วันจันทร์ ที่ 16 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

'คลัง' ชู e-GP Open Data หนุนจัดซื้อจัดจ้างโปร่งใส เตรียมพร้อมเป็นสมาชิก OECD

"คลัง" เปิดตัว e-GP Open Data เผยข้อมูลจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ให้ทุกภาคส่วนเข้าถึงและตรวจสอบได้ ตั้งเป้าความโปร่งใส ลดความเสี่ยงทุจริต และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งบประมาณภาครัฐ ยันเปิดเผยข้อมูลตามมาตรฐานสากล OCDS ยกระดับธรรมาภิบาล และเตรียมพร้อมเข้าเป็นสมาชิก OECD ภายในปี 2571

16 พ.ย. 2569 นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า กรมบัญชีกลางได้พัฒนาโครงการเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐผ่านระบบ e-GP (e-GP Open Data) เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชน ผู้ประกอบการ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และทุกภาคส่วน สามารถเข้าถึงข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ได้จริง 

ทั้งนี้ การเปลี่ยนผ่านระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐผ่าน e-GP Open Data ถือเป็นการปฏิรูปประเทศในด้านความโปร่งใส เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนร่วมตรวจสอบ ลดความเสี่ยงในการใช้จ่ายภาครัฐ และสร้างความเชื่อมั่นต่อระบบการจัดซื้อจัดจ้างของไทย  

“วิธีการปราบคอร์รัปชันให้เป็นรูปธรรมมีหลายวิธี วิธีหนึ่งคือ แมวไล่จับหนูไปเรื่อย ๆ ใช้หน่วยงานตรวจสอบจับไปเรื่อย ๆ สิ่งนี้ก็ต้องทำ แต่อีกวิธีหนึ่งที่จะมีประสิทธิภาพและเสริมซึ่งกันและกัน คือการเปิดเผยอย่างโปร่งใส ส่องแสงให้เห็นปัญหา เพราะเมื่อเห็นปัญหา ก็จะเกิดการตรวจสอบ และจะทำให้การแก้ปัญหาได้ตรงจุด”

นายเอกนิติ กล่าวเพิ่มเติมว่า กระทรวงการคลังให้ความสำคัญกับการยกระดับความโปร่งใสของการใช้จ่ายภาครัฐ โดยเฉพาะการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐซึ่งมีมูลค่าสูงถึงประมาณ 1.5 ล้านล้านบาทต่อปี หรือประมาณ 7% ของจีดีพี และเกี่ยวข้องกับการใช้เงินภาษีของประชาชนโดยตรง 

เนื่องจาก เม็ดเงินงบประมาณการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ จะถูกเปลี่ยนเป็นรากฐานโครงสร้างข้อมูลหลักของประเทศ ในการขับเคลื่อนการลงทุนภาครัฐควบคู่ไปกับมาตรการของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) เพื่อผลักดันเศรษฐกิจไทย 

'คลัง' ชู e-GP Open Data หนุนจัดซื้อจัดจ้างโปร่งใส เตรียมพร้อมเป็นสมาชิก OECD

อีกทั้งการเปิดเผยข้อมูลนี้จะสร้างประโยชน์หลัก 3 ด้าน ได้แก่ 

  • ด้านประชาชน ที่สามารถร่วมติดตามและตรวจสอบการใช้เงินภาษี 
     
  • ด้านผู้ประกอบการและ SME ที่จะได้รับความเป็นธรรม เข้าถึงงานจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐได้ง่ายขึ้น พร้อมต่อยอดการเชื่อมโยงข้อมูลกับสถาบันการเงินเพื่อเพิ่มโอกาสการเข้าถึงสินเชื่อ
     
  • ด้านภาครัฐ ที่จะช่วยให้การใช้จ่ายงบประมาณมีความคุ้มค่าสูงสุด ประหยัดงบประมาณเพื่อนำไปพัฒนาประเทศในด้านอื่น

ชูมาตรฐาน OECD เตรียมความพร้อมเป็นสมาชิก

ขณะที่นางแพตริเซีย มงคลวนิช อธิบดีกรมบัญชีกลาง กล่าวว่า รัฐบาลไทยมีเป้าหมายที่จะเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ภายในปี พ.ศ. 2571

โดยการเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐอย่างเป็นระบบและเป็นมาตรฐานสากล ถือเป็นหนึ่งในแนวทางสำคัญในการยกระดับธรรมาภิบาล และเตรียมความพร้อมให้กับประเทศ

โดยกรมบัญชีกลางได้นำมาตรฐานเปิดเผยข้อมูลจัดซื้อจัดจ้างระดับสากล หรือ Open Contracting Data Standard (OCDS) ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ OECD กำหนดมาประยุกต์ใช้ ภายใต้หลักการ 5 ประการ คือ

  1.  การใช้มาตรฐานสากล
     
  2. การเปิดเผยข้อมูลครอบคลุมทั้งวงจรชีวิตโครงการ ตั้งแต่แผน ประกาศ พิจารณา สัญญา และการบริหารสัญญา
     
  3. การยึดหลักเปิดเผยเป็นหลัก (Open by default)
     
  4. การอนุญาตให้นำข้อมูลไปใช้ต่อในรูปแบบไฟล์ CSV
     
  5. และการเข้าถึงข้อมูลได้อย่างทันเวลา 

โดยโครงการ e-GP Open Data จะเปิดให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลผ่านเว็บไซต์ www.gprocurement.go.th ได้ในที่เดียว ประกอบด้วย

  1. ค้นหาโครงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ สามารถค้นหาข้อมูลโครงการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานภาครัฐได้อย่างสะดวกบนเว็บไซต์ www.gprocurement.go.th ในลักษณะ Google-like Search 
     
