‘เรทติ้งโลก’ จับตาหนี้ไทยใกล้ 70% งานหิน ‘รมว.คลัง’ ยื้อหั่นเครดิตประเทศ 

ในปี 2568 ที่ผ่านมาประเทศไทยเผชิญความผันผวนทางเศรษฐกิจ และแรงกดดันแรงกดดันจากเศรษฐกิจโลก และความไม่แน่นอนทางการเมืองภายใน ส่งผลให้มุมมองของสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ (Credit Rating Agencies) ระดับโลกที่มีต่อประเทศไทยมีความแตกต่างกัน 

โดยในช่วงต้นปีถึงกลางปี สถาบันส่วนใหญ่ยังคงมุมมองที่มีเสถียรภาพ แต่เริ่มมีสัญญาณเตือนจากการปรับมุมมองเป็น “ลบ” (Negative Outlook) ของ Moody's ในเดือนเม.ย. และ Fitch Ratings ในเดือน ก.ย. 

อย่างไรก็ตาม ภายหลังการจัดทำแผนการคลังระยะปานกลางที่ชัดเจนในเดือน พ.ย. S&P Global Ratings ได้ประกาศคงมุมมองมีเสถียรภาพ (Stable Outlook) ไว้ได้ซึ่งสะท้อนความเชื่อมั่นในวินัยทางการคลังของรัฐบาล

เปิดไทม์ไลน์ปรับลดมุมมองเศรษฐกิจไทย 

รายงานข่าวจากสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) เปิดเผยว่า ช่วงต้นปี 2568 รายงานสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือของประเทศ (Sovereign Credit Rating) โดย Rating and Investment Information, Inc, (R&I) คงอันดับเครดิตที่ A- และคงมุมมอง Stable รวมถึง Japan Credit Rating Agency, Ltd. (JCR) ที่คงอันดับเครดิตไว้ที่ A และคงมุมมอง Stable

อย่างไรก็ตาม ภายหลังจากการประกาศนโยบายภาษีศุลกากรตอบโต้ (Reciprocal Tariff) ของสหรัฐ ในเดือนเม.ย. สร้างความไม่แน่นอนต่อเศรษฐกิจและการค้าโลก ส่งผลให้รายงานของ Moody’s ที่ออกในช่วงเวลาเดียวกัน แม้จะยังคงอันดับเครดิตที่ Baa1 แต่ปรับลดมุมมองเป็น Negative Outlook สาเหตุหลักมาจากความเสี่ยงภายนอกที่ไทยจะต้องเผชิญกับความผันผวนหนัก

ขณะที่รายงานของ S&P Global Ratings ในรอบครึ่งปีแรก ยังคงอันดับเครดิตที่ BBB+ และคงมุมมอง Stable โดยมองว่าการท่องเที่ยวและการลงทุน EEC เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญ

โดยต่อมาในเดือน ก.ย. รายงานจาก Fitch Ratings คงอันดับเครดิตที่ BBB+ แต่ปรับลดมุมมองเป็น Negative Outlook เช่นกัน โดยระบุสาเหตุจากความเสี่ยงทางการคลังที่เพิ่มขึ้น ความไม่แน่นอนทางการเมือง เมื่อรัฐบาลใหม่มีวาระเพียง 4 เดือนและต้องเลือกตั้งใหม่ ซึ่งอาจทําให้แผนการเข้าสู่สมดุลทางการคลังล่าช้า ประกอบกับหนี้ภาครัฐที่คาดว่าจะอยู่ที่ 59.4% ของ GDP อีกทั้งยังมีปัจจัยเศรษฐกิจมหภาคที่น่ากังวล ได้แก่ การฟื้นตัวของการท่องเที่ยวต่ำกว่าคาด และหนี้ครัวเรือนที่อยู่ในระดับสูง

ทั้งนี้ ช่วงที่เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อรัฐบาลชุดใหม่เข้ามาทำงาน ภายใต้การนำทีมเศรษฐกิจของนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้ให้ความสำคัญกับการเรียกความเชื่อมั่นและการฟื้นฟูวินัยการคลัง โดยเมื่อวันที่ 13 พ.ย.2568 คณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เห็นชอบการทบทวนและจัดทำแผนการคลังระยะปานกลาง (ปีงบประมาณ 2570 - 2573) โดยเน้นแนวคิดการสร้างความน่าเชื่อถือ “Credible” เพื่อฟื้นฟูสภาพคล่องทางการคลังและสร้างความเชื่อมั่น

ซึ่งรายงานดังกล่าวส่งผลให้รายงานของ S&P Global Ratings ในช่วงครึ่งปีหลังยังคงประกาศคงอันดับเครดิตที่ BBB+ และคงมุมมอง Stable Outlook โดยรายงานระบุถึงความเชื่อมั่นต่อนโยบายเศรษฐกิจที่โปร่งใสและการรักษาวินัยการคลัง และสาเหตุสำคัญ 3 ประการ ประกอบไปด้วย

1. นโยบายการคลังที่ชัดเจน S&P เชื่อมั่นในนโยบายเศรษฐกิจที่มุ่งเน้นความโปร่งใสและรักษาวินัยการคลัง รวมถึงแนวโน้มการเข้าสู่สมดุลทางการคลัง (Fiscal Consolidation)

2. ภาคการเงินต่างประเทศแข็งแกร่ง ประเทศไทยมีทุนสำรองระหว่างประเทศสูง และดุลบัญชีเดินสะพัดเกินดุลต่อเนื่อง คาดว่าจะเกินดุลเฉลี่ย 2.5% ของ GDP ในปี 2568-2571

