กาสิโน กำไรเยอะ ขาดทุนยับ

อยากรู้เหลือเกินว่าจะมีสักกี่ประเทศ ที่ผู้หลักผู้ใหญ่ในบ้านเมืองรวมถึงนายตำรวจระดับสูง จะออกมายืดอกบอกว่า พร้อมสนับสนุนให้มีการตั้งกาสิโน ที่แน่ๆ ประเทศไทยเป็นหนึ่งในนั้นไปเรียบร้อยแล้ว

เพื่อความโปร่งใส ผมขอออกตัวไว้ก่อนเลยว่า ด้วยเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์แล้วผมไม่สนับสนุนการตั้งกาสิโน     

ถ้าวันนี้มีการจัดให้ฝ่ายสนับสนุนการตั้งกาสิโนกับฝ่ายคัดค้านส่งตัวแทนมาโต้วาทีกัน เชื่อขนมกินได้เลยว่า ฝ่ายสนับสนุนต้องยกเหตุผลทางเศรษฐกิจมาเป็นพระเอก การสวนหมัดกลับของฝ่ายคัดค้านย่อมทุ่มน้ำหนักไปที่ปัญหาสังคม ซึ่งจะตามมาจากการยอมรับเอาการพนันมาเป็นองคาพยพหนึ่งของสังคมอย่างเป็นทางการ 

เรื่องนี้เถียงกันไปก็ยากจะหาข้อสรุปที่ลงตัวได้ เพราะว่าเรื่องนี้เป็นประเด็นอ่อนไหว ฝ่ายสนับสนุนและฝ่ายคัดค้าน ต่างก็ยึดมั่นใจจุดยืนของตนเอง ปัญหาก็คือ ต่างคนต่างมองปัญหาผ่านแว่นของตนเอง เลยมองไม่เห็นประเด็นของอีกฝ่ายหนึ่ง 

ทางออกที่ดีคือ การใช้แว่นอันเดียวกันในการมองผลดีและผลเสีย ของการยอมให้การพนันเป็นสิ่งถูกกฎหมาย หากคิดตามตรรกะนี้ เมื่อฝ่ายเสนอเขาอ้างเอาเหตุผลทางเศรษฐกิจขึ้นมาอ้าง เราน่าจะลองใช้แว่นทางเศรษฐกิจมามองเพื่อเปรียบเทียบว่าผลจะออกมาเป็นอย่างไร 

งานวิจัยด้านเศรษฐศาสตร์ซึ่งศึกษาถึงผลกระทบด้านบวกและด้านลบของการตั้งกาสิโน และการทำให้การพนันเป็นเรื่องถูกกฎหมายนั้น มีอยู่เป็นจำนวนไม่น้อย แต่งานที่ค่อนข้างครอบคลุมครบถ้วน ก็เห็นจะเป็นงานวิจัยในอเมริกา ซึ่งมีทั้งที่ศึกษาโดยนักเศรษฐศาสตร์และนักวิชาการด้านอื่นๆ ที่สนใจมิติทางเศรษฐศาสตร์ของการพนัน 

กลุ่มที่ทำการศึกษาเรื่องนี้อย่างจริงจังมีด้วยกันสามกลุ่มคือ กลุ่มที่สนับสนุนสุดชีวิต ซึ่งมักจะถูกจ้างจากกลุ่มผลประโยชน์