิมทีมาจากการติดตั้งโซลาร์เซลล์ตามนโยบายของกระทรวงสาธารณสุขเมื่อหลายปีก่อนในโปรเจกต์ SEA ซึ่งสอดรับกับปัจจัยภายนอกเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ทางโรงพยาบาลจึงได้ศึกษาหาข้อมูลว่า นอกจากการติดโซลาร์เซลล์จะช่วยลดการปล่อยคาร์บอนและลดค่าใช้จ่ายแล้ว ยังพบว่าสามารถเปลี่ยนกลับมาเป็นรายรับได้บางส่วน
เมื่อไปศึกษาข้อมูลจึงพบว่าต้องมีการขึ้นทะเบียน มีการเตรียมเอกสาร และมีขั้นตอนค่อนข้างมาก หากนำไปให้ที่อื่นทำต่อทันทีคงถูกปฏิเสธแน่นอน จึงเริ่มทำเป็นโครงการนำร่องเมื่อประมาณ 2 ปีก่อน โดยให้ทีมงานหาข้อมูล ยื่นเอกสาร และให้เจ้าหน้าที่เข้ามาประเมิน
“ช่วงเวลานั้น ทุกคนมองว่าการติดโซลาร์เซลล์เป็นค่าใช้จ่ายและยังไม่อยากลงทุน ทางโรงพยาบาลจึงคุยกับทีมงานว่า หากสามารถพิสูจน์ให้เห็นว่าการรักษ์โลกด้วยการติดโซลาร์เซลล์ช่วยลดค่าไฟและสร้างรายได้ได้ด้วย จะช่วยเป็นแรงจูงใจให้องค์กรต่างๆ โดยเฉพาะโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขได้เห็นว่าเป็นแหล่งรายได้”นพ.วีกล่าว
ประจวบเหมาะกับนโยบายสธ. มีการเชื่อมโยงองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) และภาคีเครือข่ายภาคเอกชน ทำให้การขับเคลื่อนคล่องตัวขึ้น ทำให้ “บางบ่อ” เป็นโรงพยาบาลแห่งแรกของประเทศไทยที่ได้รับการรับรองขายคาร์บอนเครดิต (T-VER) จากอบก.
กลไกการจำหน่ายสินทรัพย์ “คาร์บอนเครดิต”
เมื่อรพ.ได้รับการรับรองการขายคาร์บอนเครดิตแแล้ว “เครดิต” ทั้งหมดจะถือเป็นสินทรัพย์ของเขตและกระทรวงฯ จากนั้นจะมีกระบวนการจัดหาผู้ซื้อ (Buyer) โดยมีธนาคารกรุงไทยเข้ามารับช่วงต่อร่วมกับธนาคารโลก (World Bank) ภายใต้กรอบ MOU เพื่อช่วยหาผู้ซื้อให้ เนื่องจากหากให้โรงพยาบาลดำเนินการหาผู้ซื้อเองโดยตรงก็อาจจะถูกกดราคา โรงพยาบาลบางบ่อจึงทำหน้าที่เป็นโรงพยาบาลนำร่องเพื่อพิสูจน์ให้เห็นว่ากระบวนการเหล่านี้สามารถทำได้จริงและไม่ได้ยากเกินไป
“ความคุ้มทุนและการประเมินราคา ปัจจุบันการซื้อขายยังอยู่ในระบบภาคสมัครใจ แต่ในอนาคตเมื่อมีพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศบังคับใช้ ทุกภาคส่วนจะต้องรายงานการปล่อยคาร์บอน และหากลดไม่ได้ตามเกณฑ์ก็ต้องมาซื้อเครดิตทดแทน ซึ่งจะทำให้ความต้องการและราคาสูงขึ้นเหมือนกับทองคำ“ นพ.วีกล่าว
2 ปีคุ้มทุน กำไร 1-2 แสนบาท แนวโน้มราคาขึ้น
สำหรับโครงการนำร่องของรพ.บางบ่อ มีการลงทุนค่าจัดทำเอกสารและประเมินไปประมาณ 100,000 บาท ได้รับเครดิต 200 เครดิตต่อปี เมื่อ อบก. ประกาศรับรองจะได้รับสิทธิ์ต่อเนื่องเป็นเวลา 7 ปี รวมเป็น 1,400 เครดิต หากคิดบนราคาตลาดที่ 100–200 บาท จะได้ผลตอบแทนหรือกำไรกลับมาราว 100,000–200,000 บาทในรอบ 7 ปี ซึ่งประเมินจุดคุ้มทุน (ROI) ของการขอเครดิตไว้ที่ประมาณ 2 ปีกว่า และจะคุ้มทุนเร็วยิ่งขึ้นหาก พ.ร.บ. ประกาศใช้เร็ว
