ไดกิ้น ‘ปิดงานงดจ้าง’ คืออะไร ผลกระทบ-กฎหมาย-แรงงานควรรู้

หลังมีเอกสารภายในของบริษัท บริษัท ไดกิ้น อินดัสทรีส์ (ประเทศไทย) จำกัด ที่ประกาศแจ้ง “ปิดงานงดจ้าง” ต่อสหภาพแรงงานไดกิ้นอมตะรักษ์เสรี และพนักงานประนอมข้อพิพาทแรงงานจังหวัดชลบุรี ที่อ้างถึงข้อเรียกร้องบริษัทเกี่ยวกับ “โบนัส” ในช่วงที่ผ่านมา กลายเป็นประเด็นร้อนอีกครั้งในสังคม

ทั้งนี้ ก่อนจะมีการ “แจ้งปิดงานงดจ้าง” เหตุใหญ่ของเรื่องคือข้อเรียกร้อง “โบนัส” อันนำไปสู่การเจรจาหลายรอบ แต่ไร้ข้อยุติ เนื่องจากความต้องการทั้ง 2 ฝ่าย ยังหาข้อสรุปไม่ได้

จากกรณีที่เกิดขึ้น ทำให้แวดวงแรงงาน รวมถึงมนุษย์เงินเดือนให้ความสนใจอย่างมาก เนื่องจากเกี่ยวช้องโดยตรงกับผลตอบแทนจาการทำงาน ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน เงินโบนัสพิเศษที่ทุกคนต่างรอคอย อีกด้านมีความเห็นจากผู้มีความรู้ด้านต่างๆให้ข้อมูลเกี่ยวกับการจ้างงาน เลิกจ้าง การจ่ายโบนัส ฯ รวมถึงมีการกล่าวถึงสถานการณ์เศรษฐกิจในยุคปัจจุบัน ที่มีงานกอดงานไว้ หรือโยงภาพใหญ่ หากเกิดกรณีเช่นนี้ขึ้นอีก “ทุนซามูไร” อาจย้ายฐานผลิตไปยังประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียนแทน เป็นต้น

ประเทศไทยไม่เพียงเป็นฐานผลิตที่สำคัญของ ไดกิ้น แต่ยังมีศูนย์วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์รองรับการขยายตัวของตลาดภูมิภาคเอเชียโอเชียเนียด้วย

ทว่า ล่าสุด การประกาศ “แจ้งปิดงานงดจ้าง” เกิดขึ้น กลายเป็นประเด็นใหญ่ใหม่ที่สังคมสนใจ ทำให้เพจ “กฎหมายแรงงาน” โดย รศ.ตรีเนตร สาระพงษ์ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี แอดมินเพจ ได้ให้ข้อมูลความรู้ที่น่าสนใจ ดังนี้

ตามกฎหมายถือว่านายจ้างปิดงานได้ เมื่อสภาพการจ้างผ่านกระบวนการยื่นข้อเรียกร้อง ซึ่งกฎหมายกำหนดว่าหากลูกจ้างรวมตัวกันยื่นข้อเรียกร้อง ต้องมีลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้องรวมตัวกันไม่น้อยกว่าร้อยละ 15 ของลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้อง หรือสหภาพแรงงานจะยื่นแทนก็ได้ แต่สหภาพแรงงานต้องมีลูกจ้างเป็นสมาชิกไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 หรือร้อยละ 20 ของลูกจ้างทั้งหมด

กฎหมายให้เจรจากันภายใน 3 วัน ถ้าตกลงกันได้ทุกข้อหรือบางข้อก็ให้ไปจดทะเบียน

ข้อไหนตกลงกันไม่ได้ อาจเจรจากันใหม่ได้ จะเจรจากี่ครั้งก็ได้

หากไม่มีการเจรจา หรือตกลงกันไม่ได้ อย่างกรณีไดกิ้น ข้อเรียกร้องก็จะเข้าสู่การไกล่เกลี่ย (โดยฝ่ายยื่นข้อเรียกร้องต้องแจ้งให้พนักงานประนอมข้อพิพาททราบ) ซึ่งขั้นตอนนี้เรียกว่า "มีข้อพิพาทแรงงานเกิดขึ้น" (แค่เกิดขึ้น)

กรณีของไดกิ้นจะต้องผ่านขั้นตอนการไกล่เกลี่ย ซึ่งทำโดยพนักงานประนอมข้อพิพาท (รอบนี้ไม่นั่งคุยกัน 2 ฝ่ายแล้ว เพราะมีฝ่ายรัฐมาร่วมด้วย) ต้องดำเนินการภายใน 5 วัน หากตกลงกันได้ก็นำไปจดทะเบียน

แต่ถ้าตกลงไม่ได้ ภาษากฎหมายเรียกว่า "มีข้อพิพาทแรงงานที่ตกลงกันไม่ได้"

ฝ่ายลูกจ้างก็อาจนัดหยุดงานได้ หรือฝ่ายนายจ้างจะปิดงานก็ได้ โดยไม่ต้องสนใจว่าฝ่ายใดจะเป็นฝ่ายยื่นข้อเรียกร้อง

ซึ่งกรณีไดกิ้น ฝ่ายนายจ้าง "ปิดงาน" คือ "การไม่ให้เข้าทำงานชั่วคราว" (ไม่ใช่ไม่ให้ทำงานตลอด มิฉนั้นจะเป็นการเลิกจ้าง) ผลจะทำให้ลูกจ้างไม่สามารถเข้าไปทำงานได้ และมาตรการนี้ สำคัญคือ "ลูกจ้างจะไม่ได้ค่าจ้างระหว่างปิดงาน" ซึ่งการไม่ได้เงินคือการ "กดดัน(ที่กฎหมายยอมรับ) ให้ลูกจ้างยอมตามที่ฝ่ายนายจ้างเสนอ" ซึ่งกรณีนี้นายจ้างอาจเสนอให้หรือไม่ให้ตามที่ฝ่ายลูกจ้างเรียกร้องก็ได้

การปิดงานจะปิดเฉพาะบางแผนกก็ได้ แผนกใหนตกลงกันได้เปิดงานได้ หรือจะปิดงานเป็นช่วงๆ ก็ได้ เช่นปิดงาน 3 วัน เปิดให้ทำงาน 2 วัน แล้วปิดงานต่อก็ได้

การปิดงานจะยาวนานเพียงใด ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย

1.นายจ้างมียอดสั่งซื้อมากหรือไม่ ถ้ามากนายจ้างต้องการแรงงาน นายจ้างก็ต้องรีบเปิดให้ทำงาน

2. สินค้าในสต็อกนายจ้างมีมากเพียงใด ถ้านายจ้างรู้เทคนิคก็จะเตรียมการผลิตสินค้าไว้มากๆ ระหว่างปิดงาน ก็ถือโอกาสระบายสินค้า

3.ฝ่ายลูกจ้างอดทนได้มากเพียงใด ถ้าฝ่ายสหภาพมีกองทุนเพื่อการนัดหยุดงานจำนวนมาก และชดเชยให้ระหว่างการปิดงานครั้งนี้ได้มาก ฝ่ายลูกจ้างก็จะอดทนได้นาน ก็ไม่ต้องกลัวการปิดงาน ก็วัดกันไปว่าใครทนได้มากกว่ากัน

4. การบริหารสัญญาของฝ่ายนายจ้างกับลูกค้าหรือคู่ค้า ระหว่างนี้อาจต้องส่งมอบสินค้าคือแอร์ หากนายจ้างตกลง เจรจากับคู่ค้าได้ นายจ้างก็จะอดทนปิดงานได้นาน

"โดยสรุป ถ้านายจ้างมีสินค้ามาก ยอดซื้อน้อย ความต้องการแรงงานก็จะน้อย ก็จะปิดงานได้นาน ใครจะชนะ ก็ต้องดูว่าการปิดงานทำให้ฝ่ายลูกจ้างไม่ได้ค่าจ้าง ฝ่ายลูกจ้างจะทนได้มากน้อยเพียงใด"

กระบวนการที่เกิดขึ้น กฎหมายคุ้มครองลูกจ้างห้ามนายจ้าง "โยกย้าย" หรือ "เลิกจ้าง" ลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้อง

ทั้งนี้ รศ.ตรีเนตร ยังอธิบายความหมายของ “ปิดงาน” เพิ่มเติมว่า การปิดงานเป็นการไม่ให้เข้าทำงานชั่วคราวเพื่อให้ฝ่ายลูกจ้างยินยอม เนื่องจากไม่มีการจ่ายค่าจ้าง แต่ไม่ใช่เป็นการเลิกจ้าง อย่าเข้าใจผิด ตกลงกันได้หรือยอมให้แก่กันก็กลับมาทำงานกันต่อ

การปิดงานจะส่งผลอย่างไร หากการเจรจาตกลงกันไม่ได้ ต่อข้อนี้ ฝ่ายลูกจ้างก็คงอดทนเท่าที่เงินหมดคร้บ อดทนขาดแรงงาน เท่าที่ทนได้ ยังไงเสีย วัดกันว่าใครทนได้น้อยกว่า ทางแรงงานสัมพันธ์เรียกว่า “อำนาจการต่อรอง”

“ในการปิดงานไม่ต้องจ่ายค่าจ้างเพราะตามกฏหมายแรงงานสำคัญหรือเป็นมาตรการกดดันให้ฝ่ายลูกจ้างต้องยินยอมตามข้อเสนอของฝ่ายนายจ้างศิริพรลูกจ้างไม่ได้ค่าจ้างหลายวันเพราะไม่ได้เข้าทำงานก็อาจจะต้องตกลงยินยอมตามที่ฝ่ายนายจ้างเรียกร้องไป เรื่องนี้เป็นกลไกและมาตรการที่กฎหมายให้สามารถทำได้”