เมื่อพูดถึง “กีฬา” อาจไม่ใช่แค่ ฟุตบอลโลก หรือ ฟีฟ่าเวิลด์คัพ แต่เม็ดเงินด้านการกีฬา อาจหมายถึงภาพเด็กๆ วิ่งเตะฟุตบอลกันในสวนสาธารณะแถวบ้าน
ไม่ว่าจะเป็นภาพลักษณ์แบบใด ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นฟันเฟืองสำคัญใน“เศรษฐกิจกีฬา” (Sports Economy) ที่มีมูลค่าสูงถึง 2.3 ล้านล้านดอลลาร์ตามรายงานฉบับใหม่ Sports for People and Planet จากสภาเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum: WEF) การกีฬานับเป็นเมกะเทรนด์ทางเศรษฐกิจหนึ่งของโลก และอุตสาหกรรมนี้ครอบคลุมตั้งแต่การแข่งขันระดับโลก แบรนด์สินค้าอุปโภคบริโภค การท่องเที่ยวเชิงผจญภัย ไปจนถึงวิถีชีวิตที่กระฉับกระเฉง (Active Lifestyles) ซึ่งไม่เพียงแต่สร้างงานและขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมสุขภาวะที่ดีขึ้นให้กับประชากรโลกอีกด้วย
“นี่คือเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจโลกตัวจริงเสียงจริง โดยสร้างรายได้สูงถึง 2.3 ล้านล้านดอลลาร์ต่อปี คิดเป็นเกือบ 2% ของผลิตภัณฑ์มวลรวม(GDP) ของทั้งโลก”
ประมาณการล่าสุดระบุว่า มูลค่ารวมของอุตสาหกรรมนี้ ซึ่งรวมไปถึงธุรกิจที่เกี่ยวเนื่อง (Connected Industries) อาทิ การถ่ายทอดสดและสตรีมมิ่ง, โภชนาการกีฬา และอุปกรณ์สวมใส่อัจฉริยะ (Wearables)จะเติบโตทะยานสู่ 3.7 ล้านล้านดอลลาร์ภายในปี 2030 (คิดเป็นอัตราการเติบโตเฉลี่ยสะสมต่อปี หรือ CAGR ที่ 10%) และคาดว่าจะพุ่งสูงถึง 8.8 ล้านล้านดอลลาร์ภายในปี 2050
ทั้งนี้ แรงขับเคลื่อนที่กำหนดทิศทางการเติบโตของเศรษฐกิจกีฬามาจาก 4 เทรนด์หลัก ได้แก่: 1.การก้าวขึ้นมาของกีฬาในฐานะ“สินทรัพย์ทางเลือกเพื่อการลงทุน” (Asset Class)
2.การเติบโตอย่างก้าวกระโดดของกีฬาหญิง (Women 's Sport)โดยพบว่ารายได้สะพัดเพิ่มขึ้นถึง 3 เท่าตัวในช่วงปี 2022 ถึง 2025 แตะระดับ 2.35 พันล้านดอลลาร์
3.การปรับสมดุลการเติบโตของภาคการกีฬา โดยมีกลุ่มประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ (Emerging Economies)เป็นแรงขับเคลื่อนใหม่ และ 4.การเร่งตัวของการท่องเที่ยวเชิงกีฬา (Sports Tourism)ซึ่งกลายเป็นเซกเมนต์ที่เติบโตเร็วที่สุดในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว
โดยในปี 2025 เม็ดเงินจากการท่องเที่ยวเชิงกีฬาคิดเป็น 10% ของค่าใช้จ่ายในการเดินทางทั่วโลก ซึ่งรายได้ในส่วนนี้เติบโตด้วยอัตราเติบโตเฉลี่ยสะสมต่อปี (CAGR) สูงถึง 28% นับตั้งแต่ปี 2020 สูงกว่าการเติบโตของการท่องเที่ยวในภาพรวมทั้งหมดซึ่งอยู่ที่ 22% และคาดว่าโมเมนตัมที่แข็งแกร่งนี้จะดำเนินต่อไป โดยมีอัตราการเติบโตต่อปีที่คาดการณ์ไว้ที่ 17.5% ไปจนถึงปี 2030
“การขยายตัวอย่างรวดเร็วของการจัดมหกรรมกีฬาและการเพิ่มประเภททัวร์นาเมนต์การแข่งขันทั่วโลก เป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดความต้องการ (Demand) ที่พุ่งสูงขึ้น”
โดยเฉพาะในกีฬาประเภทปั่นจักรยานและกอล์ฟ เทรนด์นี้ยังสะท้อนให้เห็นจากการพัฒนาในด้านต่างๆ เช่น การวางแผนจัดกิจกรรมชิงเหรียญรางวัลในกีฬาโอลิมปิกที่ลอสแอนเจลิสปี 2028 (Los Angeles 2028 Olympic Games) สูงเป็นประวัติการณ์ถึง 351 อีเวนต์ การเปิดตัวรูปแบบการแข่งขันใหม่ๆ อย่าง ฟีฟ่า คลับ เวิลด์คัพ (FIFA Club World Cup) ควบคู่ไปกับการยกระดับประสบการณ์ของแฟนบอลให้เต็มอิ่มยิ่งขึ้น เช่น การแสดงช่วงพักครึ่ง (Half-time shows), แฟนโซน (Fan zones) และแพ็กเกจท่องเที่ยวแบบบูรณาการประเภท “เที่ยวไปแข่งไป” (Play-and-watch travel packages)
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลาง ความมั่งคั่งของเศรษฐกิจการกีฬา ก็ม่ีความท้าทายที่รอเตะตัดขา การเติบโตของอุตสาหกรรมนี้อยู่
2 ประการหลัก ได้แก่ 1. อัตราการเคลื่อนไหวร่างกายที่ลดลง (Physical Inactivity) กำลังกัดเซาะดีมานด์ในอนาคต
ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า ในปี 2024 มีผู้ใหญ่ราว 1 ใน 3 คนที่ออกกำลังกายไม่ถึงเกณฑ์ขั้นต่ำที่แนะนำ (150 นาทีต่อสัปดาห์ในระดับความเข้มข้นปานกลาง) ขณะที่ผลสำรวจของบริษัทวิจัยตลาดและสำรวจความคิดเห็นระดับโลก (Global Market Research and Public Opinion Specialist :IPSOS)ที่ทำร่วมกับ WEF ในปี 2021 พบว่า ประชากรมากกว่าครึ่งหนึ่ง (58%) อยากเล่นกีฬามากขึ้น แต่ติดข้อจำกัดด้านเวลา, ค่าใช้จ่าย, สภาพอากาศ และการเข้าถึงสิ่งอำนวยความสะดวก
รายงานฉบับดังกล่าวเตือนว่า“เมื่อลำดับความสำคัญด้านงบประมาณของภาครัฐพลิกโฉมไปเน้นหนักที่ระบบสาธารณสุขขั้นวิกฤต, การป้องกันประเทศ และการตอบสนองต่อเหตุภัยพิบัติ ส่งผลให้เงินทุนสนับสนุนสำหรับการป้องกันโรคและโครงการกีฬาในชุมชนเสี่ยงต่อการถูกตัดลดลง”
2. วิกฤตภูมิอากาศดิสรัปต์กิจกรรมกีฬา ความเสี่ยงทางกายภาพจากสภาพภูมิอากาศ ไม่ว่าจะเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติ, มลพิษทางอากาศและทางน้ำ กำลังส่งผลกระทบในวงกว้าง ตั้งแต่การจัดตารางแข่งขัน, สุขภาพของนักกีฬา ไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐานและทัศนียภาพทางธรรมชาติ นอกจากนี้ ทรัพยากรต้นน้ำอย่างน้ำจืด ซึ่งจำเป็นต่อกระบวนการผลิตสินค้ากีฬาและการท่องเที่ยวเชิงกีฬา ก็กำลังเผชิญภาวะตึงตัวอย่างหนัก
ขณะที่รายได้มากกว่า 90% จากลิขสิทธิ์สื่อ และ 76% จากสปอนเซอร์ในกีฬาอาชีพ ล้วนผูกติดอยู่กับกิจกรรมกลางแจ้ง (Outdoor Activities) เม็ดเงินหลักของอุตสาหกรรมจึงตกอยู่ในความเสี่ยงโดยตรงจากความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม
ท่ามกลางกระแสความคลั่งไคล้ฟุตบอลทั่วโลกขณะนี้ เป็นตัวแทนที่จะช่วยอธิบายถึงมูลค่าอีกด้านของกิจกรรมการกีฬา นั่นคือ คุณค่าทางเศรษฐกิจซึ่งหมายถึง อาชีพ และรายได้ของหลายครอบครัวทั่วโลก
