มุมมองจากแม่โขงตอนล่าง ที่ย้อนแย้งกับมุมมองจากปักกิ่ง(2)

กรุงเทพธุรกิจ

เมื่อวานได้เสนอ “จดหมายเปิดผนึก”

ว่าด้วย “ข้อเสนอแนะในการปกป้องคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในแม่น้ำโขง” เนื่องในวัน International Day of Action for Rivers ที่ลงวันที่ 14 มีนาคม 2559 หนึ่งวันก่อนที่รัฐบาลจีนจะปล่อยน้ำจากเขื่อน “จิ่งหง” ในมณฑลยูนนานทางใต้ โดยให้เหตุผลว่าเพื่อช่วยเหลือประเทศลุ่มน้ำโขงทางใต้ เพื่อบรรเทาวิกฤตภัยแล้งอันรุนแรง

แต่กลุ่มองค์กรเอ็นจีโอหลายหน่วยในภูมิภาคนี้ มีความเห็นแย้งว่าการที่จีนได้สร้างเขื่อนจำนวนมาก ในแม่น้ำโขงตอนบนนั้นเป็นสาเหตุแห่งปัญหา ต่อธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมากกว่า

วันนี้ผมนำส่วนของจดหมายเปิดผนึกที่เป็นข้อเสนอให้กลุ่ม “ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย” ทุกๆ ฝ่ายดังนี้

“พวกเราอันประกอบด้วยชุมชนที่อาศัยอยู่ในลุ่มแม่น้ำโขง และประชาชนผู้ห่วงใย ผู้ซึ่งปรารถนาที่จะปกป้องชีวิตของชุมชนในลุ่มน้ำยังคงไม่ล้มเลิกความหวัง เพื่อตัวพวกเราเอง และผู้คนในรุ่นต่อไป เรามีข้อเสนอแนะดังนี้

ถึงรัฐบาลของประเทศในลุ่มน้ำโขง

- ขอให้ทบทวนและเปิดเผยต่อสาธารณชน ถึงผลกระทบโดยรวมของการก่อสร้างเขื่อนในลุ่มแม่น้ำโขง ที่สะสมในระยะยาว ให้จัดการอภิปรายอย่างเปิดเผยถึงอนาคตของภูมิภาคแม่น้ำโขง และแปลงผลการพูดคุยให้เป็นนโยบาย

- ขอให้ทบทวนการประเมินแผนการพัฒนาเขื่อนบนแม่น้ำโขงสายหลัก และแม่น้ำสาขาที่สำคัญ รื้อถอน เขื่อนหากจำเป็นเพื่อสวัสดิภาพของสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติและสังคมในลุ่มแม่น้ำโขง

- ขอให้ยกเลิกการสร้างเขื่อนดอนสะโฮง และเขื่อนเซซานตอนล่าง2

- ให้การชดเชยผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสังคมที่เกิดขึ้นกับชุมชนท้องถิ่น ซึ่งเกิดจากโครงการ เขื่อนที่มีอยู่ ดำเนินมาตรการที่เหมาะสมเพื่อการฟื้นฟูสังคมและสิ่งแวดล้อมที่ถูกทำลาย

ถึงประเทศผู้บริจาคและองค์กรระหว่างประเทศ

- ขอให้ทำงานร่วมกับรัฐบาลประเทศลุ่มแม่น้ำโขง เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่นในการ ตัดสินใจของคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง หรือในกรอบการตัดสินใจอื่นๆ ในการจัดการลุ่มแม่น้ำโขง

- ขอให้หยุดสร้างความชอบธรรม หรือสนับสนุนการพัฒนาเขื่อนผลิตไฟฟ้าขนาดใหญ่ด้วยการให้เหตุผล ว่าเขื่อนปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในระดับที่ต่ำ และหันมาส่งเสริมและสนับสนุนด้านการเงิน สำหรับวิธีใหม่ๆ ในการสร้างโครงข่ายและระบบการผลิตไฟฟ้าที่มีการกระจายตัว แทนที่โครงข่ายที่ เชื่อมต่อทั้งภูมิภาค

- ให้การสนับสนุนด้านการเงินต่อความพยายาม ในการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติและสังคม ที่ถูกทำลายจากโครงการพัฒนาซึ่งประเทศผู้บริจาคให้การสนับสนุนในอดีต

- แทนที่จะดำเนินการเพื่อผลประโยชน์ของบรรษัทขนาดใหญ่ในประเทศของผู้บริจาค ขอให้หันมาส่ง เสริมและให้การสนับสนุนด้านการเงิน สำหรับความพยายามในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของโลกและความมั่นคงของภูมิภาค

- โดยเฉพาะประเทศผู้บริจาคที่เริ่มมีบทบาท ในการให้ทุนสนับสนุนการพัฒนาเขื่อนนอกประเทศของตน ขอให้ทบทวนโครงการโดยใช้มาตรฐานที่สูงในการพิจารณาด้านสิ่งแวดล้อมและสังคม จงสะท้อนบทเรียนจากความผิดพลาดในอดีตของธนาคารโลก ธนาคารเพื่อการพัฒนาเอเชีย และหน่วยงาน และรัฐบาลที่ให้เงินบริจาคอื่นๆ

ถึงชุมชนท้องถิ่นในลุ่มน้ำ

- หากสิ่งแวดล้อมถูกทำลายเนื่องจากโครงการของรัฐหรือหน่วยงานพัฒนาอื่นๆ จงร่วมมือกับชุมชนอื่นๆ และเรียกร้องการรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นเพื่อให้เกิดการฟื้นฟู

- แทนที่จะนึกถึงความสะดวกสบายชั่วครั้งชั่วคราว หรือประโยชน์ทางเศรษฐกิจระยะสั้นที่จะเกิดขึ้นใน พื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง ขอให้ใช้ประโยชน์ทรัพยากรที่ดิน และแม่น้ำ โดยพิจารณาถึงสิ่งแวดล้อมทาง ธรรมชาติและสังคมของพื้นที่ลุ่มน้ำโดยรวม ยกตัวอย่าง เช่น งดการจับปลาที่ทำลายล้าง เช่น การ ระเบิด หลีกเลี่ยงการใช้ทรัพยากรที่มากเกินไป เช่น การตัดไม้มากเกินไป และคำนึงถึงผลกระทบ ด้านสิ่งแวดล้อมเมื่อสร้างถนนหรือทางน้ำในหมู่บ้าน โดยคำนึงการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืนเป็นสำคัญ

- ขอให้รวบรวมภูมิปัญญาและความรู้ท้องถิ่นเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติ เรียนรู้แง่มุมทางวิทยาศาสตร์ ไปด้วย ริเริ่มแผนการพัฒนาในพื้นที่ของตน โดยสร้างความสมดุลระหว่างทัศนะของภูมิปัญญาท้องถิ่น และวิทยาศาสตร์อย่างเหมาะสม

ถึงนักวิจัยและสื่อต่างๆ

- สำหรับนักวิจัย ขอให้ศึกษาลงลึกเพื่อให้เกิดความเข้าใจด้านวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมทาง ธรรมชาติของลุ่มแม่น้ำโขง และใช้ข้อค้นพบเพื่อประโยชน์ของสังคม สำหรับสื่อต่างๆ ขอให้สื่อสารกับ พลเมืองเกี่ยวกับข้อค้นพบด้วยวิธีการที่เข้าใจง่ายสำหรับสาธารณชน

แม่น้ำโขงคือคลังสมบัติของความหลากหลายทางชีวภาพ ควรค่าแก่การอนุรักษ์ เพื่อผลประโยชน์ของผู้คนทั่วโลก เราจะเดินหน้าทำงานต่อไปเพื่อให้ข้อเสนอแนะที่กล่าวมากลายเป็นความจริงในชุมชน ใน ประเทศ และภูมิภาคของเรา เราหวังว่าเสียงของเราจะถูกรับฟัง”

ลงนาม

Cambodia

3S Rivers Protection Network (3SPN)

Cambodia Indigenous Youth Association (CIYA)

Cambodian Community Development (CCD-Kratie)

Cambodian Youth Network (CYN)

Fisheries Action Coalition Team (FACT)

Jesuit Service-Cambodia

Khmer Youth Empire (KYE)

Social and Environmental Protection Youth (SEPY)

Tonle Sap Lake Waterkeeper

Japan