‘อนุทิน’ จ่อลงนาม ‘ทรัมป์’ ที่ฟิลิปปินส์ ประกาศความสำเร็จเจรจาการค้า ‘ไทย-สหรัฐ‘

นายเอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ในสัปดาห์หน้านายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย พร้อมรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้อง จะเดินทางไปร่วมการประชุมผู้นำอาเซียน ที่ ฟิลิปปินส์ และต่อด้วยการประชุมเอเปค ที่ จีน ซึ่งจะมีโอกาสได้เจอผู้นำประเทศ และนักลงทุนนักธุรกิจต่างประเทศ รวมถึงจะมีการนัดหมายลงนามข้อตกลงร่วม ในการเจรจาภาษีสหรัฐฯ ขณะที่ปลายเดือน พ.ย. เลขาธิการองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) จะเดินทางมายังประเทศไทย ซึ่งรัฐบาลได้เตรียมประเด็นการหารือไว้แล้ว 

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี(ครม.)วันที่ 10 พ.ย.2569ได้เห็นชอบตามที่กระทรวงพาณิชย์เสนอร่างแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทย-สหรัฐฯ โดยอนุมัติให้นายกรัฐมนตรีประกาศและ/หรือลงนามในร่างแถลงการณ์ร่วมดังกล่าว รวมทั้งกำหนดว่าหากมีการแก้ไขถ้อยคำที่มิใช่สาระสำคัญและไม่ขัดต่อผลประโยชน์ของไทย ให้ผู้ลงนามเป็นผู้ใช้ดุลยพินิจพิจารณาได้โดยไม่ต้องขอความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีอีก

การประกาศและลงนามในร่างแถลงการณ์ร่วมจะมีขึ้นในห้วงการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน (ASEAN Summit) ระหว่างวันที่ 15 - 17 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ โดยนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา จะร่วมกันยืนยันว่าไทยและสหรัฐอเมริกาได้บรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญ (substantial conclusion) ของการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน (ART) เป็นที่เรียบร้อยแล้ว ซึ่งความตกลงดังกล่าวเป็นการต่อยอดจากสนธิสัญญาทางไมตรีและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ พ.ศ. 2509 และกรอบความตกลงว่าด้วยการค้าและการลงทุน พ.ศ. 2545

ทั้งนี้ ที่ผ่านมาการเจรจามีความเร่งด่วน เนื่องจากอัตราภาษีที่สหรัฐอเมริกาใช้เรียกเก็บจากประเทศไทยมีกำหนดสิ้นสุดลงไปเมื่อวันที่ 2 ก.ค. 2569 โดยก่อนหน้านี้คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 1 ส.ค. 2568 เห็นชอบร่างแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยกรอบความตกลง ซึ่งระบุข้อตกลงเบื้องต้นว่าสหรัฐอเมริกาจะคงอัตราภาษีต่างตอบแทนต่อไทยที่อัตรา  19% เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกเรียกเก็บภาษีในอัตราเดิมที่สูงถึง  36% อย่างไรก็ตาม   ร่างแถลงการณ์ร่วมฉบับใหม่ล่าสุดที่จะประกาศในเดือนพ.ย. 2569 นี้ มีเนื้อหาเพียงการยืนยันการบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญ โดยยังไม่มีการระบุในรายละเอียดเกี่ยวกับข้อสรุปในสาระสำคัญดังกล่าวลงไปในเอกสาร

ทั้งนี้ หลังจากผ่านความเห็นชอบและมีการประกาศแถลงการณ์ร่วมแล้ว ทั้งสองฝ่ายจะเริ่มดำเนินกระบวนการภายในประเทศที่จำเป็น เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการลงนามและการมีผลใช้บังคับของความตกลงต่อไป ซึ่งการประกาศความสำเร็จในขั้นต้นนี้จะช่วยลดความไม่แน่นอนของแนวโน้มการเจรจา เสริมสร้างความเชื่อมั่นให้แก่คู่ค้า นักลงทุน และเป็นข้อมูลสำคัญประกอบการวางแผนการผลิต การสั่งซื้อ และการลงทุนของภาคธุรกิจตลอดห่วงโซ่อุปทาน

สำหรับสถานะทางกฎหมาย ร่างแถลงการณ์ร่วมฉบับนี้เป็นเพียงเอกสารแสดงเจตนารมณ์ทางการเมืองเพื่อประกาศความคืบหน้าของการเจรจา โดยไม่มีรูปแบบหรือถ้อยคำที่มุ่งก่อให้เกิดพันธกรณีภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ จึงไม่เข้าข่ายเป็นสนธิสัญญาหรือหนังสือสัญญาตามมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แต่เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศที่มีผลผูกพันรัฐบาลไทย

จึงต้องเสนอให้คณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบก่อนดำเนินการ ทั้งนี้ หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องพิจารณาแล้วไม่มีข้อขัดข้องต่อร่างแถลงการณ์ร่วมดังกล่าว