สุขจริงอยู่ที่คุณค่า

เมื่อเราตั้งคำถามกับตัวเองว่า สิ่งที่เรามีสร้างคุณค่าได้แค่ไหน เราจะเริ่มคิดถึงชีวิตในมิติที่ต่างไปจากเดิม เพราะความสุขอาจไม่ใช่สิ่งที่ต้องวิ่งหาเพิ่ม แต่อาจเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่เราสร้างได้ไม่ยากนัก

โดยเฉพาะในอีกมุมหนึ่งของสังคม เราเห็นผู้คนจำนวนมากพร้อมจะ “ให้” โดยเฉพาะเมื่อเห็นภาพที่กระตุ้นความรู้สึก เช่น หมาแมวจรจัดที่น่าสงสาร เว็บไซต์รับบริจาคสามารถระดมเงินได้หลักสิบล้านในเวลาไม่นาน

การให้แบบนี้ คนที่ให้ย่อมรู้สึกมีความสุข และความสุขนั้นเป็นของจริง แต่ในขณะเดียวกัน หากเรามองอีกภาพหนึ่ง ในโรงพยาบาลรัฐในต่างจังหวัดที่มีผู้ป่วยล้น เตียงไม่พอ คนต้องรอคิวนานหลายชั่วโมง หรือบางครั้งเป็นวัน ๆ เราจะเริ่มเห็นคำถามที่ลึกขึ้นว่าน้ำใจของเราถูกใช้ไปในทิศทางไหน และมัน “สมดุล” หรือไม่

ประเด็นไม่ใช่การเปรียบเทียบว่าอะไรควรหรือไม่ควรช่วย แต่คือการตั้งคำถามว่า ในฐานะประชากรในสังคม เราจะจัดสรรความเอื้อเฟื้ออย่างไรให้เกิดคุณค่ามากที่สุด เพราะความสุขจากการให้ ไม่ได้เกิดแค่กับผู้รับ แต่สะท้อนกลับมาที่ผู้ให้ด้วย เหมือนรอยยิ้มที่ส่งต่อกันได้ หากเราให้ในจุดที่สร้างผลกระทบสูง ความสุขนั้นจะ “ทวีคูณ” มากขึ้น

ในโลกปัจจุบัน คนจำนวนมากมีศักยภาพในการหารายได้มากขึ้น ช่องทางมีมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นโซเชียล อีคอมเมิร์ซ หรือการทำงานรูปแบบใหม่ เราไม่ได้ขาดโอกาสเหมือนในอดีต คำถามจึงเปลี่ยนจาก “หาเงินยังไง” ไปเป็น “ใช้เงินและใช้ชีวิตอย่างไรให้มีคุณค่า”

ความสุขที่แท้จริงไม่ได้มาจากการได้มาเพียงอย่างเดียว แต่มาจาก “การมีเป้าหมาย” และการเดินไปสู่เป้าหมายนั้น เพราะเมื่อเราตั้งเป้าหมายและลงมือทำ สมองของเราจะสร้างความสุขขึ้นมา ความสุขแบบนี้ต่างจากการซื้อของ เพราะมันผูกอยู่กับ “ความหมาย” ไม่ใช่แค่ “ความรู้สึกชั่วคราว”

ลองนึกถึงตอนที่เราอยากกินไอศกรีม ความสุขที่เกิดขึ้นแรงที่สุด กลับไม่ใช่ตอนที่เรากิน แต่เป็นตอนที่ “กำลังอยาก” และกำลังจะไปซื้อ นี่คือธรรมชาติของมนุษย์ ซึ่งเราจึงต้องเข้าใจว่า ความอยากเป็นแรงขับเคลื่อน แต่ไม่ใช่จุดหมาย

ตัวอย่างเช่นการให้เด็กแข่งขันกันต่อเลโก้เป็นรูปตามจินตนาการ โดยแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มหนึ่ง ต่อเสร็จแล้วผลงานถูกเก็บไว้เพื่อบริจาคให้เด็กด้อยโอกาส กับอีกกลุ่มหนึ่ง ต่อเสร็จแล้วถ้าชนะก็จะได้เงินรางวัลไปทันที

ผลที่เห็นได้ก็คือความสุขที่ชนะและได้เงินรางวัลนั้น เทียบไม่ได้เลยกับความสุขที่เด็ก ๆ รู้ว่าเลโก้ที่เขาต่อนั้นจะถูกส่งมอบไปให้กับเด็กคนอื่น ๆ ที่ไม่มีโอกาสได้เล่นเลโก้เหมือนเขา นั่นเป็นเพราะหากเราใช้แรงขับนั้นไปกับการสร้างคุณค่า สร้างประโยชน์ หรือช่วยเหลือผู้อื่น ความสุขจะไม่หายไปง่าย ๆ เหมือนการซื้อของ

และคนที่เลือกแบบหลัง มักจะค้นพบว่า ความสุขที่แท้จริง…ไม่ได้อยู่ที่การได้มา แต่อยู่ที่การใช้ชีวิตให้มีความหมายมากที่สุด