ศรีลังกายามสันติ

ซึ่งเชื่อมระหว่างอนุทวีปเอเชียใต้กับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แม้จะอยู่ใกล้กับไทยแค่ 3 ชั่วโมงบินและมีความเกี่ยวข้องกันทางประวัติศาสตร์กันมายาวนาน แต่ในยุคปัจจุบัน ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับศรีลังกาไม่ถือว่าโดดเด่นนัก แต่ไม่ว่าจะด้วยสาเหตุใด ตอนนี้ศรีลังกากำลังผินหน้ามาทางตะวันออกมากขึ้นแล้ว และไทยเป็นหน้าด่านที่ใกล้ที่สุดสำหรับความรุ่งเรืองที่ศรีลังกากำลังมองหา

ปลาย ก.พ.ที่ผ่านมาได้มีโอกาสไปแลกเปลี่ยนข่าวกรองที่ศรีลังกาอีกครั้ง หลังจากที่ไปมาเมื่อ 2 ปีก่อน สังเกตถึงความแตกต่างของประเทศเล็ก ๆ แห่งนี้ได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการก่อสร้างและรถราที่มากขึ้นในโคลอมโบ ตอนนี้ช่วงเวลาที่อิ่มเอมบรรยากาศแห่งสันติภาพหลังพิชิตสงครามกลางเมืองอย่างเด็ดขาดเมื่อปี 2552 ผ่านพ้นไปแล้ว มีเรื่องอื่นที่อยู่ในวิสัยทัศน์ใหม่ รวมทั้งการมุ่งสร้างชาติใหม่โดยมีตะวันออกเป็นเป้าหมาย พยายามเข้าหาอาเซียนมากขึ้น ขณะที่สมาคมความร่วมมือแห่งภูมิภาคเอเชียใต้ (South Asia Association for Regional Operation - SAARC) กำลังจะตาย ศรีลังกาเป็นหัวหอกในการประชุมร่วมระหว่างอาเซียนกับซาร์ก วางสมดุลแห่งอำนาจกันใหม่ จีนและอาเซียนกำลังถูกเชิญชวนเข้ามาคานอิทธิพลอินเดีย

จีนเข้ามาเยอะมากจริงๆ ส่วนหนึ่งนั้นอาจเพราะศรีลังกาเอือมต่อปมพี่ใหญ่-น้องเล็ก ที่อินเดียมีอิทธิพลมาต่อเอเชียใต้โดยตลอด สงครามกลางเมืองที่เกิดขึ้นยาวนาน 30 ปี ก็มีแนวร่วมสนับสนุนฝ่ายกบฏพยัคฆ์ทมิฬอีแลม (Liberation Tigers of Tamil Eelam) จากแคว้น Tamil Nadu จำนวนมาก พลังชาวทมิฬหัวรุนแรงที่ต่อต้านรัฐบาลศรีลังกายังชัดเจนจนถึงทุกวันนี้ จึงไม่ใช่เรื่องยากที่จะเข้าใจศรีลังกาว่าจะเอาจีนมาคานอำนาจอินเดีย ซึ่งจีนก็ช่วยพัฒนาเกาะยุทธศาสตร์แห่งนี้เยอะจริงๆ เพราะจีนถือว่าศรีลังกาเป็นจุดสำคัญของเส้นทางสายไหมทางทะเล (Maritime Silk Road)สำคัญมาตั้งแต่การวางสร้อยสายไข่มุกทางยุทธศาสตร์ (String of Pearl) แล้ว ยิ่งในยุคของประธานาธิบดีคนก่อนคือ Mahinda Rajapaksa ซึ่งชาติตะวันตกอัดรัฐบาลและกองทัพศรีลังกาหนักในข้อหาละเมิดสิทธิมนุษยชน เนื่องจากต้องรบต้องฆ่าชาวทมิฬตายไปเป็นจำนวนมาก ทำให้ราชปักษายิ่งต้องอิงจีน เดินทางเยือนจีนทุกปี

จีนเข้าไปพัฒนาท่าเรือน้ำลึกทั้งที่ Hambontota บ้านเกิดราชปักษา กะจะให้เหมือนท่าเรือทวายของพม่า ที่พัฒนามากจริงๆ ลงทุนถึงสามพันล้านดอลลาร์สหรัฐในเฟสแรกเสร็จไปแล้วคือ Colombo City ถมทะเลสร้างกันเลย แถมรัฐบาลราชปักษายกที่ดินบางส่วนให้วิสาหกิจจีนเก็บกินผลประโยชน์ต่อไปอีก แต่ตอนนี้รัฐบาลใหม่เข้ามา มีการตรวจสอบธุรกรรมที่เคยทำไว้กับจีนว่าโปร่งใสหรือไม่ จึงชะลอเฟสต่อไป การตรวจสอบยังไม่แล้วเสร็จ ราชปักษาก็เหมือนผู้นำพ้นอำนาจอีกหลายที่ที่โดนตรวจสอบย้อนหลังในหลายเรื่อง เรื่องซวยซ้ำซ้อนมักมาเยือน วันที่ 27 ที่ผมกลับจากศรีลังกาหนังสือพิมพ์ทุกฉบับพาดหัวเรื่องลูกชายคนเล็กของเขาถูกพบว่ามีส่วนพัวพันฆาตกรรมนักรักบี้ชื่อดัง

สำหรับไทยนั้น เป็นที่ทราบดีถึงความสัมพันธ์ด้านพุทธศาสนาที่เหนียวแน่นมาก เพราะทั้งสองชาติแทบจะเรียกว่าเป็นประเทศพุทธอย่างไม่เป็นทางการ ซึ่งมีไม่กี่ประเทศในโลก ทั้งสองฝ่ายต่างเกื้อกูลพระพุทธศาสนาให้กันมากมาย พุทธไทยนั้นได้จากศรีลังกาจึงเรียกว่าลังกาวงศ์ ส่วนพุทธลังกามีสองนิกาย นิกายสยามวงศ์เป็นนิกายเด่นสุดที่เข้าไปฟื้นฟูพุทธศาสนาในประเทศนี้ ทัวร์จากไทยไปศรีลังกาก็มักจะไปในทางดูด้านพุทธศาสนา แม้แต่วัด Alu Vihara วัดที่จารึกพระปิฎกเป็นครั้งแรกในโลก ก็มีหลักฐานว่าสมเด็จวัดปากน้ำไปถวายพระพุทธรูปขนาดเท่าคนยืนให้ ขณะที่ศรีลังกามีอุบาสิกาไทยผู้เลื่อมใสศาสนาอย่างแรงกล้าก็ไปบวชเป็นภิกษุณีมิใช่น้อย

ในทางการเมืองระหว่างประเทศ ไทยยืนเคียงข้างรัฐบาลศรีลังกาในด้านสิทธิมนุษยชน เพราะตระหนักว่าสงครามกลางเมืองที่คนตายกันหลายหมื่นก็ย่อมมีผู้บริสุทธิ์ถูกฆ่าตายจำนวนมาก ศรีลังกานับเป็นชาติเดียวจริงๆ ในโลกยุคใหม่ที่เอาชนะสงครามกลางเมืองอย่างเด็ดขาดได้ด้วยการใช้กำลัง ประเทศอื่น รวมทั้งอาเซียนนั้นอาศัยการเจรจาจึงประสบผลสำเร็จ บางแห่งก็สะเด็ดน้ำ ในด้านการทหารไทยกับศรีลังกากำลังเพิ่มบทบาท ผ่านทางการประชุมพหุภาคีกรอบกลาโหมและกรอบทหารเรือ ในอนาคตนาจะมีความร่วมมือเพิ่มมากขึ้น เพราะปัญหาที่ประสบกำลังจะใกล้เคียงกัน เช่น อาชญากรรมข้ามชาติ และหัวรุนแรงข้ามสมุทร

อย่างไรก็ตาม ยังมีความร่วมมืออีกมากที่รอไทยกับศรีลังกาอยู่ นอกจากเรื่องศาสนากับการท่องเทียวที่ดูเหมือนจะโดดเด่นแล้ว ด้านอื่นๆ ยังพัฒนาไปได้อีกมาก ไทยเป็นคู่ค้าที่มีมูลค่าน้อยกว่าสิงคโปร์ มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ขณะที่เราก็มองเขาน้อยกว่าเอเชียใต้ชาติอื่นเหมือนกัน สิ่งนี้อาจกำลังเปลี่ยนแปลง หลังจากที่ประธานาธิบดีคนปัจจุบันของเขาคือ นาย Maithripala Sirisena เดินทางเยือนไทยปลาย ธ.ค. ขณะที่สัปดาห์หน้า รองนายกด้านเศรษฐกิจของเราจะไปเยือนเขาบ้าง หวังว่ามูลค่าการค้าระหว่างกันจะเกิน 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปีนี้ตามที่ตั้งใจกันไว้

อนึ่ง แม้เราจะเป็นชาติใหญ่กว่าศรีลังกามาก แต่มีเรื่องที่สมควรเรียนรู้จากเขาอีกไม่น้อย เช่น วินัยพระสงฆ์ ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ หรือการรักษาความสะอาดสาธารณะ ซึ่งทั้งหมดนี้เราเคยเป็นเอก แต่อาจหย่อนยานไปบ้างแล้วเวลานี้