"คนไทย-สังคม" 4.0

ก้าวทันการพัฒนาของโลกสมัยใหม่ โดยเริ่มจากนโยบาย “ประเทศไทย4.0” ที่รัฐบาลประกาศมานานก้าวข้ามปี และเร่งออกหลายมาตรการมาสนับสนุนเพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว แม้ยังไม่เห็นสิ่งที่ออกมาเป็นรูปธรรมมากนัก เนื่องจากนโยบายดังกล่าวต้องใช้เวลากว่าจะเริ่มเห็นผล แต่นับวันดูเหมือนว่าความเป็น“4.0” ได้กลายเป็นคำขวัญของการทำงานทั้งภาครัฐและเอกชน ซึ่งขณะนี้หันไปทางไหนก็มักเจอกับคำว่า“4.0”

เป็นที่น่าสังเกตว่าคำที่ฮิตติดตลาดมากที่สุด มักจะเป็นเรื่องเกี่ยวกับด้านเศรษฐกิจ เพราะมีผู้เข้าร่วมค่อนข้างมาก โดยเฉพาะจากภาคเอกชน จึงทำให้บรรยากาศในการผลักดันเข้าสู่ “4.0” คึกคักอย่างมาก ทุกวันนี้เรามักได้ยินค่ำว่า “อุตสาหกรรม4.0” “พาณิชย์4.0” แต่ดูเหมือนว่าเป็นเรื่องยากมากที่คนทั่วไปจะเข้าใจหรือจับต้องได้ว่าผลจากนโยบายดังกล่าวเป็นอย่างไร และประชาชนจะได้รับผลกระทบและประโยชน์อย่างไรจากนโยบายดังกล่าว เพราะยังต้องใช้เวลากว่าจะเห็นผล

ประเด็นที่น่าพิจารณาในนโยบาย“4.0” ที่มักมุ่งเน้นไปที่เรื่องการพัฒนาเศรษฐกิจและโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ แต่ยังไม่เห็นคนพูดถึง“สังคม4.0” หรือ “คนไทย4.0” ในขณะที่เรามีแผนงานที่ชัดเจนและวาดฝันแผน“ประเทศไทย4.0”ว่าจะเกิดอะไรขึ้นนับจากนี้ไป แต่เราไม่เห็นภาพที่ชัดเจนเกี่ยวกับ “คน-สังคม” ว่าจะเป็นอย่างไร หรือหากมีการกล่าวถึงก็มุ่งไปที่ประเด็นทางเศรษฐกิจเป็นสำคัญ เช่น การพ้นจากกับดักประเทศมีรายได้ปานกลาง อันเนื่องจากการพัฒนา “ประเทศไทย4.0”

อันที่จริง ดูเหมือนว่ารัฐบาลมีนโยบายสำคัญทางด้านสังคม นั่นคือ การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำและสร้างความเป็นธรรมในสังคม ซึ่งแน่นอนว่ารัฐบาลพยายามทำหลายด้าน แต่หากพิจารณาการแก้ปัญหาของรัฐบาลในประเด็นดังกล่าว จะเห็นได้ว่าส่วนใหญ่เป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ไม่มีแผนเหมือนกับที่เราเห็นจาก “อุตสาหกรรม 4.0” “ประเทศไทย4.0” ทั้งๆที่คนถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งมากให้ประเทศเดินหน้าเข้าสู่นโยบาย“4.0”ได้ 

ปัญหาที่เป็นรูปธรรมมากที่สุด คือเรื่องการศึกษา ซึ่งถือว่าพื้นฐานสำคัญของประเทศ นับว่าเป็นส่วนที่มีการกล่าวถึงกันน้อยมากว่าจะดำเนินการอย่างไร ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการปรับโครงสร้างหน่วยงานหรือการปฏิรูประบบการศึกษาของประเทศเพื่อรองรับสังคมสมัยใหม่ แต่สิ่งที่รัฐบาลดำเนินการคือการพัฒนาหลักสูตรเฉพาะเพื่อรองรับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมหรือตลาดแรงงานเท่านั้น แต่ในเรื่องการพัฒนาคนไทยเข้าสู่“ประเทศไทย4.0”ยังไม่มีความชัดเจนว่าจะออกมาอย่างไร

เราเห็นว่าการพัฒนาคนถือว่าเป็นหัวใจสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาประเทศ ไม่ว่าเราจะตั้งเป้าหมายเป็น“ประเทศไทย4.0” หรือ มากกว่านั้น เพราะคนคือรากฐานที่สำคัญของประเทศ หากเราได้ยินบทเรียนจากประเทศที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาคน จะเห็นได้ว่าในแต่ละประเทศมีการตั้งเป้าหมายการพัฒนาคนในเรื่องการศึกษาเช่นเดียวกับด้านเศรษฐกิจ แต่คำถามก็คือเราก็มีเป้าหมายเช่นเดียวกัน แต่ทำไมผลที่ออกมามักจะบ่นกันในเรื่องของคุณภาพของคน

หากรัฐบาลมุ่งผลักดัน “ประเทศไทย4.0” โดยมุ่งไปที่เป้าหมายด้านเศรษฐกิจและรายได้  ซึ่งก็ถือว่าเป็นเรื่องสำคัญ แต่อย่าลืมว่าการวางแผนเรื่องคนและสังคมก็มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่ากัน ดังนั้นสิ่งที่เราอยากเห็นในระยะต่อไปหลังจากเดินหน้าในเรื่องเศรษฐกิจแล้ว เราจำเป็นต้องหันมาดูว่าเราจะวางเป้าหมายหรือรูปร่างหน้าตาของ“คน-สังคมไทย4.0”กันอย่างไร เพราะสิ่งนี้จะเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญสำหรับประเทศว่าจะก้าวสู่ความเป็น“4.0”ได้อย่างยั่งยืนหรือไม่