เรื่องใหญ่อีกเรื่องหนึ่งที่ยังเป็นปัญหาในปัจจุบัน และเกี่ยวข้องถึงอนาคตประเทศไทยอย่างสำคัญคือเรื่องของสังคมและชุมชน
ซึ่งประกอบไปด้วยเรื่องของเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ด้อยโอกาส ซึ่งจากการรับฟังเสียงของประชาชนผ่านเวทีปฏิรูปทั่วประเทศและช่องทางรับฟังความคิดเห็นจากบุคคลทั่วไป ประกอบการระดมสมองระดับกลุ่มทั้งประเทศ ในปี 2558 พบว่ามีข้อเสนอแนะและความเห็นสูงถึง 10,477 ความเห็น ซึ่งนับว่าไม่น้อยทีเดียว
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเป็นประเด็นที่หลากหลาย คณะทำงาน ในคณะอนุกรรมาธิการสังเคราะห์ประเด็นปฏิรูป สภาปฏิรูปแห่งชาติ ได้จัดหมวดหมู่เป็น 26 เรื่องด้วยกัน และได้เรียงลำดับตามจำนวนความถี่ของความเห็นในสิบอันดับแรก ประกอบด้วย
1. เรื่องสังคมและชุมชนโดยทั่วไป มีความเห็นและข้อเสนอแนะสูงเป็นอันดับหนึ่งรวมทั้งสิ้น 1,829 ความเห็น หรือคิดเป็นร้อยละ 17.46 ของความเห็นทั้งหมด
2. เรื่องการสร้างโอกาสทางสังคม มีความถี่เป็นอันดับสอง รวมทั้งสิ้น 1,073 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 10.24 ของความเห็นทั้งหมด
3. เรื่องสิทธิและโอกาสในการได้รับบริการสาธารณะ มีความถี่สูงเป็นอันดับสาม รวมทั้งสิ้น 954 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 9.10 ของความเห็นทั้งหมด
4. เรื่องการแก้ไขยาเสพติด มีความถี่สูงเป็นอันดับสี่ รวมทั้งสิ้น 842 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 8.04 ของความเห็นทั้งหมด
5. เรื่องการเสริมสร้างความสงบสุขในสังคม สูงเป็นอันดับห้า รวมทั้งสิ้น 636 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 6.07 ของความเห็นทั้งหมด
6. เรื่องเด็กและเยาวชนทั่วไป มีความถี่สูงเป็นอันดับหก รวมทั้งสิ้น 616 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 5.88 ของความเห็นทั้งหมด
7. เรื่องคนพิการ ผู้ด้อยโอกาส และคนไร้ที่พึ่ง ทั่วไป มีความถี่สูงเป็นอันดับเจ็ด รวมทั้งสิ้น 533 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 5.09 ของความเห็นทั้งหมด
8. เรื่องการเสริมสร้างความสามัคคีปรองดองสมานฉันท์ของคนในชาติ มีความถี่สูงเป็นอันดับแปด รวมทั้งสิ้น 492 ความเห็น หรือคิดเป็นร้อยละ 4.70 ของทั้งหมด
9. เรื่องผ้สูงอายุทั่วไป มีความถี่ 476 ความเห็น สูงเป็นอันดับเก้า หรือคิดเป็นร้อยละ 4.54 ของความเห็นทั้งหมด
10. เรื่องระบบดูแลผู้สูงอายุระยะยาว มีความถี่ 377 ความเห็น สูงเป็นอันดับสิบ หรือคิดเป็นร้อยละ 3.60 ของความเห็นทั้งหมด และที่เหลือประกอบด้วย
11. เรื่องการรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน รวม 176 ความเห็น
12. เรื่องการบังคับใช้กฎหมายในการคุ้มครองเยาวชน รวม 229 ความเห็น
13. เรื่องการส่งเสริมสื่อบันเทิงสร้างสรรค์ รวม 43 ความเห็น
14. เรื่องการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันให้เยาวชนในการเข้าถึงสื่อบันเทิง รวม 85 ความเห็น
15. เรื่องการส่งเสริมเยาวชนใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ รวม 189 ความเห็น
16. เรื่องสิทธิและความเท่าเทียมของสตรี รวม 171 ความเห็น
17. เรื่องการสร้างโอกาสทางสังคม รวม 120 ความเห็น
18. เรื่องสตรี ทั่วไป รวม 267 ความเห็น
19. เรื่องมาตรการเพิ่มคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคมผู้สูงอายุ รวม 225 ความเห็น
20. เรื่องมาตรการด้านความมั่นคงและหลักประกันด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ รวม 232 ความเห็น
21. เรื่องมาตรการสนับสนุนเอกชน องค์กรไม่แสวงผลกำไร ในการให้บริการผู้สูงอายุและสถานดูแลผู้สูงอายุ รวม 62 ความเห็น
22. เรื่องส่งเสริมธุรกิจการค้าและบริการเพื่อรับรองสังคมผู้สูงอายุ รวม 40 ความเห็น
23. เรื่องพัฒนาระบบประกันสังคม รวม 83 ความเห็น
24. เรื่องพัฒนาระบบสวัสดิการสังคม รวม 372 ความเห็น
25. เรื่องพัฒนาระบบการคุ้มครองคนพิการ ผู้ด้อยโอกาสและคนไร้ที่พึ่ง รวม 330 ความเห็น และ
26. เรื่องการดูแลกลุ่มชาติพันธุ์ รวม 25 ความเห็น
พิจารณาจากสิบอันดับแรกที่มีจำนวนความเห็นรวมทั้งสิ้น 7,828 ความเห็น จาก 10,477 ความเห็น คิดเป็นร้อยละ 74.72 หรือประมาณสามในสี่ของความเห็นทั้งหมด พบว่ามีการกระจุกตัวในเรื่องสังคมและชุมชนเป็นส่วนใหญ่ในหกอันดับแรก และแต่ละเรื่องก็มีความเห็นมากกว่าร้อยละ 5 ของทั้งหมด สำหรับเรื่องทั่วไปเกี่ยวกับเด็กและเยาวชน เรื่องระบบดูแลผู้สูงอายุ เรื่องผู้สูงอายุทั่วไป และเรื่องทั่วไปเกี่ยวกับคนพิการผู้ด้อยโอกาสและคนไร้ที่พึ่ง แม้อยู่ในสิบอันดับแรกแต่ก็มีจำนวนความเห็นน้อยกว่าร้อยละ 5 ทั้งสิ้น
และเมื่อวิเคราะห์เจาะลึกลงไป พบว่านอกจากในเรื่องทั่วไปเกี่ยวกับสังคมและชุมชนแล้ว ประชาชนให้ความสำคัญอย่างมากในเรื่องการสร้างโอกาสทางสังคม เรื่องสิทธิและโอกาสในการได้รับบริการสาธารณะ และเรื่องการแก้ไขปัญหายาเสพติด หรือประมาณหนึ่งในสี่ของความเห็นทั้งหมด และที่เหลือเป็นเรื่องการสร้างความสงบสุขและการสร้างความสามัคคีปรองดองในชาติ จึงอาจกล่าวได้ว่าประชาชนต้องการโอกาสเพื่อให้สามารถมีที่ยืนในสังคมได้เช่นคนอื่นๆมากที่สุด และอาจตีความได้ว่าประชาชนไม่ได้ต้องการความช่วยเหลือประเภทให้เปล่าแจกฟรี เขาเพียงต้องการโอกาสที่จะได้แสดงศักยภาพที่มีให้เต็มที่ เพื่อที่จะได้ยืนอยู่ได้ในสังคมอย่างสมศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ เสมอภาค และเท่าเทียมกันกับคนอื่นๆในสังคม ส่วนเรื่องที่รัฐจะต้องดำเนินการให้กับประชาชน จะเป็นสองเรื่องหลักคือบริการสาธารณะและการแก้ไขปัญหายาเสพติด เพื่อให้สังคมและชุมชนเข้มแข็ง และเมื่อสังคมชุมชนแข็งแรง ประเทศชาติก็ย่อมจะแข็งแรงด้วย
(หมายเหตุ บทความนี้เป็นความเห็นของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว ไม่เกี่ยวข้องกับการเป็นอดีตรองประธานคณะอนุกรรมาธิการสังเคราะห์ประเด็นปฏิรูป สภาปฏิรูปแห่งชาติ แต่อย่างใด)






