“วิทัย” แจงปมแก้ พ.ร.บ.ธปท. ย้ำไม่เคยบรรจุเป็นวาระเพื่อพิจารณา ไม่มีมติบอร์ดให้แก้ไข ชี้ผลศึกษาสรุปไม่ควรแก้ เหตุอาจกระทบความเป็นอิสระของธนาคารกลาง พร้อมแยกข้อเสนอแก้ พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงิน เพิ่มอำนาจกำกับ Non-Bank ยืนยัน ธปท. ไม่ได้อุ้มแบงก์ เดินหน้าประคับประคอง SME และสกัดเงินเทาเต็มที่
นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย(ธปท.)ชี้แจงข้อเท็จจริงกรณีกระแสข่าวนายสมชัย สัจจพงษ์ ประธานคณะกรรมการ ธปท.แสดงความผิดหวังต่อความล่าช้าในการแก้ไขพระราชบัญญัติธนาคารแห่งประเทศไทย(พ.ร.บ.ธปท.)
โดยการชี้แจงครั้งนี้ ครอบคลุมหลายประเด็น ทั้งกระบวนการศึกษาแก้ไขกฎหมาย เหตุผลที่ต้องรักษาความเป็นอิสระของธนาคารกลาง การคัดค้านการนำผลประเมิน KPI มาเชื่อมโยงกับการปลดผู้ว่าการ ไปจนถึงข้อเสนอแก้ไขกฎหมายกำกับธุรกิจ Non-Bank การแก้ปัญหาสินเชื่อ SME การสกัดเงินเทา และความสัมพันธ์ระหว่างฝ่ายบริหารกับคณะกรรมการธปท.
- ยืนยันไม่เคยมีมติแก้พ.ร.บ.ธปท. ในบอร์ดธปท.
จากกระแสข่าวที่เกิดขึ้น ธปท.ยืนยันว่าคณะกรรมการธปท.ไม่เคยมีมติให้แก้ไข พ.ร.บ.ธปท. ตามที่มีการกล่าวถึง และเรื่องดังกล่าวไม่เคยถูกบรรจุเป็นวาระเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบการแก้ไขกฎหมายของคณะกรรมการ
โดยประธานคณะกรรมการธปท.เป็นผู้แจ้งเรื่องความประสงค์ที่จะศึกษาเกี่ยวกับการแก้ไขกฎหมายในวาระประธานแจ้งเพื่อทราบ เมื่อเดือนต.ค. 2568 ไม่ใช่วาระเพื่อพิจารณา และไม่ได้มีมติหรือข้อสั่งการจากคณะกรรมการให้ฝ่ายบริหารดำเนินการแก้ไข พ.ร.บ.ธปท.
ดังนั้น หากนับระยะเวลาจากการแจ้งเรื่องดังกล่าวจนถึงปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 1 ปี ไม่ใช่ 1 ปี 6 เดือนตามที่มีการกล่าวถึง พร้อมย้ำว่า การแจ้งให้ที่ประชุมรับทราบเรื่องการศึกษา ไม่ได้หมายความว่าคณะกรรมการมีมติให้แก้ไขกฎหมายแล้ว
ส่วนข้อเสนอที่ว่าควรมีการตั้งคณะกรรมการเพื่อศึกษาการแก้ไขกฎหมายโดยให้บุคคลภายนอกเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นนั้น ในการประชุมเมื่อเดือนต.ค. 2568
โดยการทบทวนกฎหมายโดยทั่วไปต้องเริ่มจากหน่วยงานเจ้าของกฎหมายเป็นผู้ศึกษาและพิจารณาก่อนว่ามีประเด็นใดที่จำเป็นต้องปรับปรุง
จากนั้นจึงนำข้อสรุปไปเปิดรับฟังความคิดเห็นจากบุคคลภายนอกหรือ Public Hearing ซึ่ง ธปท.ได้ดำเนินการตามแนวทางดังกล่าว โดยมีการรับฟังความคิดเห็นจากบุคคลภายนอกและผู้ทรงคุณวุฒิรวม 8 คน ประกอบด้วยผู้บริหารจากหน่วยงานต่างๆ เช่น สภาพัฒน์ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก
นอกจากนี้ ยังดำเนินการตามกระบวนการของกฎหมายว่าด้วยการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายด้วย ผลจากการศึกษาและรับฟังความคิดเห็นดังกล่าว นายวิทัยระบุว่า ไม่มีกรรมการคนใดเสนอให้แก้ไข พ.ร.บ.ธปท. ขณะที่ สศค. ก็ไม่ได้มีความประสงค์ให้แก้ไขเช่นกัน
เมื่อพิจารณาผลการศึกษาแล้ว ธปท. จึงเห็นว่าไม่มีความจำเป็นต้องแก้ไขกฎหมายฉบับนี้ โดยเฉพาะประเด็นที่เกี่ยวข้องกับหลักการความเป็นอิสระของธนาคารกลาง ซึ่งเป็นหลักการสำคัญที่ต้องรักษาไว้
- ค้านผูก KPI กับการปลดผู้ว่าฯหวั่นเปิดช่องแทรกแซง
ด้านนายจิรานุวัฒน์ ธัญญะเจริญ ผู้ช่วยผู้ว่าการฝ่ายกฎหมาย ธปท.กล่าวว่าประเด็นสำคัญที่ไม่เห็นด้วยกับการแก้ไข พ.ร.บ.ธปท. คือการนำผลประเมินการปฏิบัติงานหรือ KPI ของผู้ว่าการมาเชื่อมโยงกับเหตุแห่งการพ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระ โดยเฉพาะกรณีการหย่อนความสามารถ
การประเมินผลการดำเนินงานของผู้ว่าการตามมาตรา 25/1 กับเหตุแห่งการพ้นจากตำแหน่งตามมาตรา 28/19 เป็นคนละเรื่องกัน ไม่ควรนำมาเชื่อมโยงกัน เพราะหากใช้ผลการประเมิน KPI เป็นเงื่อนไขในการปลดผู้ว่าการ จะทำให้เกิดความเสี่ยงต่อความเป็นอิสระของธนาคารกลาง
ความกังวลสำคัญคือ หากคณะกรรมการที่มีที่มาจากฝ่ายการเมืองเป็นผู้กำหนด KPI และกำหนดเป้าหมายไว้สูงเกินจริง เมื่อผู้ว่าการไม่สามารถทำได้ตามเป้าหมาย ก็อาจนำผลการประเมินดังกล่าวมาใช้เป็นเหตุในการปลดผู้ว่าการได้
ดังนั้นหากเกิดสถานการณ์เช่นนี้ ผู้ว่าการอาจไม่สามารถตัดสินใจดำเนินนโยบายบนพื้นฐานของหลักการและความเหมาะสมทางเศรษฐกิจได้อย่างเต็มที่ เพราะต้องคำนึงถึงผลการประเมินที่อาจถูกนำมาใช้เป็นเงื่อนไขในการดำรงตำแหน่ง โดยเฉพาะเมื่อมีความเห็นไม่ตรงกับรัฐบาลหรือฝ่ายการเมือง
ซึ่งกฎหมายปัจจุบันมีระบบตรวจสอบและถ่วงดุล หรือ Check and Balance อยู่แล้ว โดยฝ่ายการเมืองมีส่วนร่วมในกระบวนการแต่งตั้งผู้ว่าการ แต่เมื่อผ่านกระบวนการแต่งตั้งแล้ว ผู้ว่าการต้องสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างเป็นอิสระ
- ชี้กลไกคัดเลือกผู้ว่าฯ และกรรมการมีระบบถ่วงดุลอยู่แล้ว
ทั้งนี้ ข้อกังวลเกี่ยวกับกลไกการคัดเลือกผู้ว่าการและการเสนอชื่อกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิว่า กฎหมายปัจจุบันมีการออกแบบระบบคัดเลือกและถ่วงดุลอำนาจไว้แล้ว ไม่ได้ปล่อยให้บุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นผู้กำหนดองค์ประกอบของคณะกรรมการทั้งหมด
กระบวนการคัดเลือกผู้ว่าการดำเนินการผ่านคณะกรรมการคัดเลือกตามที่กฎหมายกำหนด โดยมีการปรับปรุงหลักเกณฑ์ในปี 2559 เพื่อกำหนดคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของกรรมการคัดเลือก ไม่ให้ข้าราชการประจำ ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หรือผู้มีส่วนได้เสียเข้ามาเป็นกรรมการ เพื่อรักษาความเป็นอิสระของกระบวนการคัดเลือก
ส่วนการเสนอชื่อกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการ ธปท.กฎหมายกำหนดให้ผู้ว่าการเป็นผู้เสนอชื่อกรรมการส่วนหนึ่ง ขณะที่ปลัดกระทรวงการคลังเป็นผู้เสนอชื่ออีกส่วนหนึ่ง ก่อนที่คณะกรรมการคัดเลือกจะทำหน้าที่พิจารณาคัดเลือกในขั้นตอนสุดท้าย จึงเป็นระบบที่มีการแบ่งบทบาทและถ่วงดุลกัน
สำหรับบทบาทของผู้ว่าการในคณะกรรมการ ธปท.ซึ่งดำรงตำแหน่งรองประธาน เห็นว่าเป็นกลไกที่ช่วยเชื่อมโยงการทำงานระหว่างคณะกรรมการชุดต่างๆทั้งคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.)คณะกรรมการนโยบายสถาบันการเงิน (กนส.) และคณะกรรมการ ธปท. ให้สามารถทำงานไปในทิศทางเดียวกัน
“แนวทางในต่างประเทศว่า หลายประเทศ เช่น สหรัฐฯ เยอรมนี ออสเตรีย และญี่ปุ่น กำหนดให้ผู้ว่าการธนาคารกลางดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการธนาคารกลางด้วย และไม่พบประเทศที่กำหนดให้ผู้ว่าการเป็นเพียงเลขานุการของคณะกรรมการ”
- ย้ำไม่แก้ พ.ร.บ.ธปท.
“การไม่เห็นด้วยกับการแก้ไขในประเด็นนี้ไม่ได้เป็นการปกป้องตำแหน่งของตนเอง แต่เป็นการปกป้องหลักการและสถาบันธนาคารกลาง เพราะความเป็นอิสระเป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ธนาคารกลางสามารถดำเนินนโยบายการเงินได้อย่างเหมาะสม”วิทัยกล่าว
วิทัยกล่าวต่อว่า การที่ ธปท. ไม่เห็นด้วยกับการแก้ไข พ.ร.บ.ธปท. ไม่ได้หมายความว่า ธปท. ไม่ต้องการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลระบบการเงิน โดยอีกด้านหนึ่ง ธปท. มีข้อเสนอให้แก้ไข พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงิน เพื่อเพิ่มอำนาจในการกำกับดูแลธุรกิจ Non-Bank
เหตุผลสำคัญมาจากธุรกิจ Non-Bank ในปัจจุบันมีความหลากหลายและเปลี่ยนแปลงไปมาก ทั้งธุรกิจสินเชื่อ บัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล สินเชื่อจำนำทะเบียน ธุรกิจชำระเงิน การโอนเงินระหว่างประเทศ และบริษัทบริหารสินทรัพย์ หรือ AMC
ซึ่งข้อเสนอของธปท. คือการแก้ไข พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงิน 1 มาตราใหญ่ และเพิ่มเติมอีก 2 วรรค เพื่อให้มีอำนาจกำกับดูแลธุรกิจเหล่านี้ได้ครอบคลุมมากขึ้น ทั้งในเรื่องขอบเขตธุรกิจ ช่วงเวลาและเหตุในการเข้าไปกำกับ
รวมถึงเครื่องมือที่ใช้ในการกำกับดูแล โดยมีเป้าหมายทั้งด้านการรักษาเสถียรภาพระบบการเงินและการคุ้มครองผู้บริโภค
นอกจากนี้ ยังให้คณะกรรมการนโยบายสถาบันการเงินเข้ามามีส่วนในการกลั่นกรองข้อมูล เพื่อให้การกำกับดูแลมีความเหมาะสม
- เดินหน้าแก้ปัญหาสินเชื่อ SME ไม่เกี่ยวกับ พ.ร.บ.ธปท.
สำหรับข้อวิจารณ์ที่นำปัญหาสินเชื่อ SME หดตัวต่อเนื่องมาเชื่อมโยงกับการแก้ไข พ.ร.บ.ธปท. นั้นยืนยันว่า ทั้งสองเรื่องไม่มีความเกี่ยวข้องกัน เพราะกฎหมาย ธปท.ไม่ได้มีบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยสินเชื่อ SME โดยตรง
ซึ่งตนเป็นผู้หยิบยกปัญหาสินเชื่อ SME ที่ติดลบต่อเนื่อง 15 ไตรมาสขึ้นมาพูดเอง เนื่องจากเห็นว่าเป็นปัญหาสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไข และเป็นส่วนหนึ่งของการปรับบทบาท ธปท. ให้เข้ามาช่วยประคับประคองเศรษฐกิจมากขึ้น แม้การดูแล SME จะไม่ใช่ภารกิจหลักโดยตรงของ ธปท. ก็ตาม
โดยมาตรการสำคัญที่ดำเนินการแล้ว ได้แก่ โครงการ Credit Boost ซึ่งใช้เงิน 20,000 ล้านบาทจากกำไรของธนาคารพาณิชย์เป็นกลไกสนับสนุนการค้ำประกันสินเชื่อ สามารถสนับสนุนการปล่อยสินเชื่อได้ 80,000 ล้านบาท โดยวงเงินหมดเร็วกว่าที่กำหนดไว้
สำหรับเป้าหมายระยะต่อไป ธปท. ต้องการขยายการสนับสนุนสินเชื่อเป็น 100,000 ล้านบาทต่อปี ต่อเนื่อง 5 ปี รวม 500,000 ล้านบาท
อีกโครงการคือ Secure Plus ซึ่งเป็นสินเชื่อที่ใช้หลักประกัน โดยมีการผ่อนผันเกณฑ์การตรวจสอบบางส่วนเพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงสินเชื่อได้มากขึ้น ปัจจุบันปล่อยสินเชื่อไปแล้วประมาณ 5,000 ล้านบาท เมื่อรวมทั้งสองโครงการสามารถสนับสนุนสินเชื่อ SME ได้ประมาณ 85,000 ล้านบาท
ซึ่งโครงการดังกล่าวไม่ได้ใช้เงินงบประมาณรัฐบาลหรือเงินของ ธปท. แต่เป็นกลไกที่ให้ธนาคารพาณิชย์รับภาระตามแนวทางที่กำหนด
- โต้ธปท.อุ้มแบงก์
อีกประเด็นที่เป็นข้อเท็จจริงคือ ที่กล่าวว่าธปท.เอื้อประโยชน์ให้ธนาคารพาณิชย์ ซึ่งหากดูในช่วงที่ผ่านมา ธปท. ดำเนินมาตรการที่ส่งผลกระทบต่อรายได้และกำไรของธนาคารพาณิชย์หลายด้าน
มาตรการแรกคือการปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 2 ครั้ง ซึ่งส่งผลต่อกำไรของธนาคารพาณิชย์ อีกทั้งยังนำเงิน 20,000 ล้านบาทจากกำไรของธนาคารมาใช้สนับสนุนโครงการ Credit Boost เพื่อช่วยให้ SME เข้าถึงสินเชื่อ
นอกจากนี้ ธปท. ยังปรับลดค่าธรรมเนียมธนาคารพาณิชย์ 19 รายการ ซึ่งจะทำให้รายได้ของธนาคารลดลงกว่า 8,000 ล้านบาทในปีถัดไป โดยนายวิทัยระบุว่า มีผู้ใหญ่ในวงการธนาคารกล่าวถึงมาตรการของ ธปท. ในช่วงนี้ว่า “ยุคนี้เหยียบมิดด้าม”
ยังยกตัวเลขผลประกอบการธนาคารพาณิชย์ว่า กำไรในปี 2569 ลดลงจากปี 2569 ขณะที่กำไรไตรมาส 3 ลดลง 9% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และกำไรในช่วง 9 เดือนลดลง 2%
ส่วนประเด็นส่วนต่างรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ หรือ NIM ธปท.ไม่มีอำนาจกำหนด NIM ของธนาคารพาณิชย์ และไม่ควรพิจารณาผลประกอบการจากตัวเลข NIM เพียงอย่างเดียว แต่ควรดูภาพรวมกำไรสุทธิของธนาคารประกอบด้วย
- เปิดผลมาตรการสกัดเงินเทา
สำหรับการติดตามธุรกรรมที่อาจเกี่ยวข้องกับเงินเทา ธปท.ดำเนินมาตรการติดตามการถอนเงินสดที่มีมูลค่าเกิน 5 ล้านบาท และการถอนทองคำแท่งที่มีน้ำหนักเกิน 2 กิโลกรัม โดยพบว่าหลังดำเนินมาตรการ ปริมาณธุรกรรมในกลุ่มดังกล่าวลดลง
การถอนเงินสดเกิน 5 ล้านบาทลดลง 69% จากประมาณ 100,000 ล้านบาทในเดือนม.ค. เหลือ 30,000 ล้านบาท ขณะที่การถอนทองคำแท่งเกิน 2 กิโลกรัมลดลง 85%
นอกจากนี้ การถอนเงินสดในช่วง 1-4.99 ล้านบาทลดลงจากประมาณ 26,000 ล้านบาทในเดือนม.ค. เหลือ 18,300 ล้านบาทในเดือนต.ค. ส่วนการถอนทองคำแท่งที่มีน้ำหนักต่ำกว่า 2 กิโลกรัมลดลง 66%
นายวิทัยกล่าวว่า ธปท.และธนาคารพาณิชย์ไม่ได้ติดตามเฉพาะการถอนเงินหรือทองคำที่เกินเกณฑ์เท่านั้น แต่ยังต้องพิจารณาพฤติกรรมการทำธุรกรรมด้วย เพื่อป้องกันการแบ่งถอนเงินให้ต่ำกว่าเกณฑ์ เช่น การถอนเงิน 4 ล้านบาทซ้ำ ๆ หากธนาคารพบพฤติกรรมผิดปกติต้องติดตามและรายงาน หากไม่ดำเนินการตามหลักเกณฑ์ ธนาคารก็มีความผิด
- ยืนยันไม่มีรอยร้าวกับประธานบอร์ด
วิทัย ย้ำสุดท้ายว่า ในประเด็นความสัมพันธ์ระหว่างฝ่ายบริหาร ธปท.กับประธานคณะกรรมการ ยืนยันว่าไม่มีความขัดแย้งภายในองค์กร และไม่ได้ทะเลาะกับประธานบอร์ด โดยยังคงให้ความเคารพประธานและกรรมการ ธปท.ทุกคน