3. การเติบโตทางเศรษฐกิจ แม้ท่องเที่ยวชะลอตัว แต่ S&P มองว่าเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในปี 2569 และการลงทุนภาครัฐ  อาทิ โครงการ EEC และโครงสร้างพื้นฐาน ยังเติบโตแข็งแกร่ง

เอกนิติชี้ S&P พอใจไทยปรับแผนการคลังระยะปานกลาง

ก่อนหน้านี้นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ได้เปิดเผยว่าการคงมุมมองของไทยอยู่ที่ Stable Outlook นั้นมาจากการที่ไทยมีการปรับแผนการคลังระยะปานกลาง โดยได้ชี้แจงให้

S&P Global Ratings มั่นใจว่าไทยมีแผนที่จะลดการขาดดุลการคลังลง โดยเฉพาะจะลดสัดส่วนการขาดดุลงบประมาณต่อ GDP ลงจาก 4-5% ให้ลดลงเหลือไม่เกิน 3% ภายในปีพ.ศ. 2573 และยังคงรักษาระดับหนี้สาธารณะต่อ GDP ไว้ที่ไม่เกิน 70%

เปิดสาระสำคัญ MTFF ฉบับปรับปรุง

สำหรับแผนการคลังระยะปานกลาง (ปีงบประมาณ 2570 - 2573) ถูกจัดทำขึ้นโดยนําประเด็นความเสี่ยงที่สถาบันจัดอันดับเครดิตกังวลมาพิจารณา โดยมุ่งเน้นการปรับสมดุลทางการคลัง ได้แก่ 1.เป้าหมายการขาดดุล ตั้งเป้าปรับลดขนาดการขาดดุลการคลังให้อยู่ในระดับไม่เกิน 3.0% ของ GDP ภายในปี 2572 เพื่อเพิ่มพื้นที่ทางการคลัง (Fiscal Space)

2. การเพิ่มวินัยการคลัง (Fiscal Rules) มีการทบทวนสัดส่วนตามมาตรา 11 (4) แห่ง พ.ร.บ. วินัยการเงินการคลังฯ โดยกำหนดให้ตั้งงบชำระคืนต้นเงินกู้ “ไม่น้อยกว่า 4%” ของงบประมาณรายจ่าย เพื่อไม่ให้ผลักภาระไปในอนาคต และลดสัดส่วนการก่อหนี้ผูกพันเกินกฎหมายงบประมาณลงเหลือ 5%

3. การคุมเข้มมาตรา 28 กำหนดกรอบวงเงินสำหรับโครงการกึ่งการคลัง เช่น การพักหนี้ หรือจำนำยุ้งฉางผ่านรัฐวิสาหกิจ ต้องไม่เกิน 32% ของงบประมาณรายจ่าย เพื่อควบคุมภาระทางการคลังแฝง

นักเศรษฐศาสตร์ชี้การคลังไทยเสี่ยง 

ดร.อธิภัทร มุทิตาเจริญ คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเปิดเผยถึงสถานการณ์ทางการคลังของประเทศไทยว่าปัจจุบันเสถียรภาพทางการคลังของไทยอ่อนแอลงอย่างเห็นได้ชัด จากที่ระดับหนี้สาธารณะที่ต่ำจะเคยเป็นจุดแข็งของประเทศเพราะมีหนี้สาธารณะต่ำมาก วันนี้กลายเป็นจุดอ่อนและความเสี่ยงเพราะหนี้สาธารณะของไทยขยับขึ้นมาสูงใกล้เพดาน 70%

ในสถานการณ์ขณะนี้ ไม่ว่าใครจะเข้ามาเป็นรัฐบาลรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง จะต้องเผชิญกับโจทย์ที่ยากลำบากในการอธิบายให้สถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ (Rating Agency) เข้าใจถึงแผนการจัดการรายรับ-รายจ่ายของรัฐบาล เนื่องจากปัจจุบันหนี้สาธารณะของไทยพุ่งสูงใกล้ถึง 70% ของ GDP ซึ่งส่งผลให้ความยืดหยุ่นในการใช้จ่ายงบประมาณลดน้อยลงอย่างมาก

ขณะนี้ ตัวชี้วัดว่าการคลังไทยมีความเสี่ยงอย่างมากคือการขาดดุลการคลังของไทยยังคงอยู่ในระดับสูงที่ 4-5% ต่อ GDP จนกลายเป็นเรื่องปกติของรัฐบาล จากเดิมที่กรอบความยั่งยืนทางการคลังทำไว้ ซึ่งเป็นตัวเลขที่น่าตกใจ

ห่วงต้นทุนกู้ยืมเงินรัฐ-เอกชน พุ่ง

สำหรับสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ โดยเฉพาะ S&P Global Ratings ที่กำลังจับตามองความไม่แน่นอนทางการเมืองและแผนการคลังระยะปานกลางที่ออกมาใหม่ว่ารัฐบาลใหม่จะดำเนินการตามแผนเดิมที่วางไว้ได้หรือไม่

ทั้งนี้ หากประเทศไทยถูกปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือ จะส่งผลกระทบโดยตรงต่อ ต้นทุนการกู้ยืมที่พุ่งสูงขึ้นทั้งภาครัฐและเอกชน เนื่องจากดอกเบี้ยพันธบัตรจะถูกอ้างอิงตามความเสี่ยงของประเทศ

“สิ่งที่ยากของรัฐมนตรีคลังคนต่อไปก็คือการที่ต้องอธิบายให้เครดิตเรทติ้งส์เข้าใจว่าไทยยังรักษาวินัยการคลัง ตามแผนการคลังระยะปานกลาง และต้องอธิบายใน ครม.ที่มีพรรคร่วมฟังด้วยว่าทำไมเราถึงทำนโยบายแจกเงินต่อไปไม่ได้แล้ว” ดร.อธิภัทร กล่าว