บัญชีกลาง ประกาศวิสัยทัศน์ปี 2030 พลิกโฉมจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐสู่เครื่องมือยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ เพิ่มแต้มต่อดึง SME เข้าถึงแหล่งทุน เดินหน้าโปรเจกต์สีเขียวรับเทรนด์โลก เร่งสางปมกระบวนการอุทธรณ์ทำเบิกจ่ายล่าช้า หวังยกระดับความโปร่งใสสู่มาตรฐาน OECD
วันที่ 27 เม.ย.2569 นางแพตริเซีย มงคลวนิช อธิบดีกรมบัญชีกลาง กล่าวปาฐกถาถึงวิสัยทัศน์และยุทธศาสตร์ใหม่ของการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในประเทศไทย ว่า การพลิกโฉมระบบจากกระบวนการทางราชการไปสู่การเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ พร้อมกำหนดทิศทางเพื่อรับมือกับวิกฤตโลกและยกระดับสู่มาตรฐานสากล
ดัน SME เข้าถึงจัดซื้อภาครัฐ-แหล่งทุน
นางแพตริเซีย เปิดเผยว่า ปัจจุบันกรมบัญชีกลางได้ให้แต้มต่อด้านราคา 10% แก่ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ในการประมูลแข่งขัน ซึ่งในปีที่ผ่านมาส่งผลให้ SME สามารถชนะการประมูลได้ถึง 60% ของจำนวนสัญญาที่มีมูลค่ามากกว่า 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเกือบ 40% ของมูลค่าการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐทั้งหมด
นอกจากนี้ ยังได้มีการนำระบบ "PromptBiz" มาใช้เพื่อเป็นตัวกลางเชื่อมโยงผู้ชนะการประมูลเข้ากับสถาบันการเงิน ช่วยแก้ปัญหาการขาดสภาพคล่องและไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนของ SME ได้ โดยมีโครงการที่ได้รับการอนุมัติสินเชื่อไปแล้วกว่า 100 โครงการ อีกทั้งภายในปีนี้ กรมบัญชีกลางยังมีแผนที่จะให้แต้มต่อด้านราคาเพิ่มอีก 5% สำหรับ SME ที่สามารถออกใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ (e-tax invoice) เพื่อสนับสนุนให้เกิดการเข้าสู่ระบบภาษีอย่างถูกต้อง
"การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐได้พัฒนาไปไกลกว่าการมุ่งเน้นเพียงเรื่องความเป็นธรรม ประสิทธิภาพ และความโปร่งใสแบบดั้งเดิม ปัจจุบันเราได้นำสิ่งนี้มาใช้เป็นเครื่องมือเชิงนโยบายทางยุทธศาสตร์ เพื่อผลักดันการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างเป็นรูปธรรม" นางแพตริเซียกล่าว
นางแพตริเซีย กล่าวถึงโครงการที่ภาคภูมิใจที่สุดในช่วง 2 ปีของการดำรงตำแหน่ง คือการริเริ่มกรอบการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐสีเขียว (Green Public Procurement) อย่างครอบคลุม เพื่อใช้ระบบการจัดซื้อของรัฐเป็นเครื่องมือช่วยให้ประเทศไทยบรรลุเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) โดยตั้งเป้าหมายผลักดันมูลค่าการจัดซื้อจัดจ้างสีเขียวของหน่วยงานภาครัฐให้ได้ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปีแรก
"เดือนที่ผ่านมา กรมฯ ได้เปิดตัวกรอบการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐสีเขียวแบบบูรณาการ ซึ่งออกแบบมาเพื่อผสานเกณฑ์ด้านความยั่งยืนเข้าสู่ระบบนิเวศการจัดซื้อจัดจ้างระดับชาติโดยตรง เพื่อสร้างตลาดที่ถาวรสำหรับสินค้าและบริการที่ยั่งยืนในภาคส่วนของรัฐ"
มาตรการรับมือวิกฤตราคาน้ำมัน
สำหรับสถานการณ์ความขัดแย้งทั่วโลกที่ส่งผลให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นเป็นเท่าตัวและกระทบต่อผู้รับเหมาก่อสร้างนั้น กรมบัญชีกลางได้มีการออกมาตรการปรับปรุงฐานการคำนวณราคาน้ำมันเพื่อกำหนดราคากลางให้สะท้อนถึงความเป็นจริงของตลาดในปัจจุบัน แทนการใช้ข้อมูลที่ล้าสมัย
นอกจากนี้ ยังอนุญาตให้ผู้รับเหมาที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาขาดแคลนวัตถุดิบและราคาที่พุ่งสูง สามารถยื่นเอกสารเพื่อขอขยายระยะเวลาโครงการได้ รวมถึงขอรับเงินชดเชยส่วนต่างราคาผ่านการจัดสรรงบประมาณจากสำนักงบประมาณ เพื่อลดความเสี่ยงในการทิ้งงาน
ในด้านความโปร่งใส กรมบัญชีกลางมุ่งมั่นที่จะเปลี่ยนภาพลักษณ์ของการจัดซื้อจัดจ้างจากการเป็นพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงด้านการทุจริต ไปสู่มาตรฐานด้านความซื่อสัตย์ระดับโลก โดยบังคับใช้ข้อตกลงคุณธรรมที่มีผู้สังเกตการณ์อิสระเข้าร่วมตรวจสอบในโครงการที่มีมูลค่าตั้งแต่ 30 ล้านบาทขึ้นไป และเตรียมเปิดเผยชุดข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐฉบับสมบูรณ์ในรูปแบบข้อมูลเปิด (Open Data) ในช่วงไตรมาสที่ 3 ของปีนี้
สำหรับวิสัยทัศน์ในปี 2030 นางแพตริเซีย กล่าวว่า ตั้งเป้าที่จะเห็นระบบนิเวศการจัดซื้อจัดจ้างเป็นดิจิทัลอย่างไร้รอยต่อตั้งแต่ขั้นตอนการวางแผนไปจนถึงการจ่ายเงิน รวมทั้งปรับปรุงกระบวนการอุทธรณ์ที่มักทำให้เกิดความล่าช้าในการอัดฉีดเม็ดเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ
"ท้ายที่สุด คือการสร้างเส้นทางเพื่อให้ภูมิทัศน์การจัดซื้อจัดจ้างมีความสามารถในการแข่งขัน มีความเป็นธรรม และสอดคล้องกับมาตรฐานสากลอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อสนับสนุนนโยบายของรัฐบาลในการเข้าร่วมเป็นสมาชิก OECD และวางตำแหน่งให้ประเทศไทยเป็นผู้นำด้านธรรมาภิบาลในระดับภูมิภาค"