‘เอกนิติ’ ต่อยอด Small AI สู่ภาคเกษตร เล็ง ‘อินเดียโมเดล’ แก้ราคาผันผวน-ยกระดับรายได้

“Small AI” หมายถึง ปัญญาประดิษฐ์ที่ถูกออกแบบขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะด้าน มีราคาจับต้องได้ และเข้าถึงได้ง่าย มุ่งเน้นการแก้ปัญหาและตอบสนองความต้องการจริงในระดับท้องถิ่น 

ในการประชุมประจำปีสภาผู้ว่าการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ และกลุ่มธนาคารโลก (IMF-World Bank Group Annual Meetings 2026) ผู้นำระดับโลกได้เสนอแนะให้ประเทศกำลังพัฒนาเร่งส่งเสริมการนำ Small AI มาประยุกต์ใช้ เพื่อเพิ่มศักยภาพของประชาชนและผู้ประกอบการ ให้สามารถสร้างโอกาสในการทำงานและเพิ่มรายได้ให้สูงขึ้น สอดคล้องกับแนวคิด "Small AI, Big Job, Better Job" 

อย่างไรก็ดี ได้มีการตั้งคำถามว่า ต่อยอดจากฐานความสำเร็จของไทยในนำระบบ Small AI มาใช้ผ่านแอปพลิเคชัน "นกกระซิบ AI" ช่วยบันทึกยอดขายและช่วยให้ผู้ค้ารายย่อยในโครงการ "ไทยช่วยไทย พลัส" เข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น การประยุกต์ใช้ Small AI ในระดับนโยบายจะเดินหน้าไปในทิศทางไหนต่อ

ในการนี้ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เคยกล่าวไว้หลังการประชุมว่า ก้าวต่อไปของ Small AI คือการที่ ไทยเตรียมศึกษาและต่อยอดการนำ Small AI มาปรับใช้ในภาคการเกษตร เพื่อเพิ่มศักยภาพการผลิต และยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรไทยอย่างเป็นรูปธรรม

โดยไทยได้ศึกษาตัวอย่างความสำเร็จจากประเทศอินเดียหรือ "อินเดียโมเดล"  ซึ่งนำ Small AI มาช่วยแก้ปัญหาในภาคเกษตรที่มีปัญหาราคาพืชผลผันผวน โดยระบบ AI ดังกล่าวจะช่วยวิเคราะห์ข้อมูลและให้คำแนะนำแก่เกษตรกรว่า ควรเริ่มเพาะปลูกเมื่อใด และ ควรใส่ปุ๋ยในปริมาณเท่าใด จึงจะเกิดประสิทธิภาพสูงสุด

ซึ่งแนวคิดนี้เกิดขึ้นระหว่างการหารือทวิภาคีร่วมกับ นางนิรมลา สิตารามัน รมว.คลังอินเดีย ในขณะที่อินเดียแสดงความสนใจในโมเดลเทคโนโลยีของไทย ไทยก็สนใจศึกษาแนวทางการใช้ AI ในภาคการเกษตรของอินเดียเช่นกัน โดยทั้งสองฝ่ายตกลงจะแลกเปลี่ยนความรู้ และนวัตกรรมระหว่างกันเพื่อนำมาพัฒนาคุณภาพชีวิตเกษตรกร

นายเอกนิติ เน้นย้ำว่า เป้าหมายสำคัญของการเข้าร่วมประชุมเวทีระดับโลกคือ การนำบทเรียน แนวคิด และความร่วมมือต่าง ๆ มาสานต่อและปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดผลประโยชน์ตกแก่ประชาชน และทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยดียิ่งขึ้นอย่างยั่งยืน

ชู “อินเดียโมเดล” ใช้ Small AI เพิ่มรายได้-ยกระดับอาชีพเกษตรกร

นายอาเจย์ บังกา ประธานกลุ่มธนาคารโลก กล่าวว่า การขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยปัญญาประดิษฐ์ขนาดเล็ก หรือ "Small AI" ในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยเสริมผลิตภาพ และสร้างโอกาสในการทำงานแก่ประชาชน

โดยผลสำเร็จของธนาคารโลก สะท้อนผ่านการร่วมพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อเชื่อมโยงกลุ่มเกษตรกรรายย่อยและสหกรณ์การเกษตรในอินเดีย ให้สามารถเข้าถึงปัจจัยการผลิตที่สำคัญ ทั้งปุ๋ยที่มีคุณภาพ ประกันผลกำไร แหล่งสินเชื่อ ตลอดจนช่องทางการจำหน่ายผลผลิตในราคาที่ดีขึ้น 

สิ่งที่เป็นไฮไลต์ของแพลตฟอร์มคือการนำ Small AI มาทำงานบนอุปกรณ์พื้นฐานอย่างโทรศัพท์มือถือระบบ 3G ตัวอย่างเช่น เกษตรกรหญิงในอินเดียที่ไม่รู้หนังสือ สามารถใช้กล้องโทรศัพท์มือถือสแกนถ่ายภาพหลังใบพืชที่เป็นโรค โดยไม่จำเป็นต้องทราบชื่อโรคหรือคำศัพท์ทางเทคนิค 

จากนั้นระบบ Small AI ที่ประมวลผลได้ง่ายในระดับท้องถิ่นจะทำการวิเคราะห์โรคพืชและจับคู่กับยารักษาหรือยาฆ่าแมลงที่ถูกต้องให้โดยอัตโนมัติ และด้วยการเชื่อมโยงกับระบบชำระเงินดิจิทัล เกษตรกรเพียงแค่กดปุ่มยืนยัน ก็สามารถสั่งซื้อยาฆ่าแมลงในราคา 25 รูปีให้มาส่งถึงบ้านได้ทันที

นายอาเจย์ บังกา เน้นย้ำว่า ในขณะที่การพัฒนา AI ขนาดใหญ่ในประเทศพัฒนาแล้วมักสร้างความกังวลเรื่องการแย่งงาน แต่สำหรับประเทศกำลังพัฒนาที่มีประชากรวัยทำงานจำนวนมหาศาล Small AI จะไม่ใช่อุปสรรคแต่เป็นสิ่งที่ช่วยสร้างงานสร้างอาชีพ และเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน 

ดังนั้น การทำให้เทคโนโลยี AI เป็นเรื่องเรียบง่าย ใช้งานได้ในระดับท้องถิ่น และเข้าถึงได้ผ่านอุปกรณ์ในมือของประชาชน จะช่วยให้ผู้ประกอบการและเกษตรกรรายย่อยลดต้นทุน เพิ่มผลกำไร และเข้าถึงระบบเศรษฐกิจได้อย่างเท่าเทียม ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของการสร้างงานที่ยั่งยืนในยุคดิจิทัล