ถอดโมเดล ‘จัดซื้อจัดจ้าง’ เอเชียแฟซิฟิก ‘เจรจาเชิงแข่งขัน’ ลดเสี่ยงการเงิน

อเจย์ จาแกนนาถ  (Ajay Jagannath)  ผู้ประสานงานโครงการจากสำนักเลขาธิการการประชุมหมู่เกาะแปซิฟิก (Pacific Islands Forum Secretariat) ได้เปิดเผยถึงความท้าทายสำคัญของโครงการ จัดซื้อจัดจ้างมูลค่ากว่า 77 ล้านดอลลาร์ หรือราว 2,500 ล้านบาท  ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่มีข้อจำกัดสูงมาก 

ข้อจำกัดของตลาดสู่การปรับ ‘วิธีคิด’

แม้จะทราบว่าปัญหาคืออะไรในภูมิภาคแปซิฟิก แต่กลับไม่สามารถระบุวิธีการแก้ไขที่แน่ชัดได้ตั้งแต่ต้น เนื่องจากความแตกต่างของแต่ละประเทศ โดยตลาดการเงินในภูมิภาคแปซิฟิกมีผู้ให้บริการน้อยราย และแต่ละประเทศมีความแตกต่างกันอย่างมาก ทั้งในด้านกฎระเบียบ สกุลเงิน และความพร้อมของระบบ

การใช้ระบบการจัดซื้อจัดจ้างแบบดั้งเดิมที่ต้องกำหนดสเปกทุกอย่างให้ตายตัวตั้งแต่ต้นจึงไม่สามารถนำมาใช้ได้ เพราะความเสี่ยงและการออกแบบบริการมีความเกี่ยวโยงกัน ทำให้ความต้องการของโครงการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาอยู่ตลอดเวลา

"ความท้าทายที่แท้จริงที่เราเผชิญคือ เรารู้ว่าปัญหาคืออะไร แต่เราไม่สามารถระบุวิธีการแก้ไขที่ชัดเจนได้ตั้งแต่ต้น" 

เพื่อทลายข้อจำกัดดังกล่าว แทนที่จะรีบเปิดประมูล ทีมงานเลือกใช้กลยุทธ์ใหม่ที่เรียกว่า "การเจรจาเชิงแข่งขัน" (Competitive Dialogue) มาใช้ 

 โครงการได้แยกกระบวนการทำงานออกเป็นขั้นตอนอย่างชัดเจน   เริ่มจากการเข้าไปคุยกับผู้ให้บริการในตลาดก่อน เพื่อดูว่าอะไรทำได้จริงหรือทำไม่ได้ เพื่อทำ "ข้อตกลงกรอบการทำงาน" ไว้คร่าวๆ เพื่อเคลียร์เรื่องกฎหมาย รอให้เห็นภาพความเสี่ยงชัดเจนก่อน ถึงค่อยให้ยื่นราคาจริง เพื่อป้องกันการเสนอราคาที่แพงเกินจริงหรือทำไม่ได้จริง

การปรับวิธีนี้ทำให้โครงการได้บริการที่ตรงจุด มีการแข่งขันที่ยุติธรรม และดึงดูดใจผู้ให้บริการในตลาดได้นานขึ้น

‘3 บทเรียน’ เพื่อการเปลี่ยนแปลง

จาแกนนาถ ได้สรุปบทเรียนสำคัญ 3 ประการสำหรับผู้ที่ต้องการนำโมเดลนี้ไปปรับใช้ ได้แก่

1. ใช้การเจรจาเชิงแข่งขันสำหรับบริการที่ซับซ้อน หากยังไม่เห็นทางแก้ที่ชัดเจน ให้ใช้วิธีพูดคุยอย่างเป็นระบบเพื่อเรียนรู้ปัญหาไปพร้อมกับตลาด
2. แยกโครงสร้างข้อตกลงออกจากการดำเนินงานจริง โดยวางกรอบกฎหมายไว้กว้างๆ ก่อน แล้วค่อยประมูลราคาเมื่อความไม่แน่นอนลดลง 
3. จับคู่นวัตกรรมกับธรรมาภิบาล นวัตกรรมการจัดซื้อจัดจ้างจะสำเร็จได้ ก็ต่อเมื่อมันตั้งอยู่บนรากฐานของธรรมาภิบาลที่แข็งแกร่งและสอดคล้องกับความเป็นจริงของอุตสาหกรรม

"ประสบการณ์นี้แสดงให้เห็นว่า แม้ในสภาพแวดล้อมที่มีข้อจำกัดสูงอย่างในแปซิฟิกของเรา คุณก็สามารถออกแบบการจัดซื้อจัดจ้างที่แตกต่างออกไปอย่างมากได้ คุณสามารถทำให้มันตอบสนองได้รวดเร็ว โดยที่กระบวนการไม่สูญเสียความเข้มงวด... ความยืดหยุ่น หากถูกนำมาใช้อย่างถูกต้อง จะสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ได้อย่างแท้จริง"