คณะทำงานฯชี้ 60 วันเห็นโรดแมป ‘ปฏิรูปประกันสังคม’ คาดใน 1 ปีออกกฎหมายได้ เร่งคลอด TOR จัดซื้อจัดจ้างหน่วยงานเข้ามาศึกษา วางโจทย์ 4 เรื่องหลัก
เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 ที่กระทรวงแรงงาน พ.ต.ท.วรรณพงษ์ คชรักษ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน ในฐานะประธานคณะทำงานศึกษาโครงสร้างการปฏิรูปสำนักงานประกันสังคม ให้สัมภาษณ์ภายหลังการประชุมคณะทำงานฯครั้งที่ 2/2569ว่า จากการประชุมครั้งที่ 1 ได้วางกรอบการปฏิรูปประกันสังคม 3 ด้าน ได้แก่ ระบบราชการที่มีความล่าช้า, ความโปร่งใส และการมีส่วนร่วม
การประชุมครั้งนี้มีการหารือร่วมกันอีกครั้ง เพื่อวางแนวทางการร่างขอบเขตของงาน หรือ TOR เพื่อเปิดให้หน่วยงานหรือสถาบันที่สนใจยื่นเสนอตามระบบจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ และที่ประชุมยังมีการศึกษาผลการดำเนินงานประกันสังคมจากประเทศที่น่าสนใจ เช่น มาเลเซีย เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น สวีเดนและแคนาดา เพื่อเปรียบเทียบกับบริบทของประเทศไทย
ทั้งนี้ จากกรอบการปฏิรูป 3 เรื่องดังกล่าวนำไปสู่การออกแบบคำถามหรือออกแบบโจทย์ เพื่อหาองค์กรหรือสถาบันมาทำการศึกษาต่อยอดให้เห็นภาพชัดเจน และสร้างการมีส่วนร่วม ต้องศึกษาในรายละเอียดทั้งหมดเพื่อตอบโจทย์ว่า
1.หน้าตาของสำนักงานประกันสังคมจะเป็นอย่างไร เช่น ควรจะเป็นราชการ กึ่งราชการ หรือรูปแบบไหน
2.ใช้องค์ประกอบที่จะเกิดขึ้นใหม่หรือปรับปรุงจากที่มีอยู่
3. การบริหารงาน จะเป็นแบบไหน มีบอร์ดหรือบุคคลที่มีความแตกต่างตามบริบทอย่างไร
4. การศึกษาเปรียบเทียบกับต่างประเทศทั้งด้านที่สำเร็จและล้มเหลว เพื่อให้เห็นความเสี่ยงต่าง ๆ จากการปฏิรูป
กระบวนการหลังจากที่มีประกาศ TOR มาแล้ว จะต้องตรวจสอบอีกครั้ง ก่อนเข้าสู่กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง คาดว่าในการประชุมครั้งต่อไป 9 มีนาคม 2569 จะได้เห็นกรอบของ TOR ที่ชัดเจนยิ่งขึ้น เพราะการทำร่าง TOR โดยปกติจะใช้เวลาประมาณ 45 วัน
"เป้า Roadmap ปฏิรูปต้องจบภายใน 60 วัน และคาดว่าใน 1 ปีจะมีการปรับปรุงหรืออาจต้องออกกฎหมายที่สอดรับการปฏิรูป ในตอนนี้ยังไม่สามารถระบุได้ว่าจะออกมาเป็นกฎหมายลักษณะไหน แต่ยืนยันว่าต้องมีการแก้ไขกฎหมายแน่นอน"
ถามว่าในการประชุมมีหน่วยงานในใจหรือไม่อย่างไร พ.ต.ท.วรรณพงษ์ กล่าวว่า ทุกคนมีความเห็นเสนอมา แต่ยังขอไม่บอกชื่อเพราะอยู่ในขั้นตอนศึกษาดูความเหมาะสมขององค์ประกอบ ส่วนเรื่องงบประมาณจัดซื้อจัดจ้างองค์กรที่จะมาศึกษานั้น ต้องรอให้ร่างขอบเขตของงาน (TOR) ชัดเจนก่อน
โดยทุกคนเห็นตรงกันว่าต้องจัดซื้อจัดจ้างหน่วยงานภายนอกมาช่วยศึกษา เพราะคณะทำงานคงบอกไม่ได้ว่าสิ่งที่คิดออกมาดีแค่ไหน จึงต้องผ่านกระบวนการศึกษาและการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่าย ไม่ใช่แค่ผู้ประกันตนหรือนายจ้าง และต้องลงลึกถึงระบบต่าง ๆ เช่น ระบบบำนาญ ซึ่งมีรายละเอียดเยอะมาก
เมื่อถามว่า ที่ผ่านมามีการจ้างหน่วยงานศึกษาปฏิรูปโครงสร้างประกันสังคมหลายครั้งแต่ไม่มีการเปลี่ยนแปลง พ.ต.ท. วรรณพงษ์ กล่าวว่า เป็นความเข้าใจที่ไม่ครบถ้วน เพราะทุกครั้งที่มีการศึกษา สำนักงานประกันสังคมนำไปปรับปรุงองค์กรมาตลอด ทั้งแก้กฎหมาย สิทธิประโยชน์ และโครงสร้าง ส่วนครั้งนี้พิเศษกว่าทุกครั้ง เนื่องจากทุกคนเห็นตรงกันว่าถึงโอกาสที่จะปฏิรูปให้ดีขึ้นได้อย่างแน่นอน
“ผู้ประกันตนจะมีส่วนร่วมรับทราบว่าหน่วยงานไหนจะเข้ามาดูแลนั้น ไม่ได้ปิดกั้น สถาบันไหนสนใจเสนอตัวได้แต่ต้องในรูปแบบสถาบันไม่ใช่บุคคล ส่วนคณะกรรมการจัดจ้าง ทั้งคณะกำหนด TOR คณะพิจารณาผล และคณะตรวจรับ จะมีตัวแทนจากทั้ง 3 ฝ่ายมีส่วนร่วมเพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์”