เจาะพฤติกรรมนักช้อปออนไลน์

ถือเป็นการสำรวจและวิเคราะห์แนวโน้มทั้งในปัจจุบันและในอนาคตของผู้บริโภคและนักช้อปชาวไทย ว่าจะเป็นไปในทิศทางใด เพื่อช่วยให้นักธุรกิจและนักการตลาดมีความเข้าใจในนักช้อปและผู้บริโภคไทยมากขึ้น ช่วยสร้างกลยุทธ์ทางธุรกิจการตลาดที่เหมาะสม ตอบโจทย์ผู้บริโภคได้ตรงเป้าหมายมากขึ้น

จากข้อมูลวิจัยเกี่ยวกับ "นักช้อป" ของนีลเส็น พบกลุ่มผู้บริโภค 3 กลุ่มสำคัญ คือกลุ่ม "ผู้หญิง" ซึ่งจำนวน 2ใน3 เป็นกลุ่มที่มีอำนาจในการตัดสินใจซื้อสินค้าภายในบ้าน ,กลุ่มคน"ระดับกลาง" ซึ่งมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นทั่วโลกและเป็นกลุ่มที่นิยมสินค้า"พรีเมียม" และพร้อมจ่ายเงินเพิ่มขึ้น 20% ในการซื้อและใช้บริการสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มหรือดูแลสิ่งแวดล้อม และกลุ่ม"ดูแลสุขภาพ" ทั้งกลุ่มคนรุ่นใหม่และวัยผู้ใหญ่ มีพฤติกรรมจ่ายเงินเพื่อสุขภาพและคุณประโยชน์เพิ่มขึ้นจากสินค้า

ในปี 2554 ประเทศไทยมีประชากรกลุ่มระดับกลาง สัดส่วน 43% และจะเพิ่มเป็น 57% ในปี 2563 เป็นกลุ่มสำคัญในการขขับเคลื่อนการเสพสื่อออนไลน์ให้เติบโต

ด้วยการพัฒนาเทคโนโลยีที่ส่งผลให้อัตราการใช้งานอินเทอร์เน็ตและสมาร์ทโฟนเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ส่งผลให้การเสพคอนเทนท์จาก "สมาร์ทโฟน" ทุกรูปแบบทั้งเพื่อความบันเทิง รับรู้ข่าวสาร และบริการอีคอมเมิร์ซ มีแนวโน้มเติบโตทั่วโลกรวมทั้งเอเชียและไทย

ส่งผลให้ "โมบาย ชอปปิง" กลายเป็นเครื่องมือการตลาดที่บรรดาสินค้าและบริการต่างๆ ต้องเร่งพัฒนารูปแบบการบริการที่ตอบโจทย์ผู้บริโภค จากการสำรวจพบว่าคนเอเชียรวมทั้งไทย "สนใจ" สิทธิประโยชน์จากบริการชอปปิง ออนไลน์ ด้านการ "ลดราคา" หรือ "ดีล"ที่ดีกว่าร้านค้าทั่วป ซึ่งมีค่าเฉลี่ยความสนใจสูงกว่าทั่วโลก เรียกว่าได้เป็นผู้บริโภคกลุ่ม "นักล่าดีลออนไลน์" อีกทั้งยังมีพฤติกรรมการ "บอกต่อ" การซื้อสินค้าจากดีล ออนไลน์ ผ่านโซเชียล มีเดีย

ส่องไลฟ์สไตล์"เจนมี"
ยงยุทธ องค์วัฒนะพัฒน์ ผู้อำนวยการฝ่ายดัชนีบริโภคค้าปลีก นีลเส็น ประเทศไทย กล่าวว่าสำหรับพฤติกรรมผู้บริโภคไทย จากการวิจัยของนีลเส็นในกลุ่ม Gen Me คนรุ่นใหม่อายุ 15-35 ปี และ ME Gen ที่หมายถึงกลุ่มวัยผู้ใหญ่ พบว่าปัจจุบันไทยมีเจนมีราว 20.75 ล้านคน และวัยผู้ใหญ่ 34.3 ล้านคน

พฤติกรรม "เจนมี" เรียกได้ว่าเป็นวัยที่ชื่นชอบความท้าทาย พร้อมที่จะลองสินค้า บริการ และสื่อสารกับกลยุทธ์การตลาดใหม่ๆของบรรดาแบรนด์ต่างๆ ชื่นชอบการสังสรรค์ ปาร์ตี้นอกบ้าน

แม้ว่าพฤติกรรมของทั้งผู้บริโภคเจนมีและผู้ใหญ่ จะยอมรับว่า"การไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ" ในอัตราสูงถึง 80% อีกทั้งให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพและออกกำลังกาย แต่พบผู้บริโภคไทย 76% รับประทานอาหารมากกว่า 3 มื้อ/วัน โดย 35% รับประทาน 6มื้อ/วัน ,25% รับประทาน 5 มื้อ/วัน , 16% รับประทาน 4 มื้อ/วัน และมีเพียง 19% รับประทาน 3 มื้อ/วัน

ในจำนวนดังกล่าว มื้อกลางวันและมื้อค่ำ มีอัตราการบริโภคสูงสุดที่ 95-97% ในทั้ง 2กลุ่ม ขณะที่ "มื้อเช้า" มีสัดส่วน 68-79% และพบว่ากลุ่มเจนมี รับประทานมื้อดึก 67% และวัยผู้ใหญ่ 58% ดังนั้นจึงเป็นช่องว่างและโอกาสให้สินค้ากลุ่มอาหาร "เช้า" ทำตลาดได้เพิ่มเติม

ขณะที่พฤติกรรมการซื้ออาหารรับประทานของกลุ่มเจนมีสูงสุด คือ "คอนวีเนี่ยนสโตร์" จำนวน 260 ครั้ง/ปี ส่วนวัยผู้ใหญ่ 183 ครั้ง/ปี สอดคล้องกับพฤติกรรมที่ชื่นชอบความสะดวกและรวดเร็วจากบริการคอนวีเนี่ยนสโตร์ที่มีสาขาให้บริการในทุกพื้นที่

จากวิถีชีวิตเจนมีที่ชอบความท้าทายและบริการใหม่ๆ จึงชื่นชอบการ "ชอปปิง" 40% และพร้อมใช้บริการใหม่ 29% ขณะที่กลุ่มผู้ใหญ่ชื่นชอบการชอปปิง 27% และพร้อมทดลองสินค้าและบริการใหม่ๆ 22%

นักช้อปไทยระบุว่าพวกเขารับรู้ความเคลื่อนไหวของสินค้าใหม่ๆ จากการเห็นในร้านค้า 84% เพื่อนและครอบครัวบอก 82% ได้รับสินค้าตัวอย่าง 81% และเห็นโฆษณาทีวี 81% มีผู้เชี่ยวชาญบอกกล่าว 78%

จำนวน 2ใน3 หรือราว 67% นักช้อปไทย สนใจโปรโมชั่น "ลดราคา" โดยเจนมี สนใจสินค้าลดราคา 56% มากกว่ากลุ่มผู้ใหญ่ ที่สนใจโปรโมชั่นแบบ "ซื้อ1แถม1"

เกาะเทรนด์ชอปปิง
ยงยุทธ บอกว่ารูปแบบการเสพสื่อของกลุ่มคนทั้ง 2 วัย ระบุว่า "ทีวี" ยังเป็นสื่อที่รับชม โดยเจนมี 99% ดูทีวีเฉลี่ยวันละ 3.44 ชั่วโมง และกลุ่มผู้ใหญ่ดูทีวีในอัตรา 98% เฉลี่ยวันละ 3.2 ชั่วโมงแต่เทรนด์ที่กำลังมาแรง คือการดูทีวี ผ่านมัลติ สกรีน โดยเฉพาะ สมาร์ทโฟน

ปัจจุบัน "อินเทอร์เน็ต" เป็นสื่อที่ผู้บริโภคทุกกลุ่มให้ความสนใจ พบว่า "เจนมี" นิยมเสพสื่ออินเทอร์เน็ตเป็นลำดับแรก ตามด้วยวิทยุ และหนังสือพิมพ์ ส่วนกลุ่มผู้ใหญ่ นิยมสื่อวิทยุ หนังหนังสือพิมพ์ และอินเทอร์เน็ต

พฤติกรรมการใช้สื่อ "อินเทอร์เน็ต" ของกลุ่มเจนมี เฉลี่ยที่ 2.71 ชั่วโมง/วัน โดยสัดส่วน 18% ระบุว่าใช้อินเทอร์เน็ต "ทุกวัน" และ 75% บอกว่าใช้อินเทอร์เน็ตนอกบ้าน ถือเป็นโอกาสที่กลุ่มสินค้าและบริการสามารถนำเสนอ "เซอร์วิส" ไวไฟฟรี นอกบ้าน ให้กับผู้บริโภค ตอบโจทย์พฤติกรรมการเสพอินเทอร์เน็ตดังกล่าว

จากการสำรวจการใช้เทคโนโลยีของคนไทย ช่วงไตรมาส3 ปีนี้ พบว่ามีอัตราการการใช้มือถือ 80%ของจำนวนประชากร ซึ่งเติบโต 129% จากปี 2550 ,ใช้อินเทอร์เน็ต 20% เติบโต 34%

ตัวเลขที่มีการเปลี่ยนแปลงสูงคือจำนวนผู้ใช้สมาร์ทโฟน 27% ในปี 2554 ขณะที่ไตรมาสแรกปีนี้เพิ่มขึ้นเป็น 49% ของจำนวนผู้ใช้มือถือ นับเป็นปัจจัยสำคัญกระตุ้นการเติบโตด้านบริการ "โมบาย ชอปปิง" นับจากนี้

รูปแบบการซื้อสินค้าของนักช้อป ออนไลน์ไทยวัย 20-39 ปี ในกลุ่มผู้หญิงวัยทำงาน จะช้อปผ่านคอมพิวเตอร์ 77% และโมบาย ชอปปิง 28%

ปัจจุบันร้านค้าออนไลน์ ถือเป็น "ช่องทาง" การทำตลาดใหม่ ที่กำลังได้รับความสนใจจากผู้บริโภคทุกกลุุ่ม โดยเจนมี บอกว่าพวกเขาเคยช้อป ออนไลน์ 30% เฉลี่ย 12ครั้ง/ปี ส่วนกลุ่มผู้ใหญ่ในอัตรา 20% หรือ 10ครั้ง/ปี

กระแสแรง'แชทแอพ'
พฤติกรรมการใช้งานอินเทอร์เน็ตที่ได้รับความนิยมในกลุ่ม "เจนมี" คือ โซเชียล เน็ตเวิร์ค ,เสิร์ช เอ็นจิ้น, เสพคอนเทนท์บันเทิง เช่นฟังเพลง ดูหนัง เกมส์ ,แชท แอพ และอีเมล ขณะที่กลุ่ม "มีเจน" นิยม เสิร์ช เอ็นจิ้น ,โซเชียล เน็ตเวิร์ค ,บันเทิง ,อีเมล และแชทแอพ

ปัจจุบันพบว่าผู้บริโภคใช้งานอินเทอร์เน็ต ผ่านคอมพิวเตอร์ 80% และผ่านมือถือ 54% สถิติที่น่าสนใจ คือ "ผู้หญิงไทย" ใช้เวลา แชทแอพ 71 นาที/วัน สูงสุดในอาเซียน ขณะที่ผู้ชายใช้เวลา 32 นาที/วัน

ที่ผ่านมามีเซอร์วิสและธุรกิจหลากหลายกลุ่ม ปรับรูปแบบการให้บริการผ่านสื่อดิจิทัล เช่น กลุ่ม ธนาคาร ที่มี official account กับ Line เพื่อเกาะเทรนด์สื่อสารกับผู้บริโภคในยุคนี้ ที่ใช้เวลากับโซเชียล มีเดีย และนิยมแชทแอพมากขึ้น

เช่นเดียวกับพฤติกรรม "ชอปปิง ออนไลน์" ที่ปัจจุบันยังมีสัดส่วนไม่สูงเมื่อเทียบกับช่องทางค้าปลีกอื่นๆ แต่ถือเป็นแนวโน้มที่กำลังเติบโตตามพฤติกรรมผู้บริโภคทั่วโลก

ปัจจุบันผู้ประกอบการ"ค้าปลีก" เกือบทั้งหมดในไทย เริ่มให้บริการ ชอปปิง ออนไลน์ จัดส่งสินค้าอุปโภค บริโภค ส่งตรงถึงบ้าน โดยเฉพาะกลุ่มสินค้าอุปโภคบริโภค (FMCG) ซึ่งเป็นเทรนด์การจับจ่ายที่เกิดขึ้นในหลายประเทศ ทั้งกลุ่มเจนมีและผู้ใหญ่

แรงขับเคลื่อนสำคัญนับจากนี้ มาจากการใช้งานสมาร์ทโฟนในไทยที่เข้าถึงผู้ใช้งานมือถือแล้วถึง 49% เติบโตแบบก้าวกระโดดในช่วง 2 ปีที่ที่ผ่านมา จากแนวโน้มดังกล่าวจะเกิดการขยายตัวด้านชอปปิง ออนไลน์ บนมือถือมากขึ้น