ช่วงนี้อาจจะเห็น ก.ล.ต. ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการสกัดกั้นและยับยั้งทุนเทาบ่อยหน่อยนะครับ เพราะเรื่องที่เคยบอกกันไว้ว่าอยู่ระหว่างดำเนินการ มีความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรมหลายเรื่องแล้วครับ เช่น การปรับปรุงแนวทางการพิจารณาบุคคลที่เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ของผู้ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์และผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่ต้องขอรับความเห็นชอบ ให้สะท้อนถึงผู้มีอำนาจควบคุมที่แท้จริง (Ultimate Beneficial Owner : UBO) ของผู้ประกอบธุรกิจฯ ซึ่งประกาศใช้ไปตั้งแต่วันที่ 4 มีนาคม 2569 และการกำหนดหลักเกณฑ์การรับส่งข้อมูลประกอบการโอนสินทรัพย์ดิจิทัล (Travel Rule) ซึ่งอยู่ระหว่างเปิดรับฟังความคิดเห็นครับ
รู้ว่าใครคือ “ผู้มีอำนาจควบคุมที่แท้จริง”
เนื่องจากผู้ประกอบธุรกิจฯ เป็นช่องทางแรกที่เงินเทาจะไหลเข้าสู่ตลาดทุนและตลาดสินทรัพย์ดิจิทัล ผู้ประกอบธุรกิจฯ จึงมีบทบาทสำคัญในการสกัดกั้นเงินเทา ดังนั้น ผู้ถือหุ้นใหญ่ของผู้ประกอบธุรกิจฯ ซึ่งมีความสำคัญในการ ดำเนินธุรกิจตลอดจนการมีระบบปฏิบัติงานที่ไม่ให้ถูกใช้เป็นเครื่องมือหรือเข้าไปมีส่วนเกี่ยวพันกับทุนเทา ก.ล.ต. จึงได้ทบทวนนิยามผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่ผู้ประกอบธุรกิจฯ ต้องขอรับความเห็นชอบ ให้ครอบคลุมถึงผู้ที่มีอำนาจควบคุมที่แท้จริง โดยกำหนดให้ “ผู้ถือหุ้นรายใหญ่” หมายถึง บุคคลที่ถือหุ้นในผู้ประกอบธุรกิจฯ ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อมเกินกว่า 10% ของจำนวนสิทธิออกเสียงทั้งหมดของผู้ประกอบธุรกิจฯ หรือมีอำนาจควบคุมเหนือผู้ประกอบธุรกิจฯ หรือหุ้นของผู้ประกอบธุรกิจฯ นั้น
โดยที่ “บุคคลที่มีอำนาจควบคุมเหนือผู้ประกอบธุรกิจฯ หรือหุ้นของผู้ประกอบธุรกิจฯ ให้รวมถึง (1) บุคคลที่มีอำนาจควบคุมการแต่งตั้งหรือถอดถอนกรรมการตั้งแต่กึ่งหนึ่งของกรรมการทั้งหมดของผู้ประกอบธุรกิจฯ ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม และ (2) บุคคลที่มีอำนาจควบคุมคะแนนเสียงส่วนใหญ่ในที่ประชุมผู้ถือหุ้นของผู้ประกอบธุรกิจฯ ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม หรือไม่ว่าเพราะเหตุอื่นใด
นอกจากนี้ ยังกำหนดให้การถือหุ้นและลักษณะที่เข้าข่ายการมีอำนาจควบคุมให้รวมถึง (1) คู่สมรส รวมทั้งผู้ซึ่งอยู่กินกันฉันคู่สมรส (2) บุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ และ (3) บุคคลซึ่งมีพฤติกรรมที่แสดงว่ามีเจตนาร่วมกันในการใช้สิทธิออกเสียงไปในทางเดียวกัน หรือให้บุคคลอื่นใช้สิทธิออกเสียงของตน และมีความสัมพันธ์หรือมีพฤติกรรมร่วมกับบุคคลอื่นในลักษณะที่ ก.ล.ต. กำหนด (acting in concert)
อีกทั้งยังเพิ่มวิธีการพิจารณาสัดส่วนการถือหุ้นทางอ้อมแบบเฉลี่ยตามสัดส่วน (pro-rata method) เรียกได้ว่า การปรับปรุงครั้งนี้สามารถครอบคลุม “ผู้ที่มีอำนาจควบคุมที่แท้จริง” และทำให้รู้ว่า ใครเป็นเจ้าของตัวจริง ได้อย่างชัดเจนครับ เพราะแม้ว่าจะไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้น (ไม่ว่าจะทางตรงหรือทางอ้อม) แต่หากเข้าเงื่อนไขการเป็นผู้มีอำนาจควบคุม ผู้ประกอบธุรกิจฯ ก็มีหน้าที่ต้องยื่นขอรับความเห็นชอบบุคคลที่เป็น “ผู้ถือหุ้นรายใหญ่” เพื่อให้มั่นใจได้ว่าบุคคลดังกล่าวมีคุณสมบัติที่เหมาะสมและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามที่ ก.ล.ต. กำหนด
รู้เส้นทางการโอนสินทรัพย์ดิจิทัล
“Travel Rule” เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ผมเคยเล่าว่า ที่ผ่านมา ก.ล.ต. ได้หารือกับสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ในการออกเกณฑ์ Travel Rule ซึ่งเชื่อว่าจะเป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดในการติดตามตรวจสอบเส้นทางธุรกรรมสินทรัพย์ดิจิทัล และเมื่อเดือนมกราคม 2569 คณะอนุกรรมการเชื่อมโยงข้อมูลทางการเงินเพื่อยกระดับการติดตามตรวจสอบธุรกรรมทางการเงินต้องสงสัย มีมติให้ ก.ล.ต. ร่วมกับ ปปง. ออกแนวปฏิบัติสำหรับผู้ประกอบธุรกิจฯ ในระหว่างที่ ปปง. เตรียมความพร้อมเพื่อออกกฎเกณฑ์ภายใต้กฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน
ก.ล.ต. ร่วมกับ ปปง. นำหลักการ Travel Rule ในเบื้องต้นไปหารือกับสมาคมผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลไทย (TDO) และผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล เมื่อเดือนมกราคม 2569 จากนั้นนำความเห็นที่ได้รับมาปรับปรุง เพื่อยกระดับความสามารถในการติดตามเส้นทางการเงินของธุรกรรมสินทรัพย์ดิจิทัล ตรวจสอบ ป้องกัน และสกัดกั้นอาชญากรรมทางเทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งป้องกันความเสี่ยงที่ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลจะถูกใช้เป็นช่องทางในการฟอกเงินและการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย นอกจากนี้ ยังเป็นการยกระดับมาตรการป้องกันการฟอกเงินให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
ผมขอยกประเด็นสำคัญของหลักการ Travel Rule ที่ปรับปรุงแล้ว และอยู่ระหว่างเปิดรับฟังความคิดเห็นมาสรุปให้พอเห็นภาพกันนะครับ
หลักการ Travel Rule นี้ จะใช้กับผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลทุกประเภทที่มีการโอนหรือรับโอนสินทรัพย์ดิจิทัลของลูกค้า โดยผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลต้องกำหนดนโยบายหรือขั้นตอนการปฏิบัติเกี่ยวกับการรับและส่งข้อมูลการโอนสินทรัพย์ดิจิทัลเพื่อลูกค้า และรวบรวมข้อมูลธุรกรรม ข้อมูลของลูกค้าและคู่ธุรกรรมของลูกค้า เพื่อนำมาตรวจสอบและบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง โดยต้องเก็บข้อมูลทุกธุรกรรมอย่างน้อย 5 ปี รวมทั้ง ต้องมีมาตรการบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการโอนหรือรับโอนสินทรัพย์ดิจิทัลตามที่กำหนด
สำหรับผู้สนใจสามารถเข้าไปอ่านรายละเอียดได้ที่หน้าเว็บไซต์สำนักงาน ก.ล.ต. (www.sec.or.th) หากเห็นว่าจุดไหนที่อยากให้เพิ่มความเข้มข้น หรือจุดไหนที่เห็นว่าเข้มงวดเกินไป อาจจะเพิ่มภาระให้ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลจนเกินควร มาร่วมแสดงความเห็นกันได้ถึงวันที่ 25 มีนาคม 2569 ครับ เพราะผมเชื่อว่า ทุกคนอยากให้ประเทศไทยปลอดจากทุนเทา มิจฉาชีพไม่สามารถใช้ตลาดทุนและตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลเป็นช่องทางในการฟอกเงิน และต้องขอบคุณสมาคม TDO ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่ร่วมมืออย่างเต็มที่ มาตั้งแต่การยกระดับIndustry Standards ในการป้องกันและจัดการบัญชีม้าของอุตสาหกรรมสินทรัพย์ดิจิทัล
สำหรับ ก.ล.ต. ดำเนินการเรื่องนี้อย่างเต็มกำลัง ไม่ได้นิ่งนอนใจเลยครับ ทั้งการยกระดับมาตรการเพื่อสกัดกั้น ยับยั้ง ป้องกัน และเอาจริงกับการบังคับใช้กฎหมายในกรณีที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเรื่องใดที่ทำสำเร็จแล้วก็จะบอก เช่น การทบทวนนิยามผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่ผู้ประกอบธุรกิจฯ ต้องขอรับความเห็นชอบ ให้ครอบคลุมถึงผู้ที่มีอำนาจควบคุมที่แท้จริง ส่วนเรื่องใดที่สามารถบอกความคืบหน้าได้ เราก็พร้อมจะบอก เช่น หลักการ Travel Rule ที่กำลัง เปิดรับฟังความคิดเห็น
แต่หลายเรื่องที่ทำอยู่ แต่ยังไม่สามารถบอกเล่าได้ ยังให้ข้อมูลไม่ได้ ก็ต้องขอเก็บไว้เป็นความลับก่อน และบอกได้เพียงว่า “คืบหน้าไปมาก” แล้วครับ เช่น การบังคับใช้กฎหมายที่ ก.ล.ต. ได้มีการประสานงานขอข้อมูลจากหน่วยงานกำกับดูแลภาคการเงินของต่างประเทศ ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 รวมทั้งการตรวจสอบการให้บริการการทำธุรกรรมของผู้ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ที่อาจเป็นช่องทางในการฟอกเงิน โดยได้มีการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อกำหนดแนวทางป้องกันและแก้ไขร่วมกัน ซึ่งที่ผ่านมาสามารถสกัดกั้น และลดความเสียหายลงได้
อีกเรื่องหนึ่งที่ผมพอจะเปิดเผยได้ คือ เร็ว ๆ นี้ ก.ล.ต. ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เตรียมออกมาตรการป้องกันการใช้ตลาดทุนในการฟอกเงินหรืออาชญากรรมทางเทคโนโลยี ซึ่งจะเป็นการยกระดับมาตรการการทำความรู้จักลูกค้าทั้งอุตสาหกรรมหลักทรัพย์ ขอให้ติดตามกันต่อไปนะครับ
ก.ล.ต. ดูแลตลาดทุน เพื่อให้คุณมั่นใจ