คลังผุด "Hometown Tax" ชูโมเดลญี่ปุ่นดึงภาษีพัฒนาท้องถิ่นโดยตรง

กระทรวงการคลังเตรียมเดินหน้าผลักดันแนวคิดการจัดเก็บภาษีรูปแบบใหม่ภายใต้ชื่อโครงการ "Hometown Tax" หรือ "ภาษีบ้านเกิดเมืองนอน" ซึ่งถือเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญภายใต้ยุทธศาสตร์การพลิกโฉมโครงสร้างเศรษฐกิจไทย เป้าหมายหลักของนโยบายนี้คือการกระจายความเจริญและเม็ดเงินงบประมาณลงสู่ระดับท้องถิ่น เพื่อแก้ไขปัญหาการเติบโตทางเศรษฐกิจที่มักจะกระจุกตัวอยู่เพียงแค่ในพื้นที่กรุงเทพมหานครหรือหัวเมืองใหญ่

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง อธิบายถึงแนวคิดนี้ว่า โครงการดังกล่าวได้ศึกษาและรับแรงบันดาลใจมาจากความสำเร็จของการบริหารจัดการในประเทศญี่ปุ่น โดยรูปแบบการทำงานเบื้องต้นจะเปิดโอกาสให้ประชาชนผู้เสียภาษีสามารถเลือกนำเงินภาษีที่ตนเองต้องจ่าย นำไปบริจาคหรือสนับสนุนเพื่อการพัฒนาจังหวัดบ้านเกิด หรือแม้แต่จังหวัดเป้าหมายที่ตนเองเดินทางไปท่องเที่ยวและมีความประสงค์ที่จะสนับสนุนงบประมาณได้โดยตรง กลไกดังกล่าวจะมีลักษณะที่คล้ายคลึงกับสิทธิในการเลือกบริจาคเงินภาษีเพื่ออุดหนุนให้แก่พรรคการเมืองตามที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบัน

ทั้งนี้ นโยบาย Hometown Tax ไม่ใช่กลไกในการเรียกเก็บรายได้จากประชาชนเพิ่มขึ้นเพื่อนำเข้าคลังของรัฐบาล แต่เจตนารมณ์ที่แท้จริงคือการ "กระจาย" รายได้ลงสู่พื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ นอกจากนี้ ในรายละเอียดของโครงการอาจเปิดกว้างให้ประชาชนผู้เสียภาษีสามารถระบุวัตถุประสงค์เจาะจงในการนำเงินงบประมาณก้อนดังกล่าวไปใช้เพื่อพัฒนาท้องถิ่นได้อีกด้วย

ซึ่งแนวทางนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยให้ผู้เสียภาษีมีความรู้สึกเชื่อมโยงและมีส่วนร่วมในการพัฒนาพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม แต่ยังเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่จะได้รับเม็ดเงินไปใช้บริหารจัดการและพัฒนาพื้นที่ได้ตรงกับความต้องการหรือบริบทที่แท้จริงของแต่ละชุมชน

สำหรับความคืบหน้าของโครงการนี้ ขณะนี้นโยบาย Hometown Tax ยังอยู่ในขั้นตอนของการศึกษาและออกแบบรายละเอียดรูปแบบการดำเนินงาน โดยได้มอบหมายให้ผู้อำนวยการที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการจัดทำรูปแบบที่ชัดเจน เพื่อให้ได้กลไกที่ถูกต้องตามกฎหมายและสามารถนำมาบังคับใช้เป็นเครื่องมือในการกระจายรายได้และกระตุ้นเศรษฐกิจระดับภูมิภาคได้อย่างมีประสิทธิภาพในระยะต่อไป