ตัดสินใจโดยไม่ใครแพ้

คือ ตัดสินใจแล้วต้องมีใครชนะใครแพ้ หลายครั้งที่การตัดสินใจแบบดิจิตอลนี้นำไปสู่การแตกหักทั้งในระดับเพื่อนร่วมงาน ไปจนกระทั่งถึงเพื่อนร่วมทางชีวิต หลายคนรู้สึกชนะตอนแรก แต่ส่วนใหญ่แล้วแทบทุกคนที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจแบบฉันชนะเธอแพ้ จะรู้สึกแพ้ด้วยกันทั้งหมด เมื่อเวลาผ่านไปสักพักหนึ่ง การตัดสินใจสไตล์ดิจิตอลที่มีแค่หนึ่งกับศูนย์นั้นอาจจะเหมาะสมสำหรับคอมพิวเตอร์ แต่ไม่แน่ใจว่าจะดีสำหรับคนหรือไม่ เพราะใช้วิธีตัดสินใจแบบนี้ครั้งใด ทุกคนที่เกี่ยวข้องรู้สึกแพ้ทั้งหมด เพียงแต่บางคนรู้สึกตั้งแต่แรก บางคนกว่าจะรู้สึกใช้เวลานานหน่อยโดยเฉพาะผู้ที่คิดว่าชนะ

นานมาแล้วที่คนเรามีวิธีตัดสินใจที่ไม่มีใครรู้สึกว่าแพ้ คือมีฉันทามติ หรือที่ฝรั่งบอกว่ามี Consensus ในเรื่องที่ตัดสินใจนั้น แต่ฉันทามติในการตัดสินใจไม่ใช่เรื่องที่ได้มาง่ายๆ สำหรับการตัดสินใจเรื่องยากๆ วันนี้แม้ว่าคนทุกคนจะปรารถนาดีกับบ้านเมือง แต่ยังยากที่จะบอกว่ามีฉันทามติในการตัดสินใจว่าวันหน้าบ้านเมืองที่ดีนั้นควรเป็นอย่างไร ยิ่งเป็นการตัดสินใจที่มีทั้งพี่ใหญ่และน้องเล็กเกี่ยวข้องกับเรื่องนั้น ฉันทามติลวงตาเกิดขึ้นเสมอ น้องเล็กในใจนั้นค้านสุดขั้วกับการตัดสินใจตามที่พี่ใหญ่เสนอ แต่ไม่กล้าเถียง ตัดสินใจไปแล้วพี่ใหญ่เลยหลงคิดไปเองว่าใครๆ ก็เห็นตรงกับฉัน การตัดสินใจของฉันได้รับฉันทามติจากทุกคน พี่ใหญ่ชนะ แต่น้องเล็กแพ้

ดังนั้นเบื้องต้นของการตัดสินใจแบบไม่มีใครแพ้นั้นทุกคนไม่ว่าพี่ใหญ่ หรือน้องเล็กต่างคนต่างมีโอกาสบอกกล่าวความจริงได้อย่างเท่าเทียมกัน ก่อนการตัดสินใจต้องแน่ใจอย่างยิ่งว่าnทุกคนที่เกี่ยวข้องได้โอกาสที่จะบอกกล่าวความจริงในเรื่องที่กำลังจะตัดสินใจกันนั้นในมุมมองของเขา ที่สำคัญที่สุดคือ ต้องเป็นการบอกกล่าวความจริง โดยปราศจากการกดดันใดๆ ไม่ใช่บอกว่าบอกได้ แต่ถ้าไม่เหมือนกับที่ฉันอยากได้ฟังเมื่อใด แกโดนด่าเมื่อนั้น ซึ่งทุกคนต้องเปิดใจให้กว้างและอดทนรับฟังความจริงที่ไม่ถูกใจได้ ทุกคนต้องบอกกล่าวแต่ความจริงในเรื่องนั้นที่ตนเองมองเห็น ต้องอดทนไม่เจือปนความจริงนั้นด้วยความรู้สึก ไม่ว่าจะเป็นความโกรธแค้น หรือน้อยอกน้อยใจใดๆ การบอกกล่าวความจริงในระหว่างกันมีความจำเป็นอย่างยิ่ง

สำหรับการตัดสินใจแบบไม่มีใครแพ้ไม่ได้ ความจริงก็ต้องมีคนแพ้ แต่การบอกกล่าวความจริงที่ไม่เจือปนด้วยอารมณ์และความรู้สึกนั้น มีอยู่เฉพาะคนที่มีความเป็นผู้ใหญ่ถึงระดับหนึ่งเท่านั้น คนอายุน้อยอาจมีความเป็นผู้ใหญ่มากกว่าคนอายุมากก็ได้ หากรู้จักแยกแยะความจริงกับความรู้สึกออกจากกันได้ พร้อมกับที่ทุกคนต้องมีความเป็นผู้ใหญ่เพียงพอสำหรับการรับฟังความจริงที่ไม่ตรงกับที่อยากฟังได้ด้วย

เมื่อฟังทุกคนแล้ว ก็เป็นเวลาของการค้นหาทางเลือกที่จะตัดสินใจว่ามีสักกี่หนทาง ถ้าไม่อยากให้มีใครแพ้ ทุกคนก็ต้องออกความคิดเห็นว่า เรื่องนั้นจะตัดสินใจในหนทางใดได้บ้าง เน้นว่าทุกคนช่วยกันเสนอทางเลือก ไม่ใช่ทุกคนหาทางให้คนอื่นเลือกตามทางของฉัน ทางเลือกมาจากตัวเราก็จริง แต่ตัวเราต้องไม่ติดอยู่กับทางเลือกนั้น ถ้าตกลงว่าจะเลือกทางอื่น เราก็ไม่ได้แพ้ การทนรับฟังความจริงที่ต่างไปจากที่เราคาดหวังไว้นั้น แม้ว่าจะยาก แต่ยังยากไม่เท่าการยอมรับทางเลือกที่เราไม่ถูกใจ จึงต้องจำกัดใจไว้ไม่ให้ผูกพันกับทางเลือกที่เราเสนอมาก จนรู้สึกเป็นเจ้าของจะเลือกหรือไม่เลือกทางเลือกที่เราเสนอ เราก็ไม่ได้ได้หน้า หรือเสียหน้าใดๆ ทั้งสิ้น ผู้ใหญ่ต้องดีใจที่ผู้น้อยช่วยเสนอทางเลือก แต่ต้องไม่ดีใจถ้าผู้น้อยทำตัวเป็นแค่กองหนุนทุกอย่างที่ผู้ใหญ่เลือก

การตัดสินใจแบบไม่มีใครแพ้นั้นไม่ใช่การต่อรอง คือแกได้ตรงนั้น ฉันต้องได้ตรงนี้ การต่อรองทำให้มีคนแพ้คนชนะในส่วนย่อยๆ ของเรื่องนั้น และไม่ทำให้ได้ทางเลือกที่ดีที่สุดที่เป็นไปได้สำหรับทุกคน ทางเลือกที่ดีที่สุดคือ ทางเลือกที่ทำให้ทุกคนอยู่ต่อไปได้อย่างสบายใจ แม้ไม่ถูกใจทั้งหมด แต่ไม่ได้อยู่อย่างผู้แพ้ เมื่อตัดสินใจเลือกทางเลือกนั้นแล้ว ยังมองหน้ามองตาทำงานร่วมกันได้ต่อไป ดังนั้นจึงควรเลือกทางเลือกที่ทำให้ทุกคนสบายใจที่จะอยู่ด้วยกันต่อไปได้ แม้ว่าทางเลือกนั้นจะได้ประโยชน์น้อยกว่าทางเลือกอื่นก็ตาม ก่อนตัดสินใจเช็คอีกครั้งให้มั่นใจว่าเลือกหนทางนี้แล้ว ไม่มีใครอยู่ต่อไปไม่ได้ เราอยู่ร่วมกันเพื่อทำงานด้วยกัน ไม่ใช่เราอยู่ร่วมกัน เพื่อทำสงครามเอาชนะแพ้ระหว่างกัน

หลีกเลี่ยงการโหวตหากต้องการฉันทามติ เพราะโหวตไม่นำไปสู่ฉันทามติ แต่นำไปสู่การมีคนแพ้คนชนะ ต้องเลือกทางเลือกที่คนทุกคนทำอะไรบางอย่างให้กับทางเลือกนั้นได้บ้างอย่างสบายใจ แม้จะไม่ใช่ทางเลือกที่ถูกใจ อย่าถามว่าจะโหวตให้กับทางเลือกไหน แต่ให้ถามว่าใครจะทำอะไรให้กับทางเลือกไหนได้บ้าง ใครอยู่ไม่ได้กับทางเลือกไหนบ้าง คนตอบต้องตอบตามความจริง ไม่ใช่ตอบเอาใจพี่ใหญ่ หรือตอบตามอารมณ์ จะเกลียด จะโกรธ จะน้อยอกน้อยใจแค่ไหนก็ตาม

อย่าพยายามปิดทางตัดสินใจไม่ให้เหลือสักทางหนึ่ง นอกจากทางเลือกของตนเอง เพราะการกระทำเช่นนั้นเสี่ยงต่อการทำให้ตัวท่านกลายเป็นผู้แพ้จากการตัดสินใจนั้นตั้งแต่ก่อนการตัดสินใจ