ดร.สมประวิณ มันประเสริฐ นักเศรษฐศาสตร์ นักการเงิน กล่าวบนเวที สัมมนา “ Thailand Economic Outlook 2026 ” โดย กรุงเทพธุรกิจ หัวข้อ Out of the Trap “ Wake up! Thailand Economy” กล่าวว่า ในการฟื้นฟูเศรษฐกิจไทย หลุดจากกับดักโดยยึดหลัก “กลยุทธ์เก่า บนภูมิทัศน์ใหม่” เพื่อรับมือกับความเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของโลกและประเทศไทย จาก “3 มาก” สู่ “3 น้อย”
โดยปัจจุบันกลับกลายเป็น “3 น้อย” คือ
1.จากคนเกิดมาก เป็นคนเกิดน้อยลง สะท้อนปัญหาโครงสร้างประชากร
2. จากความร่วมมือมากขึ้น เป็นความร่วมมือลดลง โลกเข้าสู่ยุคภูมิรัฐศาสตร์ตึงเครียด
3 . จากกิจกรรมเศรษฐกิจ เพิ่มขึ้น เป็น กิจกรรมเศรษฐกิจชะลอ การค้าและการลงทุนลดลงจากความไม่แน่นอน
นั้น จะขับเคลื่อน เศรษฐกิจไทย ในระยะข้างหน้า เพื่อรับมือ “3 น้อย"
เราต้องปรับกระบวนท่าโดยใช้โมเดล “3 เปลี่ยน คือ
1. จาก Outside-in เป็น Inside-out เปลี่ยนจากการรอแรงกระตุ้นจากภายนอก มาเน้นการสร้างพลังภายในประเทศ
2. จาก Top-down เป็น Bottom-up เปลี่ยนจากการสั่งการจากบนลงล่าง มาเป็นการเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วม
3. จาก Exclusive เป็น Inclusive เปลี่ยนจากระบบที่จำกัดโอกาส มาเป็นระบบที่เปิดให้ทุกคนเข้าถึงทรัพยากรและโอกาสทางเศรษฐกิจอย่างเท่าเทียม
นายสมประวิณ มองว่า ประเทศไทยยังมีโอกาสในการเป็นส่วนหนึ่งของสายพานการผลิตโลก หากสามารถ ทำ 3 เรื่องให้มีประสิทธิภาพ คือ
1. เข้าถึงทรัพยากรและเงินทุนอย่างเท่าเทียม
2. สร้างกลไกตลาดที่โปร่งใสและแข่งขันได้และ
3. ส่งเสริมการลงทุนและนวัตกรรมในภาคเอกชน
แต่สิ่งสำคัญ คือ การปรับโครงสร้างพื้นฐาน ที่เป็น “Soft infrastructure” คือ การทำเรื่องกฎหมาย ระบบราชการ และการกระจายอำนาจ ต้องเอื้อต่อการทำธุรกิจและการมีส่วนร่วมของประชาชน
แต่ปัญหาสำคัญ พบว่า“ความสามารถแข่งขันไทยลดลง ” จากข้อมูลล่าสุด ประเทศไทยตกอันดับความสามารถแข่งขันลง 5 อันดับ สาเหตุมาจากด้านประสิทธิภาพของภาครัฐ
จุดนี้ สะท้อนถึงความจำเป็น “ต้องเร่งทำ” คือ ในการปฏิรูปการจัดสรรทรัพยากรสาธารณะ , ยกระดับผลิตภาพแรงงานและบริการสาธารณะ และ อัพสกิลและรีสกิลแรงงานผ่านความร่วมมือระหว่างรัฐและเอกชน
ดร.สมประวิณ ชี้ว่า เรื่องการปฏิรูปนั้น “ไม่ใช่ไม่รู้ปัญหา” แต่ “รู้ปัญหาแล้ว ทำไม่ได้“ เป็นปัญหาของไทย
ดังนั้น สิ่งสำคัญที่ทำให้การปฏิรูปเกิดขึ้นได้จริง คือ ภาวะผู้นำที่มีความมุ่งมั่น (Leadership Commitment) และการเมืองไม่แทรกแซงมากเกินไป รวมถึงการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ด้วยการออกแบบแรงจูงใจใหม่ในระบบเศรษฐกิจ เพื่อให้ทุกฝ่ายเห็นประโยชน์ร่วมกันในการเปลี่ยนแปลง