ปวดท้องอย่าหาทำ หมอวัฒนาเตือนยื้อไส้ติ่งแตก ซ้ำเติมงบรักษา

ในระบบเศรษฐศาสตร์การแพทย์ อาการปวดท้องเบื้องต้นที่ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็กน้อย มักซ่อน “ต้นทุนโอกาสทางสุขภาพ” และค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาชีวิตไว้มหาศาล การวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภคที่นิยมซื้อยาแก้ปวดรับประทานเองเพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายระยะสั้น อาจนำไปสู่ภาวะล้มละลายทางการแพทย์ในระยะยาวหากเกิดวิกฤตไส้ติ่งแตก การบริหารความเสี่ยงตั้งแต่อาการเริ่มแรกจึงเป็นหัวใจสำคัญใน

• พฤติกรรมซื้อยากินเอง “ความคุ้มค่าชั่วคราว” ที่แลกด้วยต้นทุนสุขภาพมหาศาล

ในมิติเศรษฐศาสตร์การบริการสุขภาพ พฤติกรรมการตัดสินใจของผู้ป่วยเมื่อเกิดอาการ “ปวดท้อง” ถือเป็นดัชนีชี้วัดภาระทางการเงินในระบบสาธารณสุขที่สำคัญ

นายแพทย์สิทธิชัย อังกลมเกลียว ผู้อำนวยการฝ่ายการแพทย์และศัลยแพทย์ประจำ โรงพยาบาลวัฒนา อุดรธานี  กล่าวว่า โครงสร้างเคสทางศัลยกรรมในปัจจุบันว่า นอกจากอุบัติเหตุรุนแรงช่วงเทศกาลที่สร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจและกำลังคนอย่างหนักแล้ว “โรคไส้ติ่งอักเสบ” ยังเป็นอีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยงที่กระทบต่อประสิทธิภาพการบริหารจัดการค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล

โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่มีพฤติกรรมประเมินความเสี่ยงต่ำกว่าความเป็นจริง (Risk Miscalculation) โดยมองว่าอาการปวดแน่นท้อง คลื่นไส้ หรือถ่ายเหลวในระยะแรกเป็นเพียงโรคกระเพาะอาหารหรือลำไส้อักเสบธรรมดา จึงเลือกลดต้นทุนระยะสั้นด้วยการซื้อยามารับประทานเอง การชะลอเวลาเดินทางมาพบแพทย์ไปอีก 4–5 ชั่วโมง จนกระทั่งไส้ติ่งเริ่มบวมเต่งหรือแตกในที่สุด ไม่เพียงแต่นำไปสู่ภาวะวิกฤตทางกายภาพ แต่ยังเป็นการ “เพิ่มต้นทุนการรักษาพยาบาลขึ้นเป็นเท่าตัว” จากกระบวนการรักษาที่ยุ่งยาก ซับซ้อน และการใช้ระยะเวลาครองเตียง (Length of Stay) ที่ยาวนานขึ้น

“คนไข้ส่วนใหญ่มักจะประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายด้วยการกินยาประคองไปเรื่อยๆ จนกระทั่งไส้ติ่งแตกจึงค่อยมาโรงพยาบาล ในมุมมองทางการแพทย์และคุ้มค่าทางการรักษา การปล่อยให้ไส้ติ่งแตกจนเป็นฝีหนองกระจายในช่องท้อง จะทำให้กระบวนการรักษามีต้นทุนสูงขึ้นมาก ต้องใช้ยาฆ่าเชื้อเกรดสูงเป็นเวลานาน และเสี่ยงต่อภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดซึ่งสร้างความสูญเสียที่ไม่สามารถประเมินมูลค่าได้” — นพ.สิทธิชัย 

• การบริหารความเสี่ยงทางศัลยกรรม: ชูหลักประเมิน 80% ผ่าตัดทันทีคุ้มค่ากว่า

ในด้านการตัดสินใจลงทุนทางการรักษา (Clinical Decision Making) นพ.สิทธิชัย ได้อธิบายถึงหลักเศรษฐศาสตร์ความเสี่ยงว่า แพทย์ไม่สามารถรอให้ผลตรวจหรือวินิจฉัยแสดงอาการชัดเจนแบบ 100% (เช่น มีไข้สูงหรือช่องท้องอักเสบถ้วนหน้า) ได้ เพราะในทางศัลยกรรม นั่นหมายถึงเกิดความเสียหายต่ออวัยวะไปแล้ว

ดังนั้น หากศัลยแพทย์ตรวจประเมินแล้วมีความมั่นใจในระดับ 80–90% การตัดสินใจผ่าตัดทันทีถือเป็น “จุดคุ้มทุนทางการแพทย์” (Optimal Point) ที่ดีที่สุด เพราะช่วยระงับความเสี่ยงก่อนเกิดภาวะแทรกซ้อน ลดระยะเวลาพักฟื้น ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปทำงานและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

นอกจากนี้ ยังได้เน้นย้ำถึงผู้ป่วยที่เคยพบแพทย์ในรอบแรกแล้วได้รับยากลับไปรับประทาน หากอาการไม่ดีขึ้นหรือปวดทวีความรุนแรง ต้องรีบกลับมาพบแพทย์ซ้ำทันที เพื่อป้องกันการหลุดรอดของภาวะไส้ติ่งอักเสบที่กำลังพัฒนาตัว

ภัยเงียบจากอาการปวดท้องในมุมมองเศรษฐศาสตร์สุขภาพ สะท้อนให้เห็นว่าการตัดสินใจซื้อยารับประทานเองเพื่อเซฟค่าใช้จ่ายในเบื้องต้น อาจเป็นการสร้าง “ต้นทุนแฝง” ที่ต้องจ่ายแพงกว่าหลายเท่าในอนาคต การตระหนักรู้และเลือกเข้ารับการตรวจวินิจฉัยโดยศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม จึงเป็นกลยุทธ์การบริหารจัดการสุขภาพที่คุ้มค่าสูงสุด ทั้งในมิติของความปลอดภัยในชีวิตและการรักษาเสถียรภาพทางการเงินของครอบครัวและระบบสาธารณสุข