การไหลเข้ามาของ Data Center ในอาเซียนนำพาเม็ดเงินลงทุนมหาศาลพร้อมโอกาสการพัฒนาอุตสาหกรรมดิจิทัลและเทคโนโลยีเข้ามาในภูมิภาค ขณะเดียวกันความต้องการไฟฟ้าของ Data Center กลายเป็นสิ่งที่น่ากังวล โดยเฉพาะถ้าประเทศสมาชิกอาเซียนตั้งใจจะเดินหน้าเข้าสู่ยุคพลังงานนิวเคลียร์โดยมีเป้าหมายผลิตไฟฟ้าให้ Data Center
ในโลกยุครุ่งเรืองของดิจิทัล ศูนย์ข้อมูล หรือ Data Center ที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานทางดิจิทัลในการจัดเก็บและประมวลผลข้อมูลยิ่งทวีความสำคัญและเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็ว IEA ระบุว่า ในปี 2568 Data Center ทั่วโลกมีกำลังไฟฟ้าติดตั้งรวม 114 GW และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นสองเท่าในปี 2573 อยู่ที่ราว 226 GW และ 277 GW ในปี 2578 โดยกระจุกตัวอยู่ในประเทศมหาอำนาจด้านดิจิทัลอย่างสหรัฐและจีน
แต่การเติบโตของ Data Center มาพร้อมภาระไฟฟ้าอันหนักหน่วง Data Center ขนาด 100 MW ใช้ไฟฟ้าต่อปีเทียบเท่ากับ 1 แสนครัวเรือน โดยในปี 2568 Data Center ใช้ไฟฟ้ามากถึง 485 TWh เป็นสัดส่วนมากกว่า 1.5% ของการใช้ไฟฟ้าโลก และคาดการณ์ว่าจะเพิ่มไปอีกเกือบเท่าตัว ในปี 2573 คิดเป็น 3% ของความต้องการใช้ไฟฟ้าของโลก
อาเซียนที่เศรษฐกิจดิจิทัลกำลังเติบโตอย่างรวดเร็วกำลังกลายเป็นเป้าหมายการลงทุนที่ได้รับความนิยมของ Data Center โดยตลาด Data Center ของ 6 ประเทศอาเซียน ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ ไทย และเวียดนาม มีการเติบโตอย่างก้าวกระโดด
ข้อมูลจาก Cushman & Wakefield ชี้ว่า กำลังไฟฟ้าของ Data Center ใน 6 ประเทศอาเซียน ณ ครึ่งปีหลัง ปี 2568 อยู่ที่ 8.82 GW และพุ่งไปอยู่ที่ 13.12 GW ในในครึ่งปีแรกของปี 2569 หรือเพิ่มขึ้นถึงเกือบ 50%
โดยเป็น Data Center ที่ดำเนินการแล้ว 2.78 GW อยู่ระหว่างก่อสร้าง 1.11 GW และอยู่ระหว่างวางแผนสูงถึง 4.93 GW ประเทศที่มี Data Center รวมสูงสุดคือ มาเลเซีย ตามมาด้วยอินโดนีเซียขณะที่ไทยเพิ่งแซงหน้าศูนย์กลางเดิมของภูมิภาคอย่างสิงคโปร์ขึ้นมาเป็นอันดับสาม
ทั้งนี้ IEA ระบุว่าความต้องการไฟฟ้าของอาเซียนเติบโตเฉลี่ยสะสม 6% ต่อปีตั้งแต่ปี 2558 มากเกือบสองเท่าของค่าเฉลี่ยโลก และอาเซียนมีความต้องการใช้ไฟฟ้ามากกว่า 20% ของการบริโภคพลังงานขั้นสุดท้าย โดย Data Center ในอาเซียนใช้ไฟฟ้ามากกว่า 10 TWh หรือราว 3% ของความต้องการใช้ไฟฟ้าของ Data Center ทั่วโลก
การไหลเข้ามาของ Data Center ในอาเซียนนำพาเม็ดเงินลงทุนมหาศาลพร้อมโอกาสการพัฒนาอุตสาหกรรมดิจิทัลและเทคโนโลยีเข้ามาในภูมิภาค ขณะเดียวกันความต้องการไฟฟ้าของ Data Center กลายเป็นสิ่งที่น่ากังวล เช่น มาเลเซียที่รายงานของ Ember Energy คาดว่า Data Center จะใช้พลังงาน 30% ของความต้องการพลังงานทั้งหมดของประเทศ ทำให้ความสามารถในการตอบสนองความต้องการใช้ไฟฟ้าของ Data Center และการผลิตไฟฟ้าของอาเซียนยังพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นหลัก กลายเป็นปัญหาสำคัญที่อาเซียนต้องคิดและวางแผนระยะยาว
แม้ว่าอาเซียนจะมีศักยภาพพลังงานหมุนเวียนมาก ทั้งพลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม พลังงานน้ำ และพลังงานความร้อนใต้พิภพ รัฐบาลประเทศสมาชิกอาเซียนต่างก็กำลังให้ความสำคัญกับการขยายการผลิตพลังงานหมุนเวียน แต่พลังงานที่ผลิตได้ไม่แน่นอนเหล่านี้กลับไม่ตอบโจทย์การใช้ไฟฟ้าของ Data Center ที่ต้องการไฟฟ้าเสถียร สม่ำเสมอ ปริมาณมากตลอดเวลาได้
นำมาสู่การพิจารณาพลังงานนิวเคลียร์ในฐานะพลังงานสะอาดที่ไม่ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ เนื่องจากพลังงานนิวเคลียร์สามารถผลิตไฟฟ้าได้อย่างสม่ำเสมอและมีความเสถียร ตอบโจทย์ Hyperscale และ AI Data Center สามารถไฟฟ้าป้อนเข้าสู่ Data Center ได้หลายแห่งโดยไม่ต้องใช้พื้นที่การผลิตไฟฟ้ามาก ทั้งยังช่วยให้บรรดาผู้ประกอบการ Data Center บรรลุเป้าหมาย Net Zero ได้ดีอีกด้วย
เวียดนามที่มีความชัดเจนด้านไฟฟ้านิวเคลียร์มากที่สุดในภูมิภาค ก็ถูกมองเป็นประเทศที่มีศักยภาพและน่าดึงดูดของ Data Center ขณะที่มาเลเซียเองก็มีการพิจารณาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ SMR ที่จะตอบสนองความต้องการไฟฟ้าของ Data Center ในประเทศได้ ไทยเองที่เพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้านิวเคลียร์ SMR ในร่างแผน PDP2026 ไปอยู่ที่ 9,000 MW เช่นเดียวกับหลายประเทศในอาเซียนที่พิจารณาพลังงานนิวเคลียร์อย่างจริงจังมากขึ้น
โรงไฟฟ้านิวเคลียร์จึงเปรียบเหมือนทางออกที่สามารถตอบโจทย์ความต้องการไฟฟ้าของ Data Center ได้ และยังเพิ่มความน่าดึงดูดของประเทศในฐานะเป้าหมายการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลนี้ด้วย อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงและผลกระทบของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ยังเป็นความท้าทายของอาเซียน
โดยเฉพาะการจัดการกากกัมมันตรังสีอย่างมีประสิทธิภาพ ความปลอดภัย การยอมรับของภาคประชาชน ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม รวมถึงต้นทุนและระยะเวลา ที่การตั้งโรงไฟฟ้านิวเคลียร์สักโรงต้องใช้เวลากว่า 10 ปี และมีต้นทุนก่อสร้างกว่า 2,000 ดอลลาร์ต่อ kW
ดังนั้น ถ้าพิจารณาในฐานะเป็นตัวเลือกที่สามารถตอบโจทย์ความต้องการไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของประเทศสมาชิกอาเซียนควบคู่กับการบรรลุเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อม พลังงานนิวเคลียร์ก็สามารถเป็นคำตอบที่เหมาะสมของหลายประเทศ
แต่ถ้าประเทศสมาชิกอาเซียนตั้งใจจะเดินหน้าเข้าสู่ยุคพลังงานนิวเคลียร์โดยมีเป้าหมายผลิตไฟฟ้าให้ Data Center... เมื่อชั่งน้ำหนักแล้ว เห็นทีคงเป็นการขี่ช้างจับตั๊กแตน
