โตแบบไม้ยืนต้น

ต้นไม้ต้นใดยกมาจากที่อื่น หลังพายุฝนผ่านไป ต้นไม้ที่ยกมาจากที่อื่นต้องมีเสาค้ำจุน เหมือนคนเจ็บป่วยที่ต้องมีคนพยุงไปไหนมาไหน ถ้าอยากเติบโตในการงานเหมือนกับไม้ยืนต้น ที่ทนฝนทนพายุได้ ต้องกำหนดขั้นตอนเติบโตให้เหมือนไม้ยืนต้น ที่เกิดและเติบโตในที่นั้น เรียกกันให้ดูดีอีกหน่อยว่า ต้องโตด้วยยุทธศาสตร์ไม้ยืนต้น อย่าโตทางลัดแบบไม้ล้อมที่ยกมาจากที่อื่น เว้นแต่ว่ามั่นใจจริงๆ ว่ามีเสาค้ำจุนที่แข็งแรงเพียงพอ และไม่ล้มไปจากอิทธิฤทธิ์ของลมพายุเสียก่อน เส้นสายไม่มี เงินทุนในกระเป๋าไม่เยอะ ไม่ได้มีฝีมือระดับเซียนเหยียบเมฆ น่าจะลองหันมามองยุทธศาสตร์ไม้ยืนต้นกันดูบ้าง

ต้นไม้ใหญ่เติบโตยืนต้นอยู่ได้ท่ามกลางการคุมคามนานาชนิด เพราะค่อยๆ หยั่งรากลงดินทีละเล็กทีละน้อย เพิ่มความแข็งแรงของรากแต่ละส่วน อย่างสอดคล้องกับพื้นดินในบริเวณนั้น ก่อนจะโตต้องหยั่งรากให้ลึกพอ ให้ครอบคลุมเพียงพอที่จะสนับสนุนการแผ่กิ่งก้านสาขาในพื้นที่นั้นได้ การเติบโตในการงานใด ต้องเริ่มต้นจากตัวเราเอง เข้มแข็งในการงานนั้นก่อน จะโตแบบไม้ยืนต้น ต้องเก่งจริงในสักเรื่องที่จำเป็นกับการทำงานนั้น เก่งพอที่จะรับมือการคุกคาม ที่จะมีต่อการงานนั้นได้ รับมือด้วยฝีมือ ไม่ใช่รับมือด้วยคารมแก้ตัว หรือการวิ่งเต้น รับมือด้วยคารมหรือวิ่งเต้น เหมือนไม้ล้อมที่รากลึกไม่พอ แผ่รากไม่ทั่ว สู้การคุกคามได้เพียงชั่วครั้งชั่วคราว ฝีมือดีจริงๆ ในเรื่องที่จำเป็นกับการงานนั้น ต่อให้หัวหน้าไม่รักไม่ชอบ อย่างไรก็ต้องใช้ให้ทำ เมื่อคนอื่นทำไม่ได้ งานง่ายอาจมาไม่ถึง แต่งานยากมาถึงแน่ๆ

ทีมซ่อมเครื่องบินทีมหนึ่งเป็นชาวน้ำ ทีมนี้ซ่อมเก่งจนได้รับการรับรองจากผู้สร้างเครื่องบินทั้งยุโรป และอเมริกา แต่ต้องทำงานรวมกับชาวฟ้า ซึ่งเป็นธรรมดาที่อยากส่งเสริมชาวฟ้าด้วยกันก่อน แต่พอต้องซ่อมเครื่องบินฝรั่งยุโรป ก็ต้องยกให้ชาวน้ำเป็นคนทำ เพราะชาวน้ำมีไลเซนส์ แต่ชาวฟ้าไม่มี อยากโตวันหน้าอย่างยั่งยืน สู้ลมสู้ฝนได้ ต้องพัฒนาฝีมือให้เก่งจริงๆ ในเรื่องที่จำเป็นสำหรับการงานนั้น เราดีกว่าต้นไม้ปลูก ตรงที่เราเลือกพื้นที่ที่จะเจริญเติบโตได้เอง ไม่มีใครมาบังคับให้เราต้องไปลงหยั่งรากตรงนั้นตรงนี้ เราเลือกเองได้ว่าเราจะเก่งจริงๆ เรื่องใด

เก่งจริงสักเรื่องแล้วอาจโตได้แค่ต้นถั่วงอก รากใหญ่ได้แค่รากถั่วงอก โตมากกว่านั้นไม่ได้เพราะไม่มีกิ่งก้านสาขา จะโตแบบไม้ยืนต้น ต้องแผ่กิ่งก้านสาขาออกไปอย่างระมัดระวัง เมื่อหยั่งรากมั่นคงแล้ว คือเก่งจริงสักเรื่องหนึ่งแล้ว ต่อไปก็ขยายผลจากความเก่งเรื่องนั้น ไปสู่เรื่องอื่นที่ใกล้เคียงกัน ได้ไลเซนส์ยุโรป แล้วขยายต่อไปสู่ไลเซนส์อเมริกา การแผ่กิ่งก้านสาขาต้องเตือนตนเองเสมอว่า ต้องโฟกัสในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความเก่งที่เรามีอยู่จริงๆ อย่าไปยุ่งกับทุกเรื่อง

ในโลกนี้มีสองสามอาชีพเท่านั้นที่คนทำเก่งได้ทุกเรื่อง ซึ่งประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาก็พิสูจน์แล้วว่า ที่ว่าเก่งทุกเรื่องนั้นก็เป็นความเชื่อเพียงชั่วครู่ชั่วยาม ไม่ยั่งยืน ผึ้งอยู่ยงคงกระพันในโลกที่เปลี่ยนแปลงไปมากมายในวันนี้ได้ เหตุหนึ่งมาจากการแบ่งหน้าที่ให้เก่งกันไปคนละเรื่อง แต่ความเก่งนั้น สนับสนุนซึ่งกันและกัน การแตกกิ่งก้านสาขาในหน่วยงานที่เริ่มต้นกันเล็กๆ มีคนไม่กี่คน แต่การคุกคามจากภายนอกเยอะแยะไปหมด ฝรั่งบอกว่าให้ใช้รูปแบบเมทริกซ์ อย่าใช้ไซโล คือต่างคนต่างใช้ความเก่งของตนเป็นแขนเป็นขาให้กันและกัน ไม่ใช่ต่างคนต่างต่อแขนต่อขาของตัวเอง สุดท้ายถ้าไม่ใหญ่พอ แทนที่จะได้เมทริกซ์ขนาดใหญ่ที่ทำงานใหญ่ได้ จะได้ไซโลเล็กๆ ที่ทำได้แต่งานเล็กงานน้อย เติบโตแผ่กิ่งก้านสาขาไม่ได้

ต้นไม้ยืนต้นคงทนอยู่ได้ เพราะมีกิ่งก้านสาขาที่แผ่ออกไปอย่างเหมาะสม มีสมดุล ไม่เอียงไปข้างใดข้างหนึ่งมากเกินไป การเติบโตในระยะแผ่กิ่งก้านสาขา จึงต้องระมัดระวังในเรื่องความสมดุล ในแต่ละช่วงของการเติบโต แผ่กิ่งบางด้านเร็วเกินไป มีฝนมีพายุก็ล้มง่ายเหมือนไม้ล้อม เพราะไม่มีสมดุล การเติบโตช่วงนี้จึงต้องร่วมงานกันเหมือนพี่เหมือนน้อง ไม่ใช่แค่ทีมงาน เพราะบางครั้งก็ต้องตัดส่วนหนึ่งเพื่อเติมอีกส่วนหนึ่ง แต่วันนี้จะตัดส่วนไหนก็ตาม วันหน้าส่วนนั้นก็ต้องแตกกิ่งก้านต่อไปได้ เมื่อสมดุลเกิดขึ้นแล้ว

เมื่อแผ่กิ่งก้านสาขาบนลำต้นแข็งแรง และมีรากหยั่งลึกแผ่กว้างเพียงพอแล้ว ก็ถึงเวลาที่จะชูยอดสู่ฟ้า เพื่อเพิ่มพื้นที่การแตกกิ่งก้านสาขาเพิ่มเติมต่อไป วันนี้ต้นไม้ที่เคยเล็กเอื้อมมือถึงยอดได้ กลายเป็นไม้ใหญ่ต้องปีนบันไดถึงจะแตะยอดไม้ได้ การชูยอดสู่ฟ้าต้องรู้ว่า ความเก่งและเมทริกซ์ที่เรามีอยู่นั้น สนับสนุนเราให้เป็นเลิศ เก่งจนเป็นตัวอย่างให้คนอื่นได้ 

ต้นไม้จะชูยอดยังเลือกทิศทางที่มีช่องทางจะไปได้ ด้านไหนมีแสงสว่าง มีที่ว่างเยอะๆ ก็ชูยอดไปทางนั้น อย่าหลงตนเองว่าเก่งในเรื่องที่คนอื่นไม่เห็นว่าเราเก่ง อย่าหลงว่าพร้อมแล้วที่จะเป็นเลิศ เติบโตมาถึงระยะชูยอดสู่ฟ้าได้นั้น ต้องชนะอุปสรรคมามากพอควร แต่ต้องชนะอย่างไม่มีมโน ไม่เช่นนั้นจะกลายเป็นชูยอดสู่ฟ้าในกระถางบอนไซ ไม่ใช่ไม้ใหญ่เอื้อมไม่ถึงอย่างที่มโนไปเอง