BAFS ชี้สายการบินฟื้น 'K-Shaped' ชงรัฐอุ้มโลว์คอสต์-ดัน SAF Hub สู้ราคาน้ำมัน

หม่อมหลวงณัฐสิทธิ์ ดิศกุล กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท บริการเชื้อเพลิงการบินกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) หรือ BAFS เปิดเผยกับ กรุงเทพธุรกิจ ถึงวิสัยทัศน์และการปรับตัวของภาคพลังงานและการบินประเทศไทย อย่างรอบด้านว่า ภาพรวมธุรกิจการบินและท่องเที่ยวไทยปี 2569 เผชิญความท้าทายสูงจากสงครามในตะวันออกกลางและการสวิงของราคาน้ำมัน อย่างไรก็ดี ตลาดการบินเกิดภาวะฟื้นตัวแบบ K-Shaped Recovery อย่างชัดเจน โดยแบ่งเป็น

1. กลุ่มสายการบินฟูลเซอร์วิส (Legacy Airlines) มีความยืดหยุ่น (Resiliency) สูง มีการทำประกันความเสี่ยง ราคาน้ำมัน (Hedging) สามารถปรับเส้นทางบินตรง (Direct Flight) เช่น อัมสเตอร์ดัม ลอนดอน และแคปเจอร์นักท่องเที่ยวสลับเส้นทาง (Transit) จากออสเตรเลียไปยุโรปผ่านไทยได้ดี ปริมาณการเติมน้ำมันสนามบินสุวรรณภูมิเติบโตเฉลี่ยที่ 12 ล้านลิตรต่อวัน ใกล้เคียงปี 2019 ก่อนโควิด-19 ที่อยู่ 13 ล้านลิตรต่อวัน
2. กลุ่มสายการบินต้นทุนต่ำ (Low-Cost Carriers: LCC) ได้รับผลกระทบหนักเนื่องจากไม่ได้ทำ Hedging ราคาน้ำมัน ประกอบกับเจอการสควีซของมาร์จิน และต้นทุนค่าธรรมเนียมสนามบินที่เพิ่มขึ้น สะท้อนจากปริมาณการเติมน้ำมันที่สนามบินดอนเมืองซึ่งเป็น Hub ของ LCC อยู่ที่เพียง 2.6 - 2.7 ล้านลิตรต่อวัน หายไปถึง 33% เมื่อเทียบกับก่อนโควิด (ปี 2019 อยู่ที่ 3.5 ล้านลิตรต่อวัน)

ดังนั้น BAFS จึงอยากเสนอเชิงนโยบายเร่งด่วน โดยเรียกร้องให้ภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยื่นมือช่วยเหลือกลุ่ม LCC และการบินในประเทศ อาทิ ลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันเครื่องบินในประเทศ ซึ่งปัจจุบันรัฐเก็บอยู่ประมาณ 5 บาทต่อลิตร เพื่อลดภาระต้นทุนตั๋วเดินทาง

พร้อมออกมาตรการส่วนลดค่าธรรมเนียมสนามบินดอนเมือง โดยเสนอให้ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) หรือ AOT พิจารณาให้ส่วนลดค่าธรรมเนียม (Landing/Parking fees) ณ สนามบินดอนเมืองเพื่อพยุงฐานการเดินทางของประชาชน

• ดันไทยขึ้นชั้น "SAF Hub" อาเซียน 

ในการมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero และการรับมือมาตรการสิ่งแวดล้อมสากลนั้น หม่อมหลวงณัฐสิทธิ์ ได้เน้นย้ำว่า ประเทศไทยมีศักยภาพสูงในการเป็นศูนย์กลางผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (Sustainable Aviation Fuel: SAF Hub) ของภูมิภาคเนื่องจากเป็นประเทศเกษตรกรรม แต่ยังขาดการขับเคลื่อนเชิงนโยบายที่เด็ดขาด ประกอบด้วย

1. การผลักดันมาตรฐานในเวทีโลก (ICAO) ซึ่งรัฐบาลต้องช่วยผลักดันให้เวทีสากลยอมรับมาตรฐานการผลิตของไทย อาทิ สนับสนุนให้กากน้ำตาลประเภท C-Molasses ของไทย ซึ่งไม่มีกลูโคสเหลือพอทำน้ำตาลแล้ว ให้สามารถใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิต SAF ได้อย่างถูกต้องตามมาตรฐานสากล
2. ข้อเสนอนโยบายบังคับใช้ (SAF Mandate) เสนอให้กระทรวงพลังงานกำหนดกฎเกณฑ์ให้ผู้ค้าน้ำมันอากาศยานต้องมีส่วนผสม SAF อย่างน้อย 1% เพื่อสร้างความมั่นใจแก่ผู้ลงทุนและการขอสินเชื่อจากสถาบันการเงิน
3. โมเดลเกษตรกรรมยั่งยืน เป็นวัตถุดิบทางเลือกที่นำมาเสริมวัตถุดิบแบบเดิมที่มีข้อจำกัดในเรื่องกระบวนการจัดเก็บ ซึ่ง BAFS มองเห็นว่ามีพืชทางเลือกหลายชนิดที่มีคุณสมบัติสามารถนำมาเป็นวัตถุดิบได้ อาทิ "ปอป่า" (Camelina) ซึ่งเป็นพืชอายุสั้นเพียง 90 วัน ปลูกเสริมในแปลงนาช่วงพักรอบการทำนา ช่วยเพิ่มไนโตรเจนในดินและสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกร 
4. รวมถึงต้นหยีน้ำ (Pongamia Pinnata) ไม้พุ่มยืนต้นพื้นเมือง ซึ่งเมื่ออายุครบ 3 ปีก็สามารถให้ผลผลิตได้ โดยนำผลดอกมาสกัดน้ำมันคุณภาพสูงสำหรับเชื้อเพลิงโดยเฉพาะ โดยเกษตรกรสามารถปลูกหยีน้ำบนคันนา พร้อมปลูกปอป่าในแปลงนา นำมาผสมผสานกับน้ำมันพืชใช้แล้ว (UCO) ป้อนเข้าโรงกลั่น SAF ซึ่งสามารถผสมใช้ได้สูงสุด 50% ตามมาตรฐานสากล

• "คาร์บอนเครดิต CORSIA" ตัวกลางเพิ่มมูลค่าสู่ตลาดโลก

นอกจากนี้ BAFS ถือเป็นผู้ริเริ่มโครงการเปลี่ยนโหมดขนส่งน้ำมันจากรถบรรทุกสู่ระบบท่อขนส่งน้ำมัน ที่ได้รับการรับรองคาร์บอนเครดิตเพื่อนำไปใช้ในโครงการ CORSIA ซึ่งตั้งแต่เริ่มโครงการช่วย ลดก๊าซเรือนกระจก ไปแล้วเกือบ 150,000 ตัน และเป็นโครงการแรกในไทยที่ผ่านขั้นตอนอันเข้มงวดตลอด 6-7 ปี จนได้รับหนังสืออนุมัติ (LOA) และมาตรฐาน VerRA เพื่อนำไปใช้ชดเชยตามกรอบ CORSIA ในภาคการบินสากล

ทั้งนี้ BAFS พร้อมทำหน้าที่เป็นตัวกลาง (Aggregator & Enabler) ช่วยเหลือผู้พัฒนาโครงการคาร์บอนเครดิตในไทยในการยกระดับมาตรฐาน ประสานงานการขอรับรอง และจัดหาประกันภัย เพื่อนำเครดิตไปขายในตลาดภาคบังคับ (CORSIA) ให้สายการบินทั่วโลก

"ส่วนต่างราคาคาร์บอนเครดิตนั้น พบว่า คาร์บอนเครดิตภาคสมัครใจในไทยปัจจุบันซื้อขายที่ราว 50-80 บาทต่อตัน ขณะที่ราคาตลาดภาคบังคับ CORSIA อยู่ที่ประมาณ 18 ดอลลาร์ต่อตัน หรือกว่า 600 บาทต่อตัน และมีแนวโน้มพุ่งสูงขึ้นอีก 2-3 เท่า ในปีหน้าจากการเข้าร่วมของประเทศใหญ่อย่างจีนและอินเดีย"

• เตรียมความพร้อมโครงสร้างพื้นฐานหนุนพอร์ตเติบโตยั่งยืน เพื่อรองรับการเป็น Aviation & Energu Hub ของประเทศ โดย BAFS ได้วางโครงสร้างพื้นฐานครอบคลุมทุกมิติ

1. คลังน้ำมันสุวรรณภูมิ ได้มีการขยายถังจัดเก็บน้ำมันเพิ่มจาก 5 ถัง เป็น 6 ถัง รวมความจุ 90 ล้านลิตร และมีพื้นที่ออกแบบรองรับได้สูงสุดถึง 8 ถัง หรือประมาณ 120 ล้านลิตร ซึ่งสามารถรองรับผู้โดยสารตาม Master Plan สุวรรณภูมิได้ถึง 120-150 ล้านคนต่อปี
2. ขยายระบบท่อขนส่งน้ำมัน เชื่อมโยงท่อขนส่งน้ำมันภาคเหนือผ่านคลังพิจิตรและลำปาง โดยโครงสร้างเชื่อมต่อสระบุรีจะเสร็จสิ้นปีนี้ คาดเพิ่มวอลุ่มขนส่งน้ำมันขึ้นภาคเหนืออย่างน้อย 700 ล้านลิตร ในปี 2570 
3. ธุรกิจพลังงานหมุนเวียน โดย BAFS Clean Energy (BC) ปีนี้เราขยายกำลังการผลิตไฟฟ้าหมุนเวียน เน้นลูกค้าองค์กรที่ต้องการระบบโซล่าที่มีความปลอดภัยสูง และเตรียม COD โรงไฟฟ้าพลังงานขยะชุมชน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ภายในสิ้นปีนี้ ทำให้กำลังการผลิตไฟฟ้าปีหน้าจะเพิ่มขึ้นอีก 30% 
4. ธุรกิจผลิตรถเติมน้ำมันอากาศยานและอุปกรณ์ให้บริการภาคพื้นดิน  โดย BAFS Intech (BI) ได้เร่งประกอบรถเติมน้ำมันอากาศยานแบบ EV และดีเซล สำหรับใช้ในสนามบินสุวรรณภูมิ และส่งออกไปยังกลุ่มประเทศ CLMV ซึ่งปัจจุบันมี Backlog ส่งมอบเวียดนาม และได้รับการติดต่อสนใจจากสิงคโปร์ มาเลเซีย ญี่ปุ่น และอังกฤษ เป็นต้น
5. ธุรกิจดิจิทัลโซลูชัน โดย BAFS Digital Solution (BDG) จากการพัฒนานวัตกรรมดิจิทัลเพื่อใช้ในองค์กรแล้ว ขยายสู่ธุรกิจพัฒนา software เพื่อให้บริการผู้ประกอบการไทย โดยมุ่งเน้นด้าน Cyber Solution ในราคาที่เข้าถึงได้ ปัจจุบันมีลูกค้าเป็นบริษัทจดทะเบียนหลายราย
6. การเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนภายใน โดยบริษัทฯ ได้ร่วมกับ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (KMITL) พัฒนาแอปพลิเคชันบริหารการซ่อมบำรุงเชิงคาดการณ์ (Predictive Maintenance) ซึ่งช่วยบริหารต้นทุนในการซ่อมบำรุงได้เป็นอย่างมาก รวมถึงการติดตั้งระบบ Solar ช่วยลดค่าไฟฟ้าคลังดอนเมืองได้ 35% และสุวรรณภูมิ 25 - 30% ส่งผลให้กำไรปีนี้เติบโตได้ดีแม้ปริมาณการเติมน้ำมันทรงตัว

• ถอดบทเรียนวิสัยทัศน์ Energy Infrastructure โตยั่งยืน

หม่อมหลวงณัฐสิทธิ์ กล่าวสรุป วิสัยทัศน์ของ BAFS ว่า วิกฤตการณ์ต่างๆ ทั้งโควิด-19 และสงครามภูมิรัฐศาสตร์ ได้สร้างบทเรียนให้องค์กรต้องปรับตัวและเน้นการบริหารความเสี่ยงอย่างรัดกุม

"BAFS อาจไม่ได้เน้นความซิ่งของราคาหุ้น หรือหวือหวาตามกระแสเทคโนโลยีสั้นๆ แต่เรามุ่งมั่นเป็น Energy Infrastructure ซึ่งเป็นรากฐานความมั่นคงด้านพลังงานของสังคมและประเทศชาติ มุ่งเน้นผลตอบแทนที่สม่ำเสมอ ยั่งยืน มีธรรมาภิบาล และพร้อมเติบโตเคียงข้างสังคมไทยในทุกสถานการณ์"