สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร จัดงานสัมมนาวิชาการประจำปี 2569 ระดมสมองนำเสนอ 8 งานวิจัยครอบคลุมมิติสำคัญ ตั้งแต่เทคโนโลยี AI สังคมสูงวัย ไปจนถึงโอกาสตลาดทุเรียน โกโก้ และปาล์มยั่งยืน เพื่อยกระดับนโยบายเกษตรไทยอย่างตรงจุด
นายพีรพันธ์ คอทอง เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) กล่าวว่า จุดเด่นของเวทีวิชาการปีนี้ คือการนำข้อมูลและปัญหาภาคเกษตรมาตั้งเป็น “คำถามเชิงเศรษฐศาสตร์” เพื่อค้นหาคำอธิบายว่า เหตุใดเกษตรกร ผู้ประกอบการ และผู้เกี่ยวข้องจึงตัดสินใจเช่นนั้น การตัดสินใจดังกล่าวอยู่ภายใต้ข้อจำกัดใด และหากภาครัฐจะดำเนินมาตรการ ควรออกแบบอย่างไรให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อเกษตรกรและประเทศ
“งานของ สศก. ต้องไม่หยุดอยู่ที่การรายงานว่าเกิดอะไรขึ้น แต่ต้องอธิบายให้ได้ว่าเหตุใดจึงเกิด ใครได้รับประโยชน์ ใครเป็นผู้แบกรับต้นทุน และหากภาครัฐใช้ทรัพยากรหนึ่งบาท จะสามารถเปลี่ยนผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจได้มากน้อยเพียงใด ข้อมูล แบบจำลอง และเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสำคัญ แต่หัวใจคือการใช้ดุลพินิจทางเศรษฐศาสตร์ที่ตั้งอยู่บนหลักฐาน” เลขาธิการ สศก. กล่าว
สำหรับผลงานวิจัยและงานวิเคราะห์ทั้ง 8 เรื่อง ที่นำเสนอ ประกอบด้วย
การวางแผนการผลิตเพื่อรองรับความเสี่ยงทางรายได้จากการเข้าสู่สังคมสูงวัย: งานวิจัยชี้ให้เห็นว่า สังคมสูงวัยส่งผลต่อความพร้อมในการลงทุน การใช้เทคโนโลยี และการส่งต่อกิจการเกษตรไปยังคนรุ่นใหม่ มุ่งหาแนวทางช่วยให้เกษตรกรสูงวัย “ทำต่อ ส่งต่อ หรือวางมือ” ได้อย่างเหมาะสม
การพัฒนาความร่วมมือบริหารจัดการสินค้าเกษตรแปรรูปมูลค่าสูงด้วย Agri-Tech: กรณีศึกษาข้าว สับปะรด กล้วยหอมทอง และอะโวคาโด เพื่อค้นหาอุปสรรคที่แท้จริงของการแปรรูป และการแบ่งปันมูลค่ากลับคืนสู่เกษตรกรและวิสาหกิจชุมชน
ความเต็มใจจ่ายของเกษตรกรต่อบริการ ASP สำหรับการผลิตข้าวคาร์บอนต่ำ: ประเมินความเต็มใจจ่ายต่อบริการเครื่องจักรและเทคโนโลยี เช่น การปรับระดับนาด้วยเลเซอร์ และโดรนการเกษตร เพื่อพัฒนาตลาดผู้ให้บริการทางการเกษตร (ASPs) โดยไม่สร้างภาระให้ภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว
การจัดลำดับความสำคัญเชิงนโยบายสำหรับการฟื้นฟูภาคเกษตรหลังอุทกภัย: วิเคราะห์การจัดลำดับความช่วยเหลือตามระดับความเสียหายและความเปราะบาง ตลอดจนการรักษาสมดุลระหว่างเงินเยียวยาระยะสั้นและการลงทุนป้องกันความเสียหายในอนาคต
การประเมินเนื้อที่ยืนต้นปาล์มน้ำมันด้วย AI และภาพถ่ายดาวเทียม SAR: นำปัญญาประดิษฐ์ (AI) ร่วมกับภาพถ่ายดาวเทียม SAR เพิ่มความแม่นยำในการประเมินพื้นที่ เพื่อลดต้นทุนการสำรวจและบริหารจัดการอุปทานอย่างมีประสิทธิภาพ
ความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบและศักยภาพตลาดส่งออกทุเรียนไทย: วิเคราะห์สถานะการแข่งขัน ผลิตภาพ โลจิสติกส์ และความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดหลัก เพื่อวางแนวทางกระจายตลาดและรักษาความสามารถในการแข่งขัน
โอกาสทางการตลาดของโกโก้ไทย: ศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคและการสร้างจุดเด่นของโกโก้ไทย พร้อมเตือนให้วางแผนผลิตคู่กับตลาดรองรับเพื่อป้องกันปัญหาอุปทานส่วนเกิน
แนวทางสู่ความสำเร็จในการผลิตปาล์มน้ำมันอย่างยั่งยืน: ศึกษาปัจจัยความสำเร็จของกลุ่มเกษตรกรที่ได้รับมาตรฐาน RSPO เพื่อลดต้นทุนการเข้าสู่มาตรฐานและสร้างความเป็นธรรมแก่เกษตรกรรายย่อย
ทั้ง 8 เรื่องสะท้อนปัญหาภาคเกษตรไทยใน 4 มิติสำคัญ ได้แก่ ข้อจำกัดของเกษตรกร โครงสร้างแรงจูงใจ คุณภาพของข้อมูล และการเปลี่ยนแปลงของมาตรฐานตลาดปลายทาง โดย สศก. พร้อมยกระดับงานวิชาการไปสู่การวิเคราะห์เชิงนโยบายเพื่อตอบโจทย์ทั้งประสิทธิภาพ ความเป็นธรรม และความคุ้มค่าอย่างแท้จริง
ทั้งนี้ รายงานฉบับสมบูรณ์จะทยอยเผยแพร่ผ่านช่องทางของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร ซึ่ง สศก. พร้อมเปิดรับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อร่วมกันพัฒนานโยบายภาคเกษตรไทยต่อไป
งานสัมมนาวิชาการ สศก. ประจำปี 2569 นับเป็นก้าวสำคัญในการเปลี่ยนผ่านจากการเก็บข้อมูลแบบเดิม สู่การนำ “ดุลพินิจทางเศรษฐศาสตร์” มาวิเคราะห์ปัญหาลึกถึงต้นตอ การตั้งคำถามเชิงลึกควบคู่กับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ จะเป็นเข็มทิศนำทางให้ภาครัฐสามารถออกแบบนโยบายการเกษตรที่คุ้มค่า แม่นยำ และสร้างความยั่งยืนให้กับเกษตรกรไทยได้อย่างเป็นรูปธรรมในอนาคต