  2. ค้นหาข้อมูลผู้ประกอบการ สามารถตรวจสอบข้อมูลผู้ประกอบการที่เข้าร่วมงานกับภาครัฐ
     
  3. ดูสถิติและภาพรวมการจัดซื้อจัดจ้าง (Visualization Dashboard) แสดงข้อมูลในรูปแบบที่เข้าใจง่าย ช่วยให้เห็นภาพรวมและแนวโน้มการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ
     
  4. ดาวน์โหลดข้อมูลเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อ (Machine Readable) สามารถนำข้อมูลไปวิเคราะห์ ประมวลผล และต่อยอดการใช้งานได้ ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาวิจัย การติดตามตรวจสอบ หรือการพัฒนานวัตกรรม และบริการใหม่ ๆ

นอกจากนี้ ยังได้ติดตั้ง QR Code บริเวณป้ายโครงการก่อสร้างในพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนสามารถสแกนดูรายละเอียดงบประมาณ รายชื่อผู้รับจ้าง ระยะเวลาดำเนินการ และสถานะการเบิกจ่ายได้ทันที 

อีกทั้งยังได้จัดทำถังข้อมูลพิเศษ (API) สำหรับเชื่อมโยงข้อมูลแก่ภาคประชาสังคมและนักวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อป้องกันปัญหาระบบ e-GP ขัดข้องจากการสแครปข้อมูล

“การเปิดข้อมูลไม่ใช่เพียงนำเอกสารขึ้นเว็บไซต์ แต่ต้องทำให้ข้อมูลค้นหาได้ ใช้งานได้ และตรวจสอบได้จริงโดยโครงการ e-GP Open Data ของกรมบัญชีกลาง จะช่วยให้ประชาชนและทุกภาคส่วนเข้าถึงข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ สามารถนำข้อมูลไปวิเคราะห์ ติดตาม และร่วมตรวจสอบการดำเนินงานของภาครัฐได้อย่างเป็นรูปธรรม”

'คลัง' ชู e-GP Open Data หนุนจัดซื้อจัดจ้างโปร่งใส เตรียมพร้อมเป็นสมาชิก OECD

นางแพตริเซีย กล่าวเพิ่มเติมว่า ตั้งแต่วันที่ 1 ต.ค. 2569 ที่ผ่านมา คณะกรรมการวินิจฉัยฯ ได้กำหนดให้ทุกหน่วยงานต้องดำเนินกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างทุกรูปแบบผ่านระบบ e-GP ทั้งสิ้น 

ขณะเดียวกัน กรมบัญชีกลางอยู่ระหว่างการเร่งพัฒนาระบบสัญญาอิเล็กทรอนิกส์ (e-Contract) และการบริหารสัญญา รวมถึงการเชื่อมโยงข้อมูลการจ่ายเงินผ่านระบบ GFMIS ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและองค์กรอิสระให้ครอบคลุม 100% ภายในปีงบประมาณ 2570–2571 

นอกจากนี้ ยังได้มีการพัฒนาระบบแจ้งเตือนความผิดปกติ (Red Flag) เช่น การเปรียบเทียบราคาจัดซื้อยาหรือพัสดุที่มีความผิดปกติ เพื่อแจ้งเตือนไปยังหน่วยงานต้นสังกัดและส่งต่อข้อมูลเชื่อมโยงไปยังหน่วยงานตรวจสอบ ทั้งสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) และสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ในการร่วมกันกวดขันความโปร่งใสและสร้างธรรมาภิบาลทางการคลังของประเทศอย่างยั่งยืน

'คลัง' ชู e-GP Open Data หนุนจัดซื้อจัดจ้างโปร่งใส เตรียมพร้อมเป็นสมาชิก OECD

สำหรับภาพรวมสถิติการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในระบบ e-GP ประจำปีงบประมาณ 2569 มีจำนวนโครงการทั้งสิ้นกว่า 6.5 ล้านโครงการ คิดเป็นวงเงินงบประมาณ 1.9 ล้านล้านบาท ซึ่งระบบ e-GP สามารถช่วยประหยัดงบประมาณแผ่นดินได้เฉลี่ยประมาณ 4% 

เมื่อพิจารณาวิธีการจัดซื้อจัดจ้าง พบว่าวิธีการเฉพาะเจาะจงที่มีวงเงินไม่เกิน 500,000 บาท มีจำนวนสูงถึง 95% ของจำนวนโครงการทั้งหมด แต่คิดเป็นสัดส่วนเพียงประมาณ 20% ของมูลค่าเงินงบประมาณรวม 

ในส่วนของประเภทพัสดุที่มีการจัดซื้อจัดจ้างมูลค่าสูงสุด ได้แก่ วัสดุวิทยาศาสตร์และการแพทย์ (กว่า 2.4 แสนล้านบาท) ตามด้วยยานพาหนะ วัสดุก่อสร้าง และเชื้อเพลิง โดยหน่วยงานที่ใช้เงินงบประมาณจัดซื้อจัดจ้างสูงสุด คือ กรมทางหลวง และ กรมชลประทาน 

ขณะที่จังหวัดที่มีการจัดซื้อจัดจ้างวงเงินสูงสุด (ไม่รวมกรุงเทพมหานคร) ได้แก่ นนทบุรี, ชลบุรี และเชียงใหม่ นอกจากนี้ ในด้านสัดส่วนผู้ประกอบการ SME พบว่ามีการจัดซื้อจัดจ้างจาก SME ขนาดกลาง (Medium) สัดส่วน 67%, ขนาดเล็ก (Small) 30% และขนาดไมโคร (Micro) 2.5%