‘ไทย’รับบท‘เศรษฐกิจเชื่อมโยง’อานิสงค์การค้าหลายขั้ว ‘ดับเบิลยูทีโอ’ฉายภาพเขตอิทธิพล‘สหรัฐ-จีน ’

ข้อมูลจากรายงาน Global Trade Update (April 2026): Global trade growth continues, but fragility rises เผยแพร่เมื่อ 7 เม.ย. 2569 โดยองค์การการค้าโลก หรือ ดับเบิลยูทีโอ ระบุว่า คาดการณ์การค้าโลกจะชะลอตัวลงในช่วงที่เหลือของปี เพราะความขัดแย้งในตะวันออกกลางและการหยุดชะงักของการขนส่งในช่องแคบฮอร์มุซซึ่งกดดันด้านเงินเฟ้อให้สูงขึ้นและจะส่งผลต่อไปกระทบเศรษฐกิจโลกที่กำลังเผชิญกับความท้าทายจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงนโยบาย และพื้นที่ทางการคลังที่จำกัดในหลายประเทศอยู่แล้ว

ต้นทุนพลังงานที่เพิ่มสูงขึ้น ประกอบกับต้นทุนการค้าที่สูงขึ้นจากภาษีศุลกากร การเปลี่ยนแปลงด้านกฎระเบียบ และการล่มสลายกฎเกณฑ์ทางการค้า ยิ่งทำให้แนวโน้มเศรษฐกิจโลกซบเซาลง แม้ว่าความต้องการสินค้าทั่วโลกที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์หรือ AI มีอยู่สูง และยังมีดีมานด์บางส่วน เช่น เทคโนโลยีดิจิทัลและอุตสาหกรรมสีเขียว ที่พบว่ายังคงแข็งแกร่งมากและอาจช่วยสนับสนุนการค้าโลกได้ 

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยเหล่านี้ไม่น่าจะสามารถชดเชยความท้าทายทางภูมิเศรษฐศาสตร์ในปัจจุบันและความขัดแย้งทางการค้าที่เพิ่มขึ้นได้ ใน 

 ทั้งนี้รายงานยังระบุอีกว่า อีกด้านหนึ่งของการค้าโลกยังพบความเชื่อมั่นทางการค้าในหลายภูมิภาคที่กำลังพัฒนาโดยเปิดกว้างและส่งเสริมการลงทุนการค้าข้ามพรมแดน ซึ่งอาจช่วยขยายการค้าภายในภูมิภาคและการค้าระหว่างประเทศกำลังพัฒนาด้วยกัน

      “แม้จะมีทั้งปัจจัยบวกและลบแต่ โดยรวมแล้ว แนวโน้มในไตรมาสต่อๆ ไปชี้ให้เห็นถึงการเติบโตของการค้าโลกจะเข้าสู่โหมดที่ค่อยๆช้าลง โดยมีความเสี่ยงที่เอนเอียงไปทางด้านติดลบเมื่อเทียบกับผลการดำเนินงานที่แข็งแกร่งเมื่อปี 2568 ที่ผ่านมา ” 

รายงายได้เล่าเรียงปัจจัยสำคัญที่กำหนดแนวโน้มการค้าในระยะสั้น ในส่วนของปัจจัยลบ ประกอบด้วย ความขัดแย้งในตะวันออกกลางและการหยุดชะงักของการขนส่งในช่องแคบฮอร์มุซ ,ความขัดแย้งที่ดำเนินอยู่อย่างต่อเนื่องยังคงส่งผลกระทบต่อการซัพพลายพลังงาน โลจิสติกส์ในภูมิภาค และเสถียรภาพทางภูมิรัฐศาสตร์ในวงกว้าง ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการค้าโลกในปัจจุบัน ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อตลาดพลังงานและผลกระทบทางอ้อมต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจโลก

ยังมีความไม่แน่นอนอย่างต่อเนื่องในนโยบายการค้าของสหรัฐ แม้ว่าการยกเลิกภาษีทรัมป์จะช่วยบรรเทาได้เพียงเล็กน้อย แต่ความไม่แน่นอนยังคงสูงอยู่เนื่องจากการสอบสวนตามมาตรา 301 ที่ขยายวงกว้างขึ้น อาจส่งผลให้เกิดภาษีศุลกากรแบบเลือกปฏิบัติรูปแบบใหม่

  การแข่งขันและการแตกแยกทางภูมิเศรษฐกิจ ทั้งนี้พบว่า รัฐบาลต่างๆ กำลังใช้มาตรการควบคุมการส่งออก ระบบเงินอุดหนุน นโยบายอุตสาหกรรม และมาตรการที่ไม่ใช่ภาษีศุลกากรมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อกระตุ้นการเติบโตในภาคส่วนเชิงกลยุทธ์ การกระทำเหล่านี้มักเป็นการจำกัดการค้า ลดความแม่นยำในการคาดการณ์ แบ่งแยกตลาด และเพิ่มภาระการปฏิบัติตามกฎระเบียบสำหรับห่วงโซ่อุปทาน

      นโยบายที่เข้มงวดซึ่งเกิดจากกำลังการผลิตส่วนเกินทั่วโลก จากนโยบายอุตสาหกรรมที่เร่งการผลิตขณะที่ความต้องการทั่วโลกอ่อนแรงอาจทำให้ภาวะอุปทานส่วนเกินในภาคส่วนสำคัญ เช่น การผลิตสีเขียวและการผลิตขั้นสูง ทวีความรุนแรงขึ้น ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดมาตรการทางการค้าเชิงป้องกันและเพิ่มการแข่งขันภายในห่วงโซ่คุณค่าเชิงกลยุทธ์กันเสียเอง

การค้าบริการชะลอตัว การเติบโตของการค้าบริการชะลอตัวลงในไตรมาสที่ผ่านมา และคาดว่าต้นทุนเชื้อเพลิงที่สูงขึ้นจะทำให้ค่าใช้จ่ายในการเดินทางและการขนส่งเพิ่มขึ้น

แรงกดดันด้านหนี้สินที่เพิ่มขึ้นในประเทศกำลังพัฒนา หนี้สาธารณะและหนี้ภาคเอกชนที่สูงขึ้นยังคงจำกัดพื้นที่ทางการคลัง ขัดขวางการลงทุน และบั่นทอนความต้องการนำเข้า เนื่องจากความไม่แน่นอนเกี่ยวกับการลดอัตราดอกเบี้ยทั่วโลก ความท้าทายด้านหนี้สินจึงมีความสำคัญต่อเสถียรภาพการค้าโลกมากขึ้นเรื่อยๆ

     นอกจากนี้ รายงานยังระบุถึง ปัจจัยเชิงบวกที่มีอิทธิพลต่อแนวโน้มการค้าโลก ประกอบด้วย การเติบโตในภาคส่วนดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ และสิ่งแวดล้อม

      "การขยายตัวอย่างรวดเร็วในอุตสาหกรรมที่ใช้เทคโนโลยีเข้มข้นและอุตสาหกรรมสีเขียวยังคงขับเคลื่อนการเติบโตของการค้าโลกภาคส่วนเหล่านี้สนับสนุนสินค้าและบริการที่มีมูลค่าสูง รวมถึงเซมิคอนดักเตอร์ แบตเตอรี่ ฮาร์ดแวร์ AI และอุปกรณ์พลังงานสะอาด"

การเกิดขึ้นของเศรษฐกิจเชื่อมโยง การแข่งขันเชิงกลยุทธ์ระหว่างเศรษฐกิจหลักได้สร้างโอกาสสำคัญสำหรับเศรษฐกิจเชื่อมโยง ซึ่งผลักดันการลงทุน การย้ายฐานการผลิต และกลุ่มอุตสาหกรรมใหม่ ๆ ในบทบาทกันชนที่สร้างเสถียรภาพให้กับห่วงโซ่อุปทานทั่วโลก

การขยายตัวของการค้าใต้-ใต้ คาดว่าการค้าในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาจะยังคงเติบโตเร็วกว่าค่าเฉลี่ยของโลก ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความหลากหลายและเพิ่มความยืดหยุ่นทางการค้าในระดับภูมิภาค แนวโน้มนี้บ่งชี้ถึงบทบาทที่เพิ่มขึ้นของตลาดกำลังพัฒนาในฐานะเครื่องยนต์สำคัญของการเติบโตของการค้าโลก

ความต้องการนำเข้าที่ยืดหยุ่นจากเศรษฐกิจเกิดใหม่ แม้จะมีความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจมหภาค แต่ตลาดเกิดใหม่หลายแห่งยังคงแสดงให้เห็นถึงความต้องการของผู้บริโภคและภาคอุตสาหกรรมที่ยืดหยุ่นหรือขยายตัว 

มาตรการนโยบายที่มุ่งเป้าหมายกระตุ้นภาคส่วนสำคัญ โดยเฉพาะในประเทศจีน ซึ่งช่วยเสริมสร้างกระแสการค้าโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพโครงการริเริ่มระดับภูมิภาคใหม่และโครงการเข้าถึงสิทธิพิเศษข้อตกลงที่อยู่ระหว่างการเจรจาอาจให้ผลประโยชน์ทางการค้าเพิ่มขึ้นหากได้รับการสรุป นอกจากนี้การขยายการเข้าถึงสินค้าปลอดภาษีของจีนสำหรับการส่งออกของแอฟริกาและการต่ออายุที่เป็นไปได้ของกฎหมายว่าด้วยการเติบโตและโอกาสของแอฟริกา สนับสนุนการเข้าถึงตลาดแบบพิเศษ ในขณะที่การกระชับและการดำเนินการตามข้อตกลงระดับภูมิภาคที่มีอยู่จะให้ผลดีในระยะกลาง

"ในปี2568  การค้าระหว่างสหรัฐและจีนลดลงอย่างมาก ลดลงประมาณ 1ใน 4เมื่อเทียบกับปี 2567  หรือประมาณ 170 พันล้านดอลลาร์ แม้จะมีการลดลงนี้ แต่การค้าโดยรวมของทั้งสองประเทศยังคงเติบโตต่อไป การค้าทวิภาคีที่หายไปบางส่วนถูกเปลี่ยนเส้นทางไปยัง

ประเทศอื่นๆแทน ทำให้เกิดประเทศเศรษฐกิจ “ตัวเชื่อม” หลายแห่ง ซึ่งเป็นประเทศที่มีการค้ากับทั้งสหรัฐและจีนเพิ่มขึ้น ซึ่งช่วยรักษาระดับแนวโน้มการค้าโลกในเชิงบวกที่โดดเด่นเมื่อปี 2568 ได้แก่ อียิปต์ กัมพูชา เวียดนาม และไทย แม้จะมีเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้นที่เห็นการไหลเวียนของการค้ากระจุกตัวไปทางใดทางหนึ่ง แสดงให้เห็นว่าการแบ่งส่วนการค้าโลกยังคงไม่สม่ำเสมอและควรทำความเข้าใจในบริบทของภาคส่วนและประเทศต่างๆ

สำหรับประเทศไทยรายงานชี้ว่า เป็นหนึ่งในรายการประเทศที่มีบทบาทในผลจากความแตกแยกทางภูมิเศรษฐศาสตร์ที่นำไปสู่การเกิดให้ของความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างประเทศ แม้รายงานไม่ได้บอกว่า กลุ่มเศรษฐกิจเชื่อมโยงต้องทำอะไรบ้างเพื่อรักษาบทบาทนี้ไว้ แต่ดูจากลิสต์ประเทศอื่นๆที่รับบทเดียวกับไทย ก็คงจะนอนใจรอให้ลูกบอลวิ่งเข้าเท้าอย่างเดียวแต่การทำตัวเองให้พร้อมและออกแสวงหาโอกาสนั่นคือกุญแจสำคัญที่จะดึงการค้ามาช่วยพยุงเศรษฐกิจในยุคที่ความท้าทายรายล้อมรอบตัวแบบนี้