ประมงเมืองคอนไอเดียเจ๋ง เปลี่ยนปลาหมอคางดำเป็นเหยื่อปูขาว

เมื่อผู้ล่าในระบบนิเวศถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นห่วงโซ่แห่งความมั่งคั่ง สำนักงานประมงจังหวัดนครศรีธรรมราช ร่วมกับ ชุมชนกลุ่มผู้เลี้ยงปูขาวปลอดภัยลุ่มน้ำปากพนัง และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย ประกาศความสำเร็จในการขับเคลื่อน “โครงการส่งเสริมการเลี้ยงปูขาวเพื่อเพิ่มรายได้แก่เกษตรกร” ด้วยการนำ “ปลาหมอคางดำ” สัตว์น้ำเจ้าปัญหามาแปลงสภาพเป็นอาหารสดสำหรับเลี้ยงปูขาว โมเดลนี้นอกจากจะช่วยควบคุมการแพร่ระบาดของเอเลี่ยนสปีชีส์ได้อย่างละมุนละม่อมแล้ว ยังช่วยสร้างระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ที่ทำให้ชาวบ้านมีรายได้เสริมจากการจับปลามาป้อนฟาร์มปูอย่างยั่งยืนในปี 2026

นครศรีธรรมราช – สำนักงานประมงจังหวัดนครศรีธรรมราช ร่วมกับชุมชนกลุ่มผู้เลี้ยงปูขาวปลอดภัยลุ่มน้ำปากพนัง เดินหน้าขยายผลความสำเร็จของโมเดลการเลี้ยงปูขาว ผ่าน “โครงการส่งเสริมการเลี้ยงปูขาวเพื่อเพิ่มรายได้แก่เกษตรกร” กับสัตว์น้ำเศรษฐกิจที่มีศักยภาพ นำปลาหมอคางดำมาใช้เป็นเหยื่อเลี้ยงปูขาวเพื่อลดต้นทุนการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ พร้อมช่วยชาวบ้านมีรายได้จากการจับปลาหมอคางดำมาจำหน่ายให้กลุ่มผู้เลี้ยงปู เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจในชุมชน

เกษตรกร 20 ราย ในพื้นที่ตำบลขนาบนาก อำเภอปากพนัง รับลูกปูขาวจำนวน 10,000 ตัว จากกรมประมงที่ร่วมมือกับพันธมิตร ณ ฟาร์มสาธิตการเลี้ยงปูขาวปลอดภัย บ้านเนินหนองหงส์ ตำบลเกาะเพชร อำเภอหัวไทร เพื่อนำไปต่อยอดเป็นอาชีพและสร้างรายได้ให้ครัวเรือน

นายสมเกียรติ ขวัญเมือง ประมงจังหวัดนครศรีธรรมราช กล่าวว่า การเลี้ยงปูขาวเป็นอาชีพที่มีศักยภาพ เพราะ “ปูขาว” เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจที่ตลาดมีความต้องการต่อเนื่อง ด้วยจุดเด่นด้านรสชาติที่หวาน นุ่ม เปลือกไม่หนาจนเกินไป แถมยังเลี้ยงง่ายและโตไว ราคาขายอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างสูง เฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 400-500 บาทต่อกิโลกรัม หากเป็นปูไข่ราคาจะพุ่งไปอยู่ที่ระดับ 700-800 บาท สร้างกำไรให้เกษตรกรได้ดี ขณะเดียวกัน สามารถใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยเฉพาะการนำปลาหมอคางดำที่จับได้ในพื้นที่มาใช้เป็นอาหารปู ช่วยลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ ซึ่งเป็นต้นทุนหลักของการเลี้ยง นอกจากนี้ ยังเป็นการช่วยลดจำนวนปลาหมอคางดำอีกด้วย

นายณัฎฐชัย นาคเกษม ประธานชุมชนกลุ่มผู้เลี้ยงปูขาวปลอดภัยลุ่มน้ำปากพนัง กล่าวว่า ปัจจุบัน ชุมชนในตำบลเกาะเพชรมีสมาชิกวิสาหกิจชุมชนมากกว่า 30 ราย และมีการใช้ปลาหมอคางดำเป็นอาหารเลี้ยงปูขาวเฉลี่ยวันละ 400-500 กิโลกรัม โดยยังเปิดรับซื้อจากชาวบ้านทั่วไปในราคากิโลกรัมละ 10 บาท ทำให้เกิดรายได้เสริมแก่คนในพื้นที่

“ปลาหมอคางดำมีคุณค่าทางโภชนาการที่เหมาะสมต่อการเลี้ยงปูขาว ช่วยให้ปูเจริญเติบโตดี ขณะที่ต้นทุนต่ำกว่าอาหารสำเร็จรูป การที่ความต้องการใช้ปลาหมอคางดำเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในพื้นที่อำเภอหัวไทรที่มีการเลี้ยงปูขาวจำนวนมาก ทำให้สามารถควบคุมการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำได้ บางช่วง ปลาหมอคางดำมีไม่เพียงพอต่อความต้องการของเกษตรกร ปลาชนิดนี้สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อาชีพในชุมชนได้” นายณัฎฐชัยกล่าว

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ทำให้การเลี้ยงปูขาวในพื้นที่ประสบความสำเร็จ คือ การได้รับการสนับสนุนองค์ความรู้จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย ซึ่งได้ถ่ายทอดวิธีการนำปลาหมอคางดำมาเป็นอาหาร การนำจุลินทรีย์ใช้ประโยชน์ผสมกับเนื้อปลาหมอคางดำเพื่อให้ปูเพิ่มปริมาณเนื้อและรสชาติ การจัดการคุณภาพน้ำ และการบริหารจัดการบ่อเลี้ยง

องค์ความรู้ของมหาวิทยาลัยฯ ช่วยให้กลุ่มผู้เลี้ยงปูหัวไทรมีมาตรการจัดการวัตถุดิบอย่างรัดกุม โดยก่อนนำมาใช้ ต้องนำปลาแช่แข็งที่อุณหภูมิประมาณ -20 องศาเซลเซียส เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 24 ชั่วโมง ทำให้ไข่ปลาฝ่อไม่สามารถแพร่พันธุ์ต่อได้ เกษตรกรนำมาหั่นและใช้เป็นอาหารปู เพื่อให้เกิดความปลอดภัยและความมั่นใจในกระบวนการผลิต

การใช้จุลินทรีย์ช่วยลดการสะสมของของเสียและเศษอาหารในบ่อ ทำให้สภาพน้ำมีความสมดุล ปูแข็งแรง กินอาหารได้ดี และลอกคราบสม่ำเสมอ ส่งผลให้ปูเจริญเติบโตเร็วขึ้น มีเนื้อแน่น คุณภาพดี และเป็นที่ต้องการของตลาด

จากการผสานองค์ความรู้ด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเข้ากับการใช้ทรัพยากรในพื้นที่อย่างคุ้มค่า ทำให้การเลี้ยงปูขาวของชุมชนลุ่มน้ำปากพนังกลายเป็นตัวอย่างของการสร้างอาชีพที่เติบโตได้จริง เกิดรายได้ทั้งจากการเลี้ยงปู การรวบรวมวัตถุดิบ และการค้าขายในชุมชน สะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาภาคประมงในระดับท้องถิ่นสามารถสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจควบคู่ไปกับการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่ได้อย่างยั่งยืน