นายวิทยากร มณีเนตร อธิบดีกรมการค้าภายใน เปิดเผยว่า นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ได้ลงพื้นที่จังหวัดราชบุรี เพื่อติดตามความคืบหน้าการจัดตั้ง “ล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม” ต้นแบบแห่งแรกของประเทศ พร้อมเตรียมขยายผลไปยังพื้นที่อื่น เพื่อสร้างกลไกตลาดใหม่ให้เกษตรกรสามารถกำหนดราคาผลผลิตได้อย่างเป็นธรรม ลดปัญหาการกดราคา และผลักดันการผลิตมะพร้าวน้ำหอมไทยให้เติบโตอย่างยั่งยืน
การผลักดันล้งชุมชนมีจุดเริ่มต้นจากปัญหาราคามะพร้าวน้ำหอมตกต่ำต่อเนื่อง แม้แต่ละวันจะมีผลผลิตออกสู่ตลาดกว่า 2 ล้านลูก แต่เกษตรกรกลับขายได้เพียงลูกละ 2-3 บาท เนื่องจากระบบรับซื้อของล้งส่วนใหญ่ใช้วิธีเหมาซื้อทั้งทะลาย ทำให้มะพร้าวคุณภาพดีซึ่งมีเพียง 20-30% ถูกเฉลี่ยราคารวมกับผลผลิตตกเกรด อีกทั้งยังเคยเกิดกรณีล้งกว่า 239 แห่งหยุดรับซื้อพร้อมกัน ส่งผลกระทบต่อราคาผลผลิตและสร้างความเดือดร้อนให้เกษตรกรเป็นวงกว้าง
เพื่อลดข้อจำกัดดังกล่าว นางศุภจี เสนอแนวคิดจัดตั้ง “ล้งกลาง” เมื่อวันที่ 8 มี.ค. 2569 ก่อนพัฒนาเป็น “ล้งชุมชน” ที่บริหารโดยสถาบันเกษตรกร ภายใต้หลักการรับซื้อแบบคัดเกรดตามคุณภาพจริง แทนการเหมารวมทั้งทะลาย เพื่อให้เกษตรกรได้รับผลตอบแทนที่สะท้อนคุณภาพสินค้า และสามารถพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว
ต่อมา ภายหลังการแถลงนโยบายรัฐบาลเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2569 กระทรวงพาณิชย์ได้มอบหมายให้กรมการค้าภายในเร่งดำเนินการร่วมกับสมาคมมะพร้าวน้ำหอมไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จนเกิดการจัดตั้ง “วิสาหกิจชุมชนตลาดกลางมะพร้าวน้ำหอมไทย” จังหวัดราชบุรี อย่างเป็นทางการ เพื่อเป็นล้งชุมชนต้นแบบแห่งแรกของประเทศ มีสมาชิกเริ่มต้น 8 ราย ครอบคลุมพื้นที่ปลูกกว่า 1,000 ไร่ และระดมทุนเริ่มต้นได้ 460,000 บาท
ในช่วงเริ่มดำเนินงาน ล้งชุมชนสามารถรวบรวมและจำหน่ายมะพร้าวน้ำหอมผ่านหลายช่องทาง ทั้งการจำหน่ายผ่านไปรษณีย์ไทย สโมสรราชบุรี เอฟซี และงาน Fruits Festival 2026 ของกรมการค้าภายใน โดยมีทั้งมะพร้าวผลสด น้ำมะพร้าว มะพร้าวถอดเสื้อ และผลิตภัณฑ์แปรรูป
นายวิทยากร กล่าวว่า อย่างไรก็ตาม หลังกลางเดือนพ.ค.ราคามะพร้าวหน้าสวนปรับเพิ่มจากลูกละ 8 บาท เป็น 15-18 บาท ตามปริมาณผลผลิตที่ลดลง ส่งผลให้เกษตรกรขายผลผลิตได้ราคาดีขึ้น ล้งชุมชนจึงชะลอการรับซื้อชั่วคราว แต่ยังเตรียมความพร้อมรองรับผลผลิตที่จะออกสู่ตลาดมากขึ้นในช่วงเดือนสิงหาคม
ทั้งนี้ กระทรวงพาณิชย์เตรียมสนับสนุนล้งชุมชนอย่างต่อเนื่อง ผ่านการเชื่อมโยงตลาดทั้งในและต่างประเทศ เครือข่ายห้างค้าปลีก ค้าส่ง ผู้ส่งออก และกิจกรรมส่งเสริมการตลาดของภาครัฐ เพื่อให้ล้งชุมชนเป็นกลไกสร้างเสถียรภาพด้านราคาและรายได้แก่เกษตรกรอย่างยั่งยืน
“ล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอมไม่เพียงเป็นทางออกในการแก้ปัญหาการกดราคาและบิดเบือนกลไกตลาด แต่ยังเป็นต้นแบบในการสร้างอำนาจต่อรองให้เกษตรกร พัฒนาห่วงโซ่อุปทาน และสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และชุมชน ซึ่งสามารถต่อยอดไปสู่สินค้าเกษตรชนิดอื่นได้ในอนาคต เพื่อยกระดับสินค้าเกษตรไทยจากการขายผลผลิตสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มและรายได้ที่มั่นคงให้เกษตรกรไทย”นายวิทยากร กล่าว