นอกจากนี้ ในแง่การลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานของโรงพยาบาล ซึ่งพลังงานไฟฟ้าที่โรงพยาบาลใช้อยู่ 100% มีสัดส่วน 30% มาจากพลังงานโซลาร์เซลล์ สามารถช่วยประหยัดค่าไฟฟ้าของโรงพยาบาลได้ถึงประมาณปีละ 3 ล้านบาท
ปัจจุบันต้นทุนแผงโซลาร์เซลล์ถูกลงมาก หากคิดระยะเวลาคืนทุนจากการติดตั้งอยู่ที่ประมาณ 3–4 ปี เมื่อเทียบกับอายุการใช้งานของแผงโซลาร์เซลล์ที่มีอายุประมาณ 20 ปี เท่ากับว่าอีก 16–17 ปีที่เหลือ คือ ผลกำไรและการประหยัดค่าไฟฟรีของโรงพยาบาล พร้อมทั้งยังนำเครดิตไปจำหน่ายสร้างรายได้เพิ่มเติมได้อีกทางหนึ่ง
ขยายผลแล้ว 40 รพ.ในเขต 6
จากวัตถุประสงค์เดิมที่ต้องการเป็นโรงพยาบาลนำร่องให้เห็นว่า “สามารถเปลี่ยนอากาศบนฟ้าให้กลายเป็นเงินได้จริง” เมื่อทำสำเร็จจึงขยายผลสู่ระยะที่ 2 ซึ่งลดระยะเวลาการทำงานลงจากเดิมที่เคยใช้เวลา 4–6 เดือนต่อโครงการ เหลือไม่ถึง 2 เดือนจากการมีภาคีเครือข่ายและบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU)
ในช่วง 2 เดือนที่ผ่านมาได้ขยายผลจัดทำให้กับโรงพยาบาลในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 6 สำเร็จไปแล้วประมาณ 40 โรงพยาบาล ครอบคลุมทั้งโรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลทั่วไป ซึ่งเพิ่งส่งเอกสารไป และคาดว่าหากเป็นไปตามกำหนด ในช่วงเดือนพฤศจิกายนจะได้รับการประกาศรับรองคาร์บอนเครดิตของเขต 6 รวมกันอีกประมาณ 2,500 เครดิต
คำแนะนำและการเป็นพี่เลี้ยงให้แก่โรงพยาบาลอื่นๆ นพ.วี กล่าวว่า เรื่องนี้อาจเป็นเรื่องใหม่ แต่หากไม่เริ่มปรับเปลี่ยนตั้งแต่วันนี้ ก็อาจจะอยู่ได้ลำบากในอนาคต เป้าหมาย Net Zero ปี 2593อาจดูเหมือนอีกยาวไกลกว่า 20 ปี จนหลายคนคิดว่าตนเองคงเกษียณไปแล้ว แต่ภัยธรรมชาติอย่างเหตุการณ์น้ำท่วมกะทันหัน แสดงให้เห็นว่าเราปรับตัวไม่ทัน ดังนั้น จึงควรเริ่มลงมือทำจากสิ่งที่ทำได้ทันที เช่น การใช้พลังงานสะอาดตามแนวทางของกระทรวง ซึ่งให้ประโยชน์ทั้งการดูแลสิ่งแวดล้อมและสร้างรายได้
“รพ.บางบ่อเป็นเพียงโรงพยาบาลระดับอำเภอขนาดประมาณ 160 เตียง เมื่อสามารถทำจนสำเร็จได้ โรงพยาบาลอื่นๆ ก็ย่อมทำได้เช่นกัน โดยทางทีมงานเข้าใจขั้นตอนและความยากลำบากในทุกกระบวนการเป็นอย่างดี จึงพร้อมที่จะเป็นพี่เลี้ยงคอยช่วยเหลือทุกโรงพยาบาลให้สามารถขับเคลื่อนได้สำเร็จ”นพ.วีกล่าว ดไ
ปี 70 เป้า 40 รพ.ขึ้นทะเบียนขายคาร์บอนเครดิต
สำหรับภาพใหญ่ของรพ.สธ. ในปีงบประมาณ 2570 นโยบายสธ.เสาหลัก 1 ใน 7 เป็นเรื่อง การพัฒนาโรงพยาบาลสีเขียว และเป้าหมาย Net Zero มุ่งสู่การเป็นโรงพยาบาลที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
“เป้าหมายอยู่ที่การนำโรงพยาบาลอีก 100 แห่งเข้าสู่ระบบทะเบียนคาร์บอนเครดิต ขยายผลสู่การขายคาร์บอนเครดิต MOPH Carbon Market และตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากพลังงานทดแทนให้ได้ 50 % ภายในปี 2573”นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รมว.สาธารณสุข
ปี 93 ปล่อยคาร์บอนเป็น 0
ทั้งนี้ ภาคสาธารณสุขทั่วโลกปล่อยก๊าซเรือนกระจกถึง 5.2% ซึ่งภายใต้นโยบาย Net Zero MOPH ของสธ.ตั้งเป้าหมายลดการปล่อยคาร์บอน 25 % ภายในปี 2573 , 50 % ภายในปี 2578 และเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2593 มีมาตรการสำคัญ 6 ด้าน ได้แก่
1.Green & Smart Energy ใช้พลังงานสะอาดโดยติดตั้ง Solar Rooftop 100% ทุกอาคารที่มีศักยภาพ และใช้ AI บริหารพลังงาน
2.Green Mobility ส่งเสริมการเดินทางที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผ่านการใช้ยานยนต์ไฟฟ้า และลดการเดินทางด้วยบริการการแพทย์ทางไกล (Telemedicine)
3.Green Operations ห้องผ่าตัดสีเขียว ลดการใช้ก๊าซดมยาที่ทำลายชั้นบรรยากาศ
4.Waste Management จัดการขยะอย่างถูกต้องตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน ลดใช้พลาสติกแบบครั้งเดียวทิ้ง
5.Green Canteen ส่งเสริมจัดหาอาหารที่ปลอดภัยและยั่งยืนจากแหล่งผลิตในท้องถิ่น เพื่อลดการปล่อยก๊าซจากการขนส่ง รวมทั้งจำกัดภาชนะพลาสติก
และ 6.Reforestation เพิ่มพื้นที่สีเขียว โดยปลูกไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ในพื้นที่ว่างเพื่อดูดซับคาร์บอน เช่น ตะเคียนทอง ยางนา เป็นต้น
ร่วม 4 หน่วยงานเร่งเป้า Net Zero MOPH
ก่อนหน้านี้ สธ.ได้ลงนามบันทึกความร่วมมือ (MOU) กับ 4 หน่วยงาน ได้แก่
1.องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก หรือ อบก. ในการขับเคลื่อนนโยบาย Net Zero MOPH สู่โรงพยาบาลและหน่วยงานสาธารณสุขคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน
2. บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) ในการขับเคลื่อนนโยบาย Net Zero MOPH ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน
3. ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือ PTT OR ในโครงการจัดการพลังงานและสิ่งแวดล้อมด้วยนวัตกรรมและปัญญาประดิษฐ์ เพื่อมุ่งสู่ “ระบบสุขภาพคาร์บอนต่ำ”
และ 4. บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ในโครงการด้านความยั่งยืนและสิ่งแวดล้อมในการรณรงค์ไม่ใช้น้ำมันทอดซ้ำและนำมาผลิตเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน
การขับเคลื่อนนโยบาย Net Zero MOPH กับ 4 หน่วยงาน ครอบคลุมการส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียน การประยุกต์ใช้นวัตกรรมและปัญญาประดิษฐ์ (AI) การใช้พลังงานสะอาด ตลอดจนการบริหารจัดการคาร์บอนเครดิต เพื่อสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการบรรลุเป้าหมาย Net Zero ซึ่งการที่สธ.มีโรงพยาบาลในสังกัดอยู่ทั่วประเทศจำนวนมาก หากทำได้ก็จะยิ่งช่วยลดการปล่อยคาร์บอนได้มาก
