ทำไมการจัดเก็บสเต็มเซลล์ จึงสำคัญต่อสุขภาพในอนาคต?

โลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคของเวชศาสตร์ฟื้นฟูสภาวะเสื่อม (Regenerative Medicine) และการแพทย์เฉพาะบุคคล (Personalized Medicine) ที่มุ่งเน้นการป้องกันและรักษาจากระดับเซลล์ ท่ามกลางบริบทของ สังคมสูงวัย การมองหาแนวทางเพื่อยืดอายุขัยที่มีคุณภาพจึงเป็นเทรนด์ "เศรษฐกิจสุขภาพ" (Health Economy) ที่มาแรงที่สุด หนึ่งในจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญของวงการแพทย์ยุคใหม่คือ "การจัดเก็บสเต็มเซลล์" (Stem Cell Banking) ซึ่งเปรียบเสมือนการซื้อหลักประกันสุขภาพทางชีวภาพล่วงหน้า เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับโรคภัยไข้เจ็บและความเสื่อมถอยในอนาคต

ในระบบนิเวศของธนาคารเซลล์ต้นกำเนิดปัจจุบัน สามารถจำแนกเซลล์ที่มีการจัดเก็บเชิงพาณิชย์และเชิงสาธารณะได้ 2 ประเภทหลัก คือ

• เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต (Hematopoietic Stem Cells - HSCs) : พบมากในเลือดสายสะดือ (Cord Blood) ไขกระดูก และกระแสเลือดส่วนปลาย มีบทบาทหลักในการสร้างเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว 
• เกล็ดเลือดเซลล์ต้นกำเนิดมีเซนไคม์ (Mesenchymal Stem Cells - MSCs) : พบได้ในเนื้อเยื่อสายสะดือ (Cord Tissue) เนื้อเยื่อหุ้มรก และเนื้อเยื่อไขมัน (Adipose Tissue) มีคุณสมบัติโดดเด่นในการลดการอักเสบ ปรับสมดุลภูมิคุ้มกัน และฟื้นฟูเนื้อเยื่อชนิดต่างๆ เช่น กระดูก กระดูกอ่อน และเส้นประสาท

ในมุมมองของแพทยสภาและผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู การพิจารณาลงทุนใน สเต็มเซลล์ ต้องตั้งอยู่บน "ข้อเท็จจริงทางการแพทย์" ปัจจุบันขอบเขตการใช้ประโยชน์สามารถแบ่งได้ ดังนี้

1. การรักษามาตรฐานที่ได้รับการยอมรับระดับสากล (Clinical Standards) ปัจจุบัน การปลูกถ่ายสเต็มเซลล์จากเม็ดเลือด (HSCs) ถือเป็นการรักษามาตรฐานที่ให้ผลจริงสำหรับโรคร้ายแรงทางโลหิตวิทยาและภูมิคุ้มกันกว่า 80 ชนิด เช่น โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia), โรคไขกระดูกฝ่อรุนแรง, มะเร็งต่อมน้ำเหลือง และโรคธาลัสซีเมีย (Thalassemia)
2. เวชศาสตร์ฟื้นฟูที่อยู่ในขั้นตอนการวิจัยคลินิก (Emerging Therapies) การใช้สเต็มเซลล์ชนิด MSCs เพื่อฟื้นฟูโรคที่เกิดจากความเสื่อม เช่น ข้อเข่าเสื่อม, โรคอัลไซเมอร์, โรคพาร์กินสัน, ภาวะสมองพิการ (Cerebral Palsy), เบาหวาน และการใช้เพื่อชะลอวัยทางความงาม ล้วนเป็นกลุ่มที่ "ให้ผลลัพธ์เชิงบวกและเป็นความหวัง" แต่ในทางการแพทย์ส่วนใหญ่ยังจัดอยู่ในการศึกษาวิจัยทางคลินิก (Clinical Trials) และยังไม่ใช่การรักษามาตรฐานหลัก

การเลือกธนาคารสเต็มเซลล์

การจัดเก็บเซลล์ในวัยที่ร่างกายยังแข็งแรงหรืออายุน้อยที่สุด (Collect today for tomorrow) จึงเป็นการสต็อก "อะไหล่สำรอง" ที่มีคุณภาพสูง แข็งแรง และปราศจากความเสื่อมถอยที่สะสมตามวัย เพื่อนำมาใช้ในวันที่ร่างกายต้องการฟื้นฟูจากโรคความเสื่อมต่างๆ เช่น โรคข้อเข่าเสื่อม, โรคหลอดเลือดหัวใจ หรือแม้กระทั่งเวชศาสตร์ชะลอวัย

การเลือก ธนาคารเซลล์ต้นกำเนิด ต้องพิจารณาอย่างรัดกุมเทียบเท่ากับการเลือกสถาบันการเงิน : มาตรฐานการรับรองระดับโลก (Accreditation) : AABB : มาตรฐานที่เน้นระบบบริหารคุณภาพและความปลอดภัยทางเทคนิคในห้องปฏิบัติการ FACT : มาตรฐานขั้นสูงสุดที่เชื่อมโยงกระบวนการจัดเก็บเข้ากับ "ผลลัพธ์ทางคลินิก" (Clinical Outcomes) ความแข็งแกร่งของผู้ประกอบการในไทย : ประเทศไทยถือเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

บริษัท เมดีซ กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) หรือ MEDEZE เป็นธนาคารจัดเก็บ สเต็มเซลล์ ที่ไม่ได้มีเพียงบริการเก็บสเต็มเซลล์จากเลือดและเนื้อเยื่อสายสะดือสำหรับเด็กแรกเกิดเท่านั้น แต่ยังมีนวัตกรรม "การจัดเก็บสเต็มเซลล์จากเนื้อเยื่อไขมัน" (Adipose Tissue Banking) สำหรับผู้ใหญ่ เป็นแหล่งที่มี MSCs ทำให้ทุกคนสามารถจัดเก็บเซลล์ของตนเองไว้เป็นต้นทุนสุขภาพได้

มีเทคโนโลยีการคัดแยกและเพาะเลี้ยงขั้นสูงคุณภาพของสเต็มเซลล์ ที่ถูกจัดเก็บขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีของห้องปฏิบัติการ :

• เทคโนโลยี AutoXpress® : ระบบอัตโนมัติที่ได้รับการรับรองจาก FDA สำหรับแยกสเต็มเซลล์เม็ดเลือด (HSCs) จากเลือดสายสะดือ
• นวัตกรรม Quantum Machine : เป็นเครื่องเพาะเลี้ยงและเพิ่มปริมาณสเต็มเซลล์ MSCs แบบอัตโนมัติ ซึ่งสามารถขยายจำนวนเซลล์ให้ได้ในระยะเวลาที่สั้นลง และลดการแบ่งตัวหลายรอบ (passages)

ห้องปฏิบัติการ ได้รับการรับรองมาตรฐานสากล AABB (Association for the Advancement of Blood & Biotherapies) จากสหรัฐ รวมไปถึงการมีห้องปลอดเชื้อระดับ Class 100 (ISO Class 5 หรือ 7) ที่ผ่านการรับรองโดยสถาบัน NEBB สหรัฐ ระบบจัดเก็บใช้วิธีการแช่แข็งในถังไนโตรเจนเหลวระบบไอระเหยที่อุณหภูมิ -196 องศาเซลเซียส เพื่อป้องกันปัญหาการปนเปื้อนข้ามตัวอย่าง

การตัดสินใจจัดเก็บสเต็มเซลล์ในวันนี้ คือการลงทุนใน "ประกันสุขภาพทางชีวภาพ" (Biological Insurance) ที่ใช้เซลล์ของตนเองมารักษาตนเองอย่างปลอดภัยและยั่งยืน และควรมองหาธนาคารที่มีกรมธรรม์คุ้มครองความเสียหาย หรือรับประกันการจ่ายเงินชดเชยหากเซลล์เสื่อมสภาพเมื่อต้องนำมาใช้จริง เป็นการลงทุนเพื่อความมั่งคั่งทางสุขภาพในยุคศตวรรษที่ 21