ปี 68 'ร้านกัญชา' ปิดตัวกว่า 7,000 แห่ง เปิดใหม่จำกัดแค่ 4 ประเภท ย้ำผู้ป่วยไม่ขาดยา

เมื่อวันที่ 5 ม.ค.2569 ที่กระทรวงสาธารณสุข นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รมว.สาธารณสุข ให้สัมภาษณ์ภายหลังการประชุมผู้บริหารระดับสูงกระทรวงสาธารณสุขนัดแรกปี 2569 ว่า ที่ประชุมได้รับทราบความคืบหน้า เรื่อง (ร่าง) กฎกระทรวงการอนุญาตให้ศึกษาวิจัย หรือส่งออกสมุนไพรควบคุม หรือจำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า (ฉบับที่...) พ.ศ..... ซึ่งผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี(ครม.)แล้ว ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการตรวจสอบของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ก่อนส่งกลับมาให้ รมว.สาธารณสุขลงนามต่อไป 

 นายพัฒนา กล่าวด้วยว่า  กฎกระทรวงฉบับใหม่จะมีความชัดเจนว่าผู้จำหน่าย จะต้องเป็นสถานพยาบาลที่กฎหมายกำหนด  โดยแพทย์เป็นผู้สั่งจ่าย และผู้ที่ส่งมอบกัญชาให้กับผู้ใช้กัญชามีความชัดเจน ยืนยันว่าบุคลากรทางการแพทย์มีเพียงพอในสาขาที่จำเป็นต่อการอนุญาต  ซึ่งตามกฎกระทรวงใหม่ ร้านค้าที่ยังมีใบอนุญาตอยู่ยังใช้ใบเดิมได้ แต่เมื่อกฎกระทรวงฉบับใหม่มีผลบังคับใช้แล้วจะต่อใบอนุญาตหรือขออนุญาตใหม่ จะต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวงใหม่ 

ถามว่าหากเปลี่ยนรัฐบาลแนวทางนี้จะมีการเปลี่ยนแปลงอีกหรือไม่ นายพัฒนา กล่าวว่า  กฎกระทรวงเมื่อผ่าน ครม.แล้วอยู่ชั้นกฤษฎีกา จะมีผลบังคับใช้ก็ต่อเมื่อ รมว.สาธารณสุข ลงนาม ฉะนั้น ในเรื่องของกฎกระทรวงคงไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลง ในส่วนของนโยบายรัฐบาลเกี่ยวกับกัญชาหรือไม่ ก็ขึ้นอยู่กับรัฐบาลที่เข้ามาจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร แต่ถ้ามีลักษณะคล้ายปัจจุบันคงไม่มีการเปลี่ยนแปลง

“สถานประกอบการเกี่ยวกับกัญชาจะต้องมีการปรับตัว  จะเป็นกระบวนการที่ผู้ประกอบการต้องพิจารณา ส่วนในเรื่องความเป็นยาที่หมอจะจ่ายยาให้กับคนไข้ ทางกระทรวงสาธารณสุขยืนยันว่าผู้ป่วยที่จำเป็นต้องใช้กัญชาในการรักษาโรคจะไม่ขาดการได้รับยากัญชาแน่นอน เพราะเมื่อจ่ายโดยแพทย์ในสถานพยาบาล ทำให้ รพ.ทั่วประเทศเพียงพอในการรองรับ และมีบุคลากรที่มีใบอนุญาตพร้อม ยืนยันว่าผู้ป่วยที่ใช้กัญชาในการรักษาไม่ขาดยาแน่นอน”นายพัฒนา กล่าว 

ทั้งนี้  ในการประชุมมีการนำเสนอความคืบหน้าสำคัญเกี่ยวกับ (ร่าง) กฎกระทรวงการอนุญาตให้ศึกษาวิจัย หรือส่งออกสมุนไพรควบคุม หรือจำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมเพื่อการค้า (ฉบับที่...) พ.ศ..... โดยระบุว่า  กฎกระทรวงฉบับเดิม พ.ศ.2559 ไม่ครอบคลุมบริบทกัญชาในปัจจุบัน  และมีความจำเป็นต้องมีกลไกควบคุมเฉพาะสำหรับการส่งออก จำหน่าย หรือแปรรูปกัญชา เพื่อการค้า และเพื่อคุ้มครองผู้บริโภค และลดผลกระทบต่อชุมชน

จากการรายงานข้อมูลสถานประกอบการกัญชาล่าสุด ณ วันที่ 28 ธันวาคม 2568 พบว่ามีสถานประกอบการทั้งหมด 18,433 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งในปี 2568 มีร้านกัญชาที่ใบอนุญาตหมดอายุถึง 8,636 แห่ง แต่กลับมีคำขอต่ออายุเข้ามาเพียง 1,339 แห่ง หรือคิดเป็นแค่ 15.5 % เท่านั้น และมีร้านที่ไม่ยื่นต่อใบอนุญาตถึง 7,297 แห่ง คาดการณ์คงเหลือ 11,136 แห่ง ส่วนปี 2569 จะหมดอายุ 4,587 แห่ง และปี 2570 จะหมดอายุ  5,210 แห่ง
การออกกฎกระทรวงฉบับใหม่ จะเป็นการยกระดับสถานประกอบการ โดยจะต้องเป็นสถานที่ ที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น ได้แก่ สถานพยาบาล ร้านขายยา สถานที่ขายผลิตภัณฑ์สมุนไพร หรือสถานที่ปฏิบัติงานของหมอพื้นบ้าน นอกจากนี้ สถานประกอบการต้องมี ระบบกำจัดกลิ่น และควันที่มีประสิทธิภาพ เพื่อไม่ให้สร้างเหตุรำคาญหรือความเดือดร้อนแก่ประชาชนในพื้นที่ใกล้เคียง และสถานประกอบการต้องตั้งอยู่ในสถานที่ ที่ผู้ขอรับใบอนุญาตมีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครอง

ในส่วนของมาตรฐานการเก็บรักษา และคุณภาพ กฎหมายกำหนดให้ต้องมีคลังสินค้าที่มีขนาดพื้นที่เหมาะสม แยกเก็บกัญชาเป็นสัดส่วนไม่ให้ปะปนกับสิ่งอื่น มีการควบคุมอุณหภูมิ และความชื้นเพื่อหลีกเลี่ยงแสงแดด และมีข้อห้ามสำคัญคือ ห้ามวางผลิตภัณฑ์สัมผัสกับพื้นโดยตรง

สุดท้ายการยกระดับตัวผู้ปฏิบัติงาน โดยกำหนดให้ต้องมีผู้ปฏิบัติงานที่ผ่านการฝึกอบรมจากกรมการแพทย์แผนไทย และการแพทย์ทางเลือกประจำการอย่างน้อย 1 คน ตลอดเวลาที่เปิดทำการ เพื่อให้มั่นใจว่าการดำเนินการต่างๆ เป็นไปอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ และปลอดภัยต่อผู้ซื้อ

สำหรับมาตรการในช่วงเปลี่ยนผ่านนั้น ใบอนุญาตรายเดิมจะยังคงใช้ได้จนกว่าจะสิ้นอายุ แต่เมื่อถึงเวลา ต่ออายุใบอนุญาต จะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ของกฎกระทรวงใหม่นี้ทันที รวมถึงคำขอที่ได้ยื่นไว้ก่อนกฎหมายมีผลบังคับใช้ ก็จะต้องได้รับการพิจารณาตามมาตรฐานใหม่เช่นกัน

พิสูจน์อักษร....สุรีย์  ศิลาวงษ์