สรุปมาตรการจ่ายเงินเยียวยาเรือประมง ได้ยกเว้นภาษีบุคคลธรรมดา

เงินเยียวยาที่ได้รับจากภาครัฐ หลายคนอาจเข้าใจว่าเป็น “เงินช่วยเหลือ” จึงไม่น่าจะเกี่ยวข้องกับภาษี แต่ในทางภาษีไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป เพราะเงินที่ได้รับจากรัฐอาจต้องนำมาพิจารณาว่าเข้าข่ายเงินได้ที่ต้องเสียภาษีหรือมีบทบัญญัติยกเว้นไว้โดยเฉพาะหรือไม่

ล่าสุดมีความเคลื่อนไหวสำคัญสำหรับเจ้าของเรือประมงที่เข้าร่วมโครงการนำเรือประมงออกนอกระบบ โดยเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่างพระราชกฤษฎีกาเพื่อยกเว้นภาษีเงินได้สำห รับเงินชดเชยเยียวยาที่กรมประมงจ่ายให้แก่เจ้าของเรือประมงที่เข้าร่วมโครงการในปี 2568 และ 2569

ประเด็นนี้จึงไม่ใช่แค่เรื่อง “ไม่ต้องเสียภาษี” เท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับเงินภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่อาจถูกหักไปแล้ว และสิทธิในการขอคืนภาษีของผู้ได้รับเงินเยียวยาด้วย

เงินเยียวยาเรือประมงคืออะไร?

มาตรการดังกล่าวอยู่ภายใต้โครงการนำเรือประมงออกนอกระบบเพื่อการจัดการทรัพยากรประมงทะเลที่ยั่งยืน มีเป้าหมายสำคัญในการบริหารจำนวนเรือประมงให้สอดคล้องกับทรัพยากรสัตว์น้ำ ลดความขัดแย้งในการใช้ทรัพยากร และสนับสนุนให้ผู้ประกอบอาชีพประมงที่ต้องการเลิกกิจการสามารถเปลี่ยนไปประกอบอาชีพอื่นได้

สำหรับโครงการรอบปี 2568–2569 คณะรัฐมนตรีระบุกรอบการชดเชยสำหรับเรือประมงจำนวน 923 ลำ วงเงินรวมประมาณ 1,622.6 ล้านบาท โดยกรมประมงทยอยจ่ายเงินชดเชยให้เจ้าของเรือประมงตามหลักเกณฑ์ของโครงการ

แนวคิดของมาตรการภาษีจึงค่อนข้างชัดเจน คือ เมื่อเจ้าของเรือต้องนำเรือออกจากระบบและได้รับเงินชดเชยจากภาครัฐ ก็ควรได้รับเงินดังกล่าวอย่างเต็มจำนวนเพื่อนำไปใช้เป็นทุนประกอบอาชีพใหม่ ฟื้นฟูคุณภาพชีวิต หรือจัดการภาระหนี้สินที่เกี่ยวข้องกับเรือ

แล้วภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเกี่ยวข้องอย่างไร?

สำหรับเจ้าของเรือที่เป็นบุคคลธรรมดา เงินชดเชยที่ได้รับจากกรมประมงตามโครงการดังกล่าวจะได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้ตามร่างกฎหมายที่ ครม. เห็นชอบในหลักการ

พูดให้เข้าใจง่ายคือ หากเข้าเงื่อนไขของโครงการ เงินชดเชยส่วนนี้จะไม่ถูกนำมารวมเป็นเงินได้เพื่อคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตอนสิ้นปี แต่มีจุดที่ต้องระวัง เพราะ “ได้รับยกเว้นภาษี” กับ “ไม่มีการหักภาษี ณ ที่จ่ายตั้งแต่ต้น” เป็นคนละเรื่องกัน

ข้อมูลจากมติ ครม. ระบุว่า เงินชดเชยที่กรมประมงจ่ายให้แก่เจ้าของเรือมีการหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายในอัตรา 1% และสำหรับเงินที่มีการจ่ายไปแล้ว เจ้าของเรือสามารถขอคืนภาษีหัก ณ ที่จ่ายดังกล่าวได้ หากถูกหักไว้มากกว่าภาษีที่มีหน้าที่ต้องเสียจริงตามกฎหมาย
ดังนั้นคนที่ได้รับเงินเยียวยาไปแล้วไม่ควรเข้าใจว่าเมื่อมีกฎหมายยกเว้นภาษีแล้ว เงิน 1% ที่ถูกหักไว้จะกลับคืนเข้าบัญชีโดยอัตโนมัติ เพราะเรื่อง “การขอคืนภาษี” ยังต้องดำเนินการตามขั้นตอน

ใครได้รับสิทธิ?

สิทธิประโยชน์ไม่ได้ครอบคลุมเงินเยียวยาทุกประเภท แต่กำหนดเฉพาะเงินชดเชยเยียวยาที่ได้รับจากกรมประมง เนื่องจากการเข้าร่วมโครงการนำเรือประมงออกนอกระบบเพื่อการจัดการทรัพยากรประมงทะเลที่ยั่งยืนในปี 2568 และ 2569

นอกจากนี้ มาตรการยังครอบคลุมเจ้าของเรือที่เป็นนิติบุคคลด้วย โดยเป็นการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาหรือภาษีเงินได้นิติบุคคล แล้วแต่สถานะของผู้ได้รับเงิน

แล้วเงินที่ได้รับในปี 2568 ต้องทำอย่างไร?

กรณีเจ้าของเรือได้รับเงินชดเชยในปี 2568 ประเด็นสำคัญคือ เงินดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการยื่นแบบภาษีในปี 2569ข้อมูลจากมติ ครม. ระบุว่า หากมีภาษีหัก ณ ที่จ่ายถูกหักไว้ เจ้าของเรือสามารถขอคืนภาษีได้ภายในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด โดยเงินชดเชยที่ได้รับในปี 2568 มีวันครบกำหนดขอคืนภาษีภายในวันที่ 31 มีนาคม 2572 ส่วนเงินที่ได้รับในปี 2569 มีวันครบกำหนดภายในวันที่ 31 มีนาคม 2573

อย่างไรก็ตาม การมีสิทธิขอคืนไม่ได้หมายความว่าควรรอจนถึงวันสุดท้าย การตรวจสอบหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายและเอกสารที่เกี่ยวข้องตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดความเสี่ยงเรื่องเอกสารไม่ครบหรือข้อมูลไม่ตรงกัน

กรณีถูกหักภาษี 1% ขอคืนได้ไหม?

ประเด็นนี้น่าจะเป็นคำถามที่เจ้าของเรือสนใจมากที่สุด หากเงินชดเชยดังกล่าวเข้าเกณฑ์ได้รับยกเว้นภาษี แต่ในขั้นตอนการจ่ายเงินมีการหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ เจ้าของเงินสามารถดำเนินการขอคืนภาษีที่ถูกหักไว้ตามขั้นตอนของกรมสรรพากร

ตัวอย่างเช่น หากได้รับเงินชดเชย 1,000,000 บาท และถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 1% เท่ากับ 10,000 บาท เงินที่ได้รับจริงเบื้องต้นจะอยู่ที่ 990,000 บาท หากเงินชดเชยนั้นเข้าเงื่อนไขได้รับยกเว้นภาษีตามกฎหมาย ผู้มีเงินได้ก็มีประเด็นเรื่องการขอคืนเงินภาษีที่ถูกหักไว้ แต่ไม่ควรตีความว่าเงิน 10,000 บาทจะได้รับคืนทันทีเพียงเพราะมีประกาศยกเว้นภาษี เพราะการคืนภาษียังต้องเป็นไปตามขั้นตอนและการตรวจสอบของกรมสรรพากร

ทำไมรัฐบาลต้องยกเว้นภาษี?

เหตุผลไม่ได้มีเพียงเรื่องลดภาษีให้ผู้ประกอบการประมงเท่านั้น แต่เชื่อมโยงกับเป้าหมายของโครงการโดยตรง เมื่อเจ้าของเรือสมัครใจนำเรือออกจากระบบ รายได้จากการทำประมงอาจสิ้นสุดลงหรือเปลี่ยนแปลงไป เงินชดเชยจึงมีบทบาทเป็นทุนตั้งต้นสำหรับการประกอบอาชีพใหม่ รวมถึงใช้บรรเทาหนี้สินและค่าใช้จ่ายในการดูแลเรือ รัฐบาลจึงมองว่าหากต้องนำเงินชดเชยก้อนนี้ไปเสียภาษีอีก อาจทำให้เงินที่เหลือสำหรับการปรับเปลี่ยนอาชีพลดลง

สิ่งที่เจ้าของเรือควรตรวจสอบ

สำหรับผู้ที่ได้รับเงินชดเชยหรือกำลังจะได้รับเงิน สิ่งที่ควรทำคือเก็บเอกสารทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับโครงการไว้ให้ครบ โดยเฉพาะหลักฐานการได้รับเงินและหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย ควรตรวจสอบด้วยว่าเงินที่ได้รับเป็นเงินชดเชยจากโครงการที่อยู่ภายใต้เงื่อนไขการยกเว้นภาษีหรือไม่ เพราะมาตรการไม่ได้หมายความว่าเงินทุกก้อนที่เกี่ยวข้องกับการทำประมงจะได้รับยกเว้นภาษีทั้งหมด

หากมีภาษีหัก ณ ที่จ่ายถูกหักไปแล้ว ควรตรวจสอบขั้นตอนการขอคืนกับกรมสรรพากร และเก็บเอกสารการยื่นแบบและการขอคืนไว้เป็นหลักฐาน

อีกประเด็นที่ไม่ควรมองข้ามคือ สถานะล่าสุด ณ วันที่ 24 สิงหาคม 2569 ที่ควรตรวจสอบก่อนนำไปใช้ปฏิบัติจริง คือ ครม. ได้อนุมัติ “หลักการ” ของร่างพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 แล้ว แต่การใช้สิทธิทางภาษีต้องยึดตามกฎหมายฉบับที่ประกาศใช้และรายละเอียดที่กรมสรรพากรออกมารองรับ

บทสรุป ข่าวการยกเว้นภาษีเงินได้สำหรับเงินเยียวยาเรือประมงถือเป็นข่าวที่มีความหมายโดยตรงต่อเจ้าของเรือที่เข้าร่วมโครงการนำเรือประมงออกนอกระบบ เพราะช่วยให้เงินชดเชยสามารถนำไปใช้เป็นทุนตั้งต้นสำหรับอาชีพใหม่และดูแลครอบครัวได้มากขึ้น

สาระสำคัญคือ เงินชดเชยจากโครงการที่เข้าเงื่อนไขจะได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้ทั้งในกรณีบุคคลธรรมดาและนิติบุคคล ตามร่างมาตรการที่ ครม. อนุมัติหลักการสำหรับเงินชดเชยที่ได้รับในปี 2568 และ 2569
ส่วนเจ้าของเรือที่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 1% ไปแล้ว ควรให้ความสำคัญกับสิทธิในการขอคืนภาษี เพราะการได้รับยกเว้นภาษีไม่ได้ทำให้ภาษีที่ถูกหักไปแล้วคืนกลับมาโดยอัตโนมัติ พูดง่ายๆ คือ เงินเยียวยาอาจไม่ต้องนำมาคำนวณภาษี แต่ถ้าเคยถูกหักภาษีไว้ก็ต้องดูขั้นตอนการขอคืนให้ถูกต้อง
 
อ่านบทความน่ารู้เกี่ยวกับภาษี เพิ่มเติม คลิกที่นี่
Source : Inflow Accounting