นายธีรพงศ์จันศิริ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทไทยยูเนี่ยนกรุ๊ป จำกัด (มหาชน) เปิดเผยใน การปาฐกถาพิเศษทิศทางอุตสาหกรรมอาหารไทย หัวข้อ “อุตสาหกรรมอาหารกับการรับมือวิกฤตการณ์ในตะวันออกกลาง และแนวทางการปรับตัวของธุรกิจอาหารไทย” ในกิจกรรม Food Industry Forum โดยสมาคมผู้ผลิตอาหารสำเร็จรูป ว่า หลังเกิดการระบาดของโรคโควิด19 ทุกคนก็ประสบปัญหาเดียวกันหมด และทำให้โลกนี้ไม่เหมือนเดิม เปลี่ยนไปค่อนข้างมากและเปลี่ยนไปพร้อมๆกัน
พฤติกรรมผู้บริโภคช่วงโควิด จากที่เคยออกมาจับจ่ายใช้สอยได้ต้องติดอยู่กับบ้าน ทำให้เกิดธุรกิจออนไลน์ขึ้นและเติบโตอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้อายุของประชากรทั้งโลก โดยเฉลี่ยเพิ่มขึ้นแต่หลายประเทศประชากรลดลงรวมถึงประเทศไทยวิกฤติเศรษฐกิจ และอัตราดอกเบี้ย
“ปัญหาที่เราก็ไม่เคยเจออีกคือ ปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ทำให้เกิดเงินเฟ้อ ซึ่งต้นทุนทั้งหลายที่เพิ่มขึ้นของผู้ประกอบการ จริง ๆ มันขึ้นมาตั้งแต่หลังโควิด และขึ้นมาอีกตอนเกิดสงครามรัสเซีย-ยูเครน ซึ่งอาจจะลืมกันไปบ้าง เพราะว่ามันเจอมาหลายชุด จนงงไปหมด เพราะฉะนั้นต้นทุนจึงขึ้นมาตลอด ไม่ใช่เพิ่งขึ้นช่วงนี้ เป็นการขึ้นแล้วขึ้นอีก แล้วมันก็ก่อให้เกิดดอกเบี้ยที่สูงขึ้น จากที่ผ่านมากทำธุรกิจอยู่ในช่วงดอกเบี้ยต่ำมาตลอดเกือบทั้งชีวิต”
ประกอบกับสภาพเศรษฐกิจทุกประเทศแย่ไปหมดพร้อม ๆ กัน ไม่เหมือนในอดีตจากประสบการณ์การทำงาน40 ปี ไม่เคยมีครั้งไหนในอดีตที่จะพบว่าเศราฐกิจทุกภูมิภาคจะแย่ไปพร้อมกันหมดแบบนี้ ในอดีตถ้าเศรษฐกิจสหรัฐอเมริกาดี สหภาพยุโรปอาจจะแย่ เอเชียดี สหรัฐอเมริกาอาจจะแย่ หรือเอเชียก็ยังดีมากเป็นต้น แต่ช่วงที่ผ่านมาสหรัฐอเมริกาก็แย่ ยุโรปยิ่งแย่หนัก เศรษฐกิจจีนชะลอไปจากที่เคย GDP โตเกือบ 10% วันนี้เหลือ 5 จะต่ำ 5 ในขณะที่ GDP ปีนี้อาจจะโตน้อยกว่า 1%
การปรับตัวของผู้ประกอบการ: เลิกยึดติดอดีต
บริบทของโลกที่เปลี่ยนไปมาก ในฐานะผู้ประกอบการ ก็ต้องถามตัวเองแล้วว่าเราจะอยู่ยังไง โดยเฉพาะ Food โดยส่วนตัวคิดว่าเราไม่สามารถที่จะมาชื่นชมความสำเร็จในอดีตได้ เมื่อก่อนประเทศไทยส่งออกกุ้งแช่แข็งเป็นอันดับ 1ของโลก เป็นแชมป์มาตลอดหลายสิบปี วันนี้ไม่ใช่แล้ว ตกไปอันดับ 2 และ 3 ลงไปอีก เป็นอันดับ6 และ7 และก็เป็นมาตลอดหลายปีที่ผ่านมา การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นแล้วในโลกปัจจุบัน และเกิดขึ้นแบบชั่วข้ามคืน
ดังนั้นความสำเร็จในอดีต เกือบใช้ไม่ได้สักเรื่อง ตอนเริ่มงานใหม่ ๆ บอกต้อง Diversification ต้อง Globalization วันนี้ต้องDeglobalization ต้อง Economy of scale จากเมื่อก่อนต้องทำให้เยอะต้นทุนจะได้ต่ำ วันนี้ต้องแบ่งฐานออกไปให้มากขึ้นเพื่อให้เกิดความคล่องตัว เพื่อให้เกิดมี Option ถ้าเกิดสิ่งที่ไม่คาดฝันขึ้น
วันนี้เนี่ยกลายเป็นว่าใครมี Option เยอะ จะอยู่ได้ดีกว่าคนอื่น ผู้ประกอบการที่มีความสามารถในการปรับตัวได้เร็วกว่า รายนั้นอาจจะอยู่รอดได้ง่ายกว่า ธุรกิจที่ง่าย ๆ ออเดอร์ที่ใหญ่ ๆ เยอะ ๆ ที่ทุกคนก็อยากได้หมด อาจจะไม่มีแล้ว วันนี้อาจจะต้องเตรียมความพร้อมในการที่จะต้องผลิตสินค้าที่มีความหลากหลายมากขึ้น อาจจะเล็กลง วิธีการจัดการก็อาจจะต้องเปลี่ยนไป
จาก Unpredictable สู่ Unimaginable
นายธีรพงศ์ กล่าวว่าตั้งแต่เกิดโควิด โลกเราเจอพายุมาหลายลูกตั้งแต่ปี 2022 2023 2024 และสงคราม ใครจะเชื่อว่าในศตวรรษนี้ยังมีสงคราม แล้วยังเป็นหลายสงครามด้วย นอกเหนือจากสงครามแล้ว ใครจะเชื่อว่านโยบายทรัมป์จะเกิดขึ้นได้ เมื่อก่อนจะบอกตัวเองทุกครั้งว่าโลกมันเปลี่ยนแปลง และสิ่งที่สำคัญคือความไม่แน่นอน ( Unpredictability) แต่ล่าสุด คิดว่า Unpredictability ยังไม่ซึ้งใจ วันนี้ต้องใช้คำว่าจิตนาการไม่ถึง( Unimaginable) มากกว่า คือยังนึกไม่ออกเลยว่ามันจะเกิดยังไง
เพราะฉะนั้นวันนี้ ต้องเตรียมว่าจะเจออะไรอีก ต้องเชื่อว่าปัญหาจะมาอีก จะมีมาอีกเรื่อย ๆ และสิ่งที่จะมาอีกนั้น มันจะเป็นเรื่องที่เราคิดไม่ถึง
“นี่คือสิ่งที่ผมอยากจะทบทวนเพื่อให้เรามีสติ แล้วก็เตรียมความพร้อมว่านี่คือชีวิตจริง New Normal ก็คือว่า เตรียมไว้เลยว่าทุกปีจะมีเรื่องให้เกิดขึ้น ถ้าปีไหนไม่มีก็ถือว่าเป็นโบนัสของเรา”
กลยุทธ์การบริหารและ Transformation
การบริหารงานในไทยยูเนี่ยน ส่วนใหญ่จะทำเรื่องของ Structure ส่วน Cost ถือว่าเป็นสิ่งที่ต้องปฏิบัติเป็นประจำของบริษัท และจะต้องเป็น Continuous Cost Improvement อย่างต่อเนื่องไม่มีที่สิ้นสุด ต้องปรับปรุงต้นทุน (Cost improvement) ให้สามารถชดเชย(compensate)อัตราเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นให้ได้ เพราะเงินเดือนพนักงาน ค่าแรง มันต้องขึ้นทุกปี
ไทยยูเนี่ยนได้ทำเรื่องของ Transformation ตั้งแต่ต้นปี 2024 คือ Simple (ง่าย): อะไรที่ไม่ง่ายคือผิด ต้องไปหาวิธีใหม่ทำให้ง่าย Cheaper (ถูก): ทำให้เราทำของได้ถูก ๆ และ Faster (เร็ว): ทำให้เราเคลื่อนไหวได้รวดเร็ว ลดกฎระเบียบ Process ที่ทำให้องค์กรช้าลง
นอกจากนี้ สิ่งที่ไทยยูเนี่ยนให้ความสำคัญคือ Build Tomorrow คือการพัฒนาปรับปรุงสำหรับการขับเคลื่อนไปในอนาคต ซึ่งหลัก ๆ คือเรื่องของ ‘คน’ คนที่เคยโอเคเมื่อวาน วันนี้อาจจะไม่โอเค การแข่งขันวันนี้ต้องการคนที่มีความรู้ความสามารถอีกระดับหนึ่ง
บทสรุป: เทคโนโลยีและการควบคุมสิ่งที่ทำได้
AI, Data, Technology เป็นสิ่งที่ละเลยไม่ได้ ถ้าไม่มีการใช้สิ่งเหล่านี้จะไม่สามารถที่จะ Lean องค์กรได้มากเท่าที่จำเป็น เรื่อง Transformation ไทยยูเนี่ยนลดคนไป 10 กว่าเปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าเอาเทคโนโลยีเข้ามา มองว่าต้องลดคนได้ถึง 30%
สิ่งที่ไทยยูเนี่ยนรักษาระดับหรือควบคุม( Control) ไม่ได้ คือสภาพแวดล้อมภายนอก การขายของให้มากขึ้นไม่ใช่สิ่งที่อยู่ภายใต้การควบคุมของบริษัท แต่เรื่องCost เป็นเรื่องในบ้านที่จะจัดการได้มากที่สุด วันนี้ต้องคิดว่าจะทำยังไงให้ ‘ทำน้อยได้มาก’ ไม่ต้องการที่วิ่งหา Volume ขายเยอะ ๆ แต่ต้อง Make sure ว่ามันเป็น Profitable Sale หรือยอดขายที่มีกำไร
“ ปัจจุบัน ไทยยูเนี่ยนก็ปรับตัวด้วยการตัดธุรกิจที่มีต้นทุนสูงๆ ไม่สร้างกำไร หรือทำกำไรน้อยออกไปก่อน การปรับเพิ่มราคาจำหน่ายคือแนวทางสุดท้ายเพราะเพิ่มมากไป ผู้บริโภคก็รับไม่ไหว”