ทำไมประเทศไทยขาดแคลน บุคลากรมีคุณภาพทุก ๆ ด้าน?

ในประเทศเพราะเราขาดแคลนนักบิน อาจจะกำลังกลายเป็นวิกฤตในแวดวงการบินพาณิชย์

ข่าวอีกด้านหนึ่งบอกว่ากองทัพอากาศ อาจกำลังเชิญชวนให้นักบินจากสายการบินพาณิชย์ มารับราชการเพราะก็ขาดแคลนนักบินเช่นกัน

คำถามที่เกิดขึ้นในใจผมทันทีเมื่อได้เห็นข่าวนี้ก็คือ : ทำไมเราเพิ่งรู้ว่าเราจะขาดนักบินทั้งประเทศและในทุกวงการการบิน?

คำถามต่อมาก็คือถ้าหากเราขาดนักบินขนาดนี้ ทำไมกรมการบินพลเรือนที่ผ่านมา จึงออกใบอนุญาตให้สายการบินใหม่ ๆ ไปจนมีเกินกว่า 40 สาย และต่อมากลายเป็นประเด็นถูก ICAO หรือองค์กรการบินพลเรือนระหว่างประเทศขึ้นธงแดง เพราะมีปัญหาเรื่องมาตรฐานความปลอดภัย

นั่นคือวิกฤตระดับชาติ และนั่นคือปลายเหตุ

เพราะต้นเหตุคือการที่เราไม่เคยวางแผนเรื่อง “ทุนมนุษย์” หรือ “ทรัพยากรบุคลากร” อย่างเป็นระบบเลยมาหลายสิบปีแล้ว

ความจริง สายการบินแห่งชาติของไทย เมื่อยังมีหุ้นส่วนเป็นสายการบินสแกนดิเนเวียหรือ SAS นั้นมีนักบินต่างชาติเป็นกัปตัน และในช่วงนั้นนโยบายคือการให้นักบินต่างชาติฝึกนักบินไทย ให้สามารถพัฒนาขึ้นมาเป็นนักบินระดับสากล

ในช่วงการสร้างเนื้อสร้างตัวของการบินพาณิชย์ไทยเรานั้น ต้องถือว่าได้มาตรฐานอย่างน่าประทับใจ และนักบินไทยรวมถึงบุคลากรทางด้านการบินของเรา เป็นที่กล่าวขวัญถึงในทางที่ดีอย่างยิ่ง เพราะมีฝีมือเป็นที่ยอมรับ และมีกระบวนการคัดเลือก ฝึกฝนและพัฒนาทักษะอย่างเป็นระบบมืออาชีพ

แต่ต่อมาเมื่อบริษัทเดินอากาศไทยรวมกับการบินไทย และการเมืองรวมถึงกลุ่มผลประโยชน์ในระบบราชการ เข้ามาครอบงำการทำงานของสายการบินแห่งชาติ คุณภาพก็เริ่มเสื่อมถอยลงตามลำดับ

ยิ่งเมื่อมีการเปิดสายการบินทุกรูป และขาดกระบวนการตรวจสอบและกำกับดูแลอย่างเข้มงวด อีกทั้งยังไม่เคยประเมินว่าเรามีบุคลากรที่มีคุณภาพเพียงพอ ที่จะรองรับการขยายตัวอย่างไร้ขีดจำกัดอย่างที่เห็นหรือไม่

เป็นไปได้อย่างไรที่อยู่ดี ๆ เราก็เพิ่งมารู้ว่าวงการบินพาณิชย์ไทยขาดแคลนนักบินถึง 2,000 คน? ไม่มีหน่วยงานทางการหรือเอกชนใดออกมาส่งสัญญาณเตือน หรือให้ข้อมูลก่อนหน้านี้เลยหรือ? ไม่มีความพยายามใด ๆ ที่จะผลิตนักบินมาสอดรับกับการขยายตัวของวงการนี้เลยหรือ? ใครจะต้องรับผิดชอบกับวิกฤตนี้?

คำตอบคือไม่มีใครต้องรับผิดชอบ เพราะไม่มีกระบวนการในสังคม ที่จะทำให้ผู้มีส่วนได้เสียต้องตรวจสอบและกำกับดูแล ความเป็นไปของอุตสาหกรรมสำคัญ ๆ ของประเทศ

ความจริง ประเทศไทยไม่ได้ขาดแคลนเฉพาะนักบินเท่านั้น เจาะเข้าไปลึก ๆ เราขาดแคลนบุคลากรในวงการที่มีความสำคัญ ต่อการพัฒนาประเทศสู่อนาคตเกือบทุกด้าน

ที่เราขาดแคลนมาก ๆ จนเป็นปัญหาการสร้างชาติทุกวันนี้มีตั้งแต่นักวิทยาศาสตร์ แพทย์เฉพาะทาง นักคณิตศาสตร์ ครูภาษาอังกฤษ ครูภาษาจีน ตลอดไปจนถึงมัคคุเทศก์ภาษาจีน และแม้กระทั่งนักสื่อสารมวลชนที่มีคุณภาพ

ที่สำคัญคือการขาดแคลนบุคลากรในระดับ “อาชีวะ” ที่มีทักษะอันเป็นที่ต้องการของอุตสาหกรรมมากมายหลายด้าน

ยิ่งในยุคดิจิทัลที่กำลังก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างหนักหน่วงและรุนแรงด้วยแล้ว ไทยเราขาดแคลนเกือบทุกด้านของโลกยุคใหม่ คำว่า Data Scientists หรือ “นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล” ยังใหม่มากสำหรับประเทศไทย และทั้งประเทศมีมืออาชีพด้านนี้นับคนได้

เหตุที่เราขาดแคลน “ทุนมนุษย์” ทั้งประเทศเพราะเราขาดแคลน “นักการเมือง” ที่มีอุดมการณ์และมันสมอง

วิกฤตการเมืองที่เราเผชิญอยู่ขณะนี้คือ ผลพวงของการขาดแคลนทรัพยากรมนุษย์ ที่มีคุณภาพด้านการเมืองนั่นเอง