ในช่วง 9 เดือนแรกปี 2569 (ม.ค.-ก.ย.) ไทยส่งออกข้าวรวม 956,492 ตัน ลดลงจากช่วงเดียวกันปีก่อน ซึ่งส่งออกได้สูงถึง1,033,478 ตัน หรือลดลง 7.4% คิดเป็นปริมาณที่หายไปประมาณ 76,986 ตัน
ในทางตรงกันข้าม ข้อมูลจากสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ระบุว่า การส่งออกข้าวสารของกัมพูชาในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 อยู่ที่ 792,212 ตัน เพิ่มขึ้น 67.5% จาก 472,803 ตัน ในช่วงเดียวกันของปีก่อน ส่วนมูลค่าส่งออกเพิ่มขึ้น 33.3% จาก 348.18 ล้านดอลลาร์ เป็น 464.17 ล้านดอลลาร์
นายวันนิวัต กิติเรียงลาภ รองเลขาธิการของสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย กล่าวว่า เมื่อจำแนกตามชนิดข้าวพบว่ากัมพูชาส่งออกข้าวหอมมะลิสูงสุดมีสัดส่วนสูงสุด โดยในปี 2569 ส่งออกได้ 459,166 ตัน เพิ่มขึ้นจาก 411,339 ตัน ในปี 2568 หรือเพิ่มขึ้นราว 11.6%
ขณะที่ปริมาณส่งออกข้าวหอมมะลิของไทยลดลงในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 ไทยส่งออกข้าวหอมมะลิได้ 1,033,478 ตัน แต่ในช่วงเดียวกันของปี 2569 ลดลงเหลือ 956,492 ตัน หรือลดลง 7.4% คิดเป็นปริมาณที่หายไปประมาณ 76,986 ตัน
“กัมพูชาเร่งส่งออกข้าวสารเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดทั้งปริมาณและมูลค่า สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากข้าวกัมพูชามีราคาถูกกว่าข้าวไทยราว 200-400 ดอลลาร์ต่อตัน”
กัมพูชายึดตลาดอาเซียน-จีนโตแรง ยุโรปทรงตัว
สำหรับตลาดปลายทางของกัมพูชา พบว่า อาเซียนเป็นตลาดที่เติบโตมากที่สุด เพิ่มขึ้น 406% จาก 62,158 ตัน เป็น 315,088 ตัน ทำให้อาเซียนขึ้นเป็นตลาดอันดับ 1 ของกัมพูชา ส่วนตลาดจีนเพิ่มขึ้น 52% จาก 116,320 ตัน เป็น 177,783 ตัน
ตลาดยุโรป ปริมาณส่งออกทรงตัวที่ 232,319 ตัน ปี2569 เทียบกับ 226,910 ตัน ปี 2568 แม้ปริมาณเพิ่มขึ้นแต่มูลค่าลดลงเล็กน้อยจาก 176 ล้านดอลลาร์เหลือ 175 ล้านดอลลาร์ส่วนต่างราคา 200-400 ดอลลาร์ต่อตัน
“วิกฤตก่อตัวช้า ๆกว่าจะรู้ตัว อาจสายเกินไป เพราะ ลูกค้าชินกับข้าวคู่แข่ง ทั้งรสชาติและราคาอาจไม่ยอมกลับมาจ่ายฟรีเมี่ยมให้ข้าวไทย การเสียตลาดใช้เวลาเร็วเพียง 1-2 ปี แต่หากจะชิงความเชื่อมั่นกลับมาต้องใช้เวลา 5-10 ปี ซึ่งจะส่งผลให้ซััปพลายในประเทศน้อยมากกว่าดีมานด์และทำให้ราคาข้าวในประเทศตกต่ำกระทบชาวนา”
นายวันนิวัต กล่าวถึง 5 คู่แข่งสำคัญที่กำลังเจาะตลาดข้าวไทย ว่า กัมพูชา มีการส่งออกที่เติบโตมากเฉลี่ย 66-70% เนื่องจากราคาถูกกว่าไทย 200-400 ดอลลาร์ต่อตัน เพราะข้าวที่เคยไหลเข้าไปถูกส่งออกไปเจาะตลาดในสหรัฐและจีนโดยตรงแทนการใช้เพื่อนบ้านเพื่อส่งออกเหมือนแต่ก่อน
เวียดนามยึดตลาดจีนส่งออกโต81%
เวียดนาม มีการพัฒนาพันธุ์ข้าวใหม่ต่อเนื่อง (ST25,DT8) ซึ่งเป็นข้าวนุ่มตรงใจผู้บริโภคยุคใหม่และมีราคาถูกกว่า โดย 8 เดือนแรกปี 2569 เวียดนามส่งออกข้าวแล้ว 6.03 ล้านตัน แม้จะลดลง 5.4% แต่เมื่อเจาะรายตลาดจะพบว่าเวียดนามส่งออกไปตลาดจีน ถึง 1.02 ล้านตันในช่วง 8 เดือนแรกปีนี้ เพิ่มขึ้นถึง 81.6%
เมียนมา กำลังเดินตามรอยเวียดนามที่เน้นข้าวหอมราคาถูก และใช้สิทธิ Everything but Arms (EBA)เพื่อเจาะตลาดยุโรป,อินเดีย สต็อกมหาศาลเป็นประวัติการณ์ ราว 58 ล้านตันที่พร้อมระบบายออกจึงอาจกดราคาข้าวขาวและข้าวนึ่งของโลกได้ทุกเมื่อ และสหรัฐ กำลังผลิตข้าวหอมของตัวเองเพื่อลดการนำเข้าพร้อมกำหนดกำแพงภาษี 15%ทีี่กดดันข้าวไทย
“ภาพรวมปี 2570 มองว่าปัจจัยด่านกัมพูชา นั้น หากเปิดก็จะมีข้าวเปลือกราว 5 แสนตันกลับเข้ามา ,ปัจจัยปุ๋ยเคมีและสงครามนั้น คาดว่าราคาปุ๋ยจะลดลงและผลผลิตกลับมา ,ปัจจัยฟิลิปปินส์ หากกลับไปซื้อข้าวจากเวียดนามหรือนำเข้าหลังจากที่ ล่าสุดนำเข้าจากไทย 6.34 แสนตัน เพิ่มขึึ้น 263% ปัจจัยเหล่านี้จะเพิ่มซัปพลายในประเทศและกระทบราคาข้าวเปลือก ยกเว้นปัจจัยเอลนีโญ ที่คาดว่าผลผลิตโลก สหรัฐ และอินเดียจะเสียหายหลัก ซึ่งจะทำให้ซัปพลายหายไปและทำให้ราคาดีขึ้น”
ธนาคารโลกชี้เอลนีโญดันราคาข้าวพุ่ง
กลุ่มธนาคารโลก เผยแพร่รายงานเรื่อง Commodity Markets Outlook, October 2026 ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับราคาข้าวระบุว่า ราคาข้าวได้เพิ่มขึ้น 10% ในปี2569 และเพิ่มอีก 12% ในปี 2570 ก่อนจะลดลง 6% ในปี 2571
“การเพิ่มขึ้นนี้สะท้อนการคาดการณ์ว่าผลผลิตโลกจะลดลง 2% ในช่วงปี 2569-70 ซึ่งเป็นการลดลงรายปีครั้งแรกในรอบทศวรรษ เนื่องจากเอลนีโญกดดันผลผลิตในประเทศผู้ส่งออกรายใหญ่ของเอเชีย”
การคาดการณ์นี้อยู่บนสมมติฐานว่าจะไม่มีผู้ส่งออกรายใหญ่รายใดใช้มาตรการจำกัดการส่งออกเพื่อรับมือผลผลิตที่ลดลง ซึ่งต่างจากช่วงเอลนีโญปี เมื่อ 2566-67 ที่มาตรการลักษณะนี้มีส่วนทำให้ราคาข้าวพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว
รายงานยังระบุถึง แนวโน้มและความเสี่ยงจากราคาปุ๋ยยูเรียว่า แม้ราคาจะปรับลดลงในช่วงหลัง แต่คาดว่าราคายูเรียเฉลี่ยในปีนี้ จะสูงกว่าปีก่อน 21% (y/y) ซึ่งสะท้อนการพุ่งขึ้นในครึ่งแรกของปี และคาดว่าราคายูเรียจะลดลง 16% ในปี 2570 และลดลง 14% ในปี 2571 โดยสมมติว่าการส่งออกจากตะวันออกกลางฟื้นตัว ราคาก๊าซธรรมชาติอ่อนตัวลง
เปิดผกาลำดวนเทียบหอมมะลิไทย
นายชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย กล่าวว่า ราคาส่งออกข้าวหอมมะลิไทยเฉลี่ยปัจจุบัน (เอฟโอบี) อยู่ที่ 1,100 ดอลลาร์ต่อตัน แต่ข้อมูลจากลูกค้าระบุว่าทางกัมพูชาเสนอข้าวหอมมะลิใหม่เหมือนไทยซึ่งผลผลิตจะออกสู่ตลาดช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ในราคา750 ดอลลาร์ต่อตัน
ทั้งนี้ ข้าวหอมมะลิกัมพูชาคือ ผกาลำดวน ซึ่งเป็นสายพันธุ์เดียวกับหอมมะลิไทย ถือว่าเป็นเกรดใกล้เคียงกันมากแต่ก่อนหน้านี้กัมพูชาอาจมีคุณภาพการสีด้อยกว่าไทย แต่ปัจจุบันพบการปรับปรุงโรงสีที่เป็นการลงทุนจากต่างประเทศมากขึ้นจึงมีคุณภาพโดยรวมในตลาดไม่ต่างจากไทย
“ราคาที่มันต่างกันมากขนาดนี้ แน่นอนลูกค้าต้องหนีไปซื้อข้าวจากกัมพูชามากขึ้น ถ้าสถานการณ์เป็นอย่างนี้และยังปิดพรมแดนต่อไปจะกดดันกัมพูชาให้ต้องเร่งส่งออกข้าวด้วยตัวเองด้วยการทำราคาให้แข่งขันในตลาดได้”
นอกจากข้าวหอมมะลิแล้ว กัมพูชาส่งออกข้าวขาวช่วง 8 เดือนแรกปีนี้ เพิ่มขึ้น 320% ปริมาณ 1.93 แสนตัน และข้าวนึ่ง เพิ่มขึ้น 220% ปริมาณ 15,131 ตัน คาดการผลผลิตข้าวกัมพูชาปี 2570 อยู่ที่ 8 ล้านตัน ลดลง 1.2% ขณะที่ไทยผลผลิตอยู่ที่ 20.3 ล้านตัน ลดลง 1.9%
ผลผลิตข้าวปี 2569/70 กำลังออกสู่ตลาดอย่างต่อเนื่องท่ามกลางสถานการณ์ราคาที่ปรับตัวสูงขึ้น แต่โอกาสอาจไม่ใช่ของไทยเสมอไปเมื่อคู่แข่งหน้าใหม่ที่ถือไพ่“ราคาต่ำ” ประกาศสงครามในสนามการค้าแนวทางการหลุดจากเกมที่ผู้อืื่นเป็นคนกำหนดสำหรับประเทศไทยมีเพียงการลดต้นทุนการผลิต พร้อมกับการเพิ่มผลผลิตต่อไร่ให้มากขึ้น เพื่อให้การผลิตและค้าข้าวของไทยยังมีที่ยืนอยู่แบบเบอร์ต้นๆของโลก





