’3 ซีอีโอแบงก์‘ ชี้ไทยติดกับดัก เร่ง ’ปฏิรูปโครงสร้าง-แก้หนี้‘ ทางรอดศก.

นายอาทิตย์ นันทวิทยา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เอสซีบี เอกซ์ จำกัด (มหาชน) กล่าวในงาน Thailand Economic Outlook 2026 Out of the Trap หัวข้อ “ปฏิรูปโครงสร้าง ทางรอดเศรษฐกิจไทยโตยั่งยืน” ว่า ประเทศไทยถือว่า อยู่ในสภาวะที่น่ากังวลอย่างมาก แม้จะไม่ใช่วิกฤติรุนแรงเฉียบพลัน แต่เป็นวิกฤติที่ค่อยๆ ซึมซับอยู่ในระบบเศรษฐกิจต่อเนื่องหลายปี และยังถูกซ้ำเติมด้วยผลกระทบโควิด-19 ซึ่งสร้าง “แผลขนาดใหญ่”

ส่งผลให้เศรษฐกิจไทยเติบโตต่ำมากเพียง 2% ในปัจจุบันต่ำกว่าประเทศในภูมิภาค

อีกทั้งจากปัญหาโควิด-19 ทำให้ไทยต้องดำเนินมาตรการระยะสั้น ส่งผลให้หนี้สาธารณะเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และเริ่มเข้าใกล้หนี้สาธารณะ แม้ไม่กู้เพิ่ม สะท้อนถึงการสูญเสียศักยภาพการแข่งขันของประเทศ

อย่างไรก็ตาม หากดูระบบเศรษฐกิจไทย เป็นเครื่องยนต์ที่มี 6-8 สูบ แต่ปัจจุบันวิ่งได้เพียง 2 สูบ สิ่งที่จำเป็น คือ การทำให้เครื่องยนต์กลับมาทำงานเต็มกำลัง ทั้งระยะสั้นเพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจ และระยะยาวเพื่อปรับเปลี่ยนโครงสร้างอย่างยั่งยืน

เช่น การเปลี่ยนไปใช้ Hybrid หรือ EVปัญหาศก.ไทย เกิดจากการขาดความเชื่อมั่น ปัญหาหลัก คือ การขาดความเชื่อมั่นในสังคมไทย หากประชาชนและภาคธุรกิจไม่เชื่อมั่นว่าเศรษฐกิจจะฟื้นตัว การลงทุนและการกระตุ้นเศรษฐกิจก็ไม่สามารถเกิดขึ้นได้จริง

“ทุกคนรู้หมดว่า จะปฏิรูปเชิงโครงสร้าง ปฏิรูปเศรษฐกิจไทยอย่างไร แต่สิ่งที่พยายามสื่อคือ ที่พูดมาทั้งหมด แล้วทำไมยังไม่เกิด เราไม่ได้ขาดความคิด แต่อาจต้องถามกลับว่า วันนี้เราเชื่อมั่นว่าประเทศไทยจะกลับมาแข็งแรงแล้วหรือไม่ ซึ่งผมเชื่อว่าเรายังไม่เชื่อมั่น ไม่ใช่ไม่เชื่อมั่นรัฐบาล แต่ปัญหาวันนี้มันมีหลากหลายมิติ และเหมือนมีปมปัญหาที่พันกันอยู่"

ดังนั้น เพื่อให้เศรษฐกิจฟื้นตัว สิ่งสำคัญคือการสร้างความเชื่อมั่นในสังคม ว่าประเทศจะดำเนินไปในทิศทางที่ชัดเจน และมีความต่อเนื่องในนโยบาย หากทำไม่ต่อเนื่องการปรับปรุงโครงสร้างเศรษฐกิจจะไม่เกิดผลจริง

หนี้ครัวเรือนมาจาก "3 กลุ่มใหญ่"

นายปิติ ตัณฑเกษม ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคาร ทีเอ็มบีธนชาต กล่าวในหัวข้อ แก้วิกฤติ “กับดักหนี้” ทางรอดการเงินไทย" ว่า หากดูอัตราการเติบโตรายได้คนไทย ซึ่งโตน้อยลงเรื่อยๆ ขณะที่ค่าใช้จ่ายโตสูงกว่า ที่สูงที่สุดคือ “หนี้ครัวเรือน” หากมองเชิงโครงสร้าง หนี้ครัวเรือนไทยมาจาก 3 กลุ่มใหญ่

หนึ่งในสามมาจากธนาคารพาณิชย์ อีกหนึ่งในสามมาจาก มาจากสถาบันการเงินเฉพาะกิจของรัฐ (SFI) และอีกส่วนคือหนี้สหกรณ์และนอนแบงก์ (non-bank) ยังไม่นับ “หนี้นอกระบบ” ซึ่งไม่มีข้อมูลแน่ชัด และถ้ารวมทั้งหมดเข้าด้วยกัน “หนี้ครัวเรือน”ของไทยอาจเกิน 100% ของ GDP แล้วด้วยซ้ำ

ล่าสุดหากดูตัวเลขหนี้ครัวเรือนแม้ลดลงมาอยู่ที่ 86.8% จากสินเชื่อธนาคารลดลง เพราะหลายแห่งต้องระมัดระวังจากมาตรการควบคุม เช่น Responsible Lending ปล่อยกู้อย่างรับผิดรับชอบ และสินเชื่อรถและสินเชื่อบ้านที่ลดลง ดังนั้นแม้หนี้ครัวเรือนลดลงมาอยู่ที่ระดับ 86.8% จึงไม่ใช่ระดับที่น่าดีใจ

คนไทยชน “3 กำแพงใหญ่”

จากข้อมูลของบริษัทข้อมูลเครดิตแห่งชาติ (เครดิตบูโร) และการวิเคราะห์ของทีม TTB Analytics พบว่า “คนไทยกำลังชน 3 กำแพงใหญ่” 1. กำแพงอายุ ประมาณ 9% ของคนไทยเข้าสู่สังคมสูงวัย aging economy เมื่ออายุเกิน 60 ปี ก็เกษียณ ไม่มีรายได้ และแบงก์ไม่กล้าปล่อยกู้

2. กำแพงหนี้เสีย 20% ของคนไทยกลายเป็น NPL ไปแล้ว ซึ่งเป็นกลุ่มที่ต้องได้รับการช่วยเหลือเป็นพิเศษ 3. กำแพงรายได้ 31% ของประชากรมีรายได้ไม่พอ ทำให้ “กู้เกินตัว” และติดกับดักหนี้ ส่วนที่เหลืออีกประมาณ 40% แม้ยังดูดี แต่ก็เหลือก็กำลังชนทั้งสามกำแพงตามมา หากไม่เร่งแก้ไข

จุดเริ่มต้นแก้หนี้ AMC ซื้อหนี้

ปัจจุบัน ภาครัฐอยู่ระหว่างการตั้ง AMC สำหรับแก้หนี้รายย่อยไม่เกิน 100,000 บาท โดยตัวเลขจาก NCB ระบุว่า หนี้เสียไม่เกิน 100,000 บาท มีมูลค่ารวมประมาณ 2.1 ล้านคนและคิดเป็นถึง 70% ของจำนวนลูกหนี้เสียทั้งหมด แต่คิดเป็น เพียง 14% ของยอดหนี้เสียทั้งหมด ที่จะช่วยปลดล็อกลูกหนี้เสียถึง 70% ให้กลับมามีชีวิตทางการเงินได้

เพราะถ้าคน 60-70 ล้านคนยังจมอยู่กับกองหนี้ ไม่มีแรงซื้อ เราคงไม่สามารถออกจาก  Out of the TRAP ได้ ประเทศไทยก็จะไม่สามารถเดินหน้าไปได้เลย ทางกลับกันหากเราแก้ปัญหานี้ได้ เชื่อว่าประเทศไทยจะเดินต่อได้

อย่างไรก็ตาม มองว่าการแก้ไขปัญหาหนี้ ต้องแก้ที่ 3 ขา ที่ต้องทำ และต้องใช้พลังอย่างมหาศาล เพราะปัญหาที่ต้องแก้วันนี้คือ Preventive ไปพร้อมกับการป้องกันไม่ให้หนี้เสียกลับมาล้นใหม่

ดังนั้นปัญหาน้ำท่วมไม่ใช่แค่ต้องมียอดมนุษย์1ท่าน แล้วจะแก้ปัญหาสิ่งนี้ได้ จะแก้ปัญหาเรื่องนี้ได้ ต้องติดกระดุมเม็ดแรกให้ถูกต้อง

เรื่องแรกต้องมีข้อมูลที่สมบูรณ์ และเป็นภาพบังคับ โดยทุกสถาบันการเงินต้องนำข้อมูลลูกหนี้เข้าสู่ระบบกลาง เพื่อให้ทุกฝ่ายเห็นภาพเดียวกัน แทนที่สอง คือเมื่อมีข้อมูลครบ คนไทยทุกคนจะมี Credit Score เพื่อใช้เป็นตัวกำหนดว่า หากคุณมีเครดิตดี จะได้กู้ในอัตราดอกเบี้ยเท่าใด

ดังนั้นกระดุมเม็ดแรกคือข้อมูลและเครดิตสกอร์ เช่นเดียวกันต่างประเทศที่ใช้เครดิตสกอร์เป็นเครื่องมือสำคัญในการปลูกฝังวินัยทางการเงิน

“วันนี้ธปท. กำกับแค่ส่วนหนึ่ง มาถึงนอนแบงก์ เริ่มเอาเข้ามาดู สหกรณ์อยู่ที่กระทรวงเกษตร ซึ่งเท่ากับไม่มีใครดู กยศ.อยู่ที่กระทรวงการคลัง ถ้าไม่มีหลังคาหนึ่งอันที่บอกว่า Responsible Lending แปลว่าอะไร ถ้าแบงก์ปล่อยแล้วคิดดอกบนดอก แบงก์ชาติจัดการทันที แต่กลุ่มหนึ่งสามารถที่จะบอกว่า งวดนี้ไม่มีจ่ายไม่เป็นไรแล้วมากู้ต่อเป็น 10-15ปี สรุปหนี้ไม่มีวันจบ”

ติดกับดักรายได้ปานกลาง-การเงินยั่งยืน

นางสาวขัตติยา อินทรวิชัย ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารกสิกรไทย กล่าวในหัวข้อ “การเงินยั่งยืน เกราะป้องกันวิกฤติเศรษฐกิจ” ว่า “การเงินยั่งยืน” คือ การจัดสรรเงินลงทุนหรือให้สินเชื่อเพื่อมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero หรือการลดการปล่อยคาร์บอนสุทธิให้เป็นศูนย์

แต่โจทย์ในวันนี้ไม่ได้พูดถึงเพียง “ความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม” เท่านั้น หากยังหมายถึงกรอบทางการเงินที่จะช่วยป้องกันวิกฤติเศรษฐกิจอีกด้วย
หากดูการเงินยั่งยืน โดยเฉพาะการเงินสีเขียวของไทย วันนี้ถือว่ายังอยู่ระดับต่ำมาก

โดยมีมูลค่าการเงินสีเขียวรวมทั้งหมดอยู่ที่ประมาณ 480,000 ล้านบาท แต่หากนับรวมทั้งตราสารหนี้และผลิตภัณฑ์ทางการเงินต่าง ๆ ก็ยังไม่ถึง 2-5% ของสินเชื่อรวมทั้งหมดในประเทศ ซึ่งอีกไกลกว่าที่ไทยจะไปถึงเป้าหมาย Net Zero

ส่วนแบงก์กสิกรไทย ปัจจุบันตั้งเป้าเพิ่มการสนับสนุนสินเชื่อเพื่อการเปลี่ยนผ่านสู่ Net Zero เป็นมูลค่า 400,000-500,000 ล้านบาท เพื่อช่วยลูกค้าให้เดินหน้าสู่เป้าหมายดังกล่าวได้

สำหรับโจทย์ “การเงินยั่งยืนเพื่อป้องกันวิกฤตเศรษฐกิจ มองว่าคือ การจัดสรรเงินทุนและสินเชื่อให้สอดคล้องกับประเด็นทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างความมั่นคงและความทั่วถึง  โดยเฉพาะในแง่ “Financial Inclusion” หรือการเข้าถึงระบบการเงินอย่างเท่าเทียม เพราะหากสามารถทำได้จริง เศรษฐกิจไทยจะมีฐานที่มั่นคงและเติบโตได้อย่างยั่งยืน 

ทั้งนี้ หากดูถึงปัญหาเชิงโครงสร้างสำคัญของไทย คือ วันนี้ไทย ติดกับดักกับรายได้ปานกลาง หรือ Middle Income Trap ซึ่งประเทศไทยติดอยู่ในกับดักนี้มานานถึง 40 ปี โดยเฉพาะในช่วง 10-12 ปีที่ผ่านมา รายได้เฉลี่ยของคนไทยแทบไม่เติบโตเลย ปัจจุบันรายได้เฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 7,200 ดอลลาร์ต่อปี หรือราว 20,000 บาทต่อเดือน หากต้องการหลุดพ้นจากกับดักนี้ ประเทศไทยต้องเพิ่มรายได้ต่อหัวเป็นอย่างน้อย 12,600 ดอลลาร์ต่อปี หรือประมาณ 35,000 บาทต่อเดือน ซึ่งถือเป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศ

ดังนั้น การออกจากกับดักนี้ได้ต้องอาศัย สามภาคส่วนหลัก ได้แก่ ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน โดยแต่ละภาคมีบทบาท และความท้าทายที่แตกต่างกัน รัฐต้องรับมือกับระดับหนี้สาธารณะที่อยู่ในระดับสูงถึง 64% ของจีดีพี

ขณะที่ขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศยังอยู่ในระดับต่ำ ส่วนสถาบันการเงินเองก็เผชิญปัญหาคุณภาพหนี้ที่ยังต้องบริหารจัดการอย่างใกล้ชิด ในขณะที่ภาคเอกชนและประชาชนต้องปรับตัวภายใต้เศรษฐกิจที่เติบโตช้าและผันผวน
ดังนั้นภาครัฐ ต้องเร่งสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจให้แข็งแรง ผ่านนโยบายที่สนับสนุนผู้ประกอบการ

โดยเฉพาะธุรกิจขนาดกลางและขนาดเล็กต้องลดอุปสรรคในการทำธุรกิจ และทำให้กฎระเบียบต่าง ๆ มีความเท่าเทียม เพื่อให้ผู้ประกอบการรายเล็กสามารถแข่งขันได้บนกติกาเดียวกันกับรายใหญ่

PWC ชี้5เมกะเทรนด์“พลิก”ธุรกิจไทย

นายพิสิฐ ทางธนกุล ประธานกรรมการบริหาร PwC ประเทศไทย เปิดเผยถึงวาระสำคัญของ CEO ไทยสำหรับปี 2026 ภายใต้แนวคิด “Value in Motion” โดยชี้ธุรกิจจำเป็นต้อง “พลิกโฉม” ตัวเองเพื่ออยู่รอดในอีก 10 ปีข้างหน้า ท่ามกลาง 5 เมกะเทรนด์ ที่กำลังเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์โลก

1.การนำ AI มาใช้เป็นเทรนด์สำคัญ โดย CEO ไทยกว่า 74% เริ่มใช้ AI แล้ว และ 48% มีแผนใช้เพื่อสร้างผลกำไรในอนาคต  2.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ธุรกิจต้องเร่งสู่เป้าหมาย Net Zero และปฏิบัติตามมาตรฐานสากล

โดย 76% ของ CEO ไทยยินดีลงทุนด้านสิ่งแวดล้อม และ 66% ของผู้บริโภคยินดีจ่ายเพิ่มสำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
3.จำนวนแรงงานลดลง ปัญหาประชากรลดลงทั่วโลก ทำให้ AI เป็นเครื่องมือสำคัญในการแก้ปัญหาขาดแคลนแรงงาน

4.ความแตกแยกทางภูมิรัฐศาสตร์ โลกแบ่งเป็นสองขั้ว ประเทศไทยควรวางตัวเป็นกลางเพื่อรักษาการค้าและดึงดูด FDI 5.ความจำเป็นในการพลิกโฉมธุรกิจ 81% ของ CEO เชื่อว่าต้องปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ธุรกิจในปัจจุบัน เพราะการทำธุรกิจแบบเดิมจะอยู่รอดไม่ได้ในอนาคต

สำหรับภาคธุรกิจต้องปรับเปลี่ยนจากการสร้าง Supply Chain แบบดั้งเดิมไปสู่การสร้างมูลค่าจากการ เชื่อมโยง และผสมผสานธุรกิจข้ามภาคส่วน โดย PwC ชี้ 9 โดเมนการเติบโตใหม่ และยกตัวอย่างการสร้าง Digital Banking จากการร่วมมือระหว่างธนาคาร บริษัทมือถือ และบริษัทน้ำมัน

ด้านการปรับตัว องค์กรต้อง “กล้าที่จะเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่” และ “คิดใหญ่ แต่ลงมือทำเล็ก” เพื่อสร้างการเติบโตใหม่ โดยสิ่งสำคัญที่สุดที่จะทำให้การเปลี่ยนแปลงราบรื่นคือ “ความเชื่อมั่น” ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จ โดยบริษัทที่มีความน่าเชื่อถือจะมีมูลค่าสูงกว่าบริษัทอื่นถึง 2.5 เท่า และ 93% ของ CEO เห็นว่ามูลค่าของบริษัทมาจากความเชื่อมั่นที่มอบให้สาธารณชน

สำหรับองค์ประกอบของความเชื่อมั่นองค์กรจะมาจาก 3 ส่วน คือ 1. Accountable Trust ความโปร่งใส ตรวจสอบได้ ให้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือ 2. Digital Trust การดูแลความปลอดภัยของข้อมูล การป้องกันการรั่วไหลและการหลอกลวง และ 3. Performance Trust ผลประกอบการที่ดีและสม่ำเสมอ เพื่อดึงดูดนักลงทุน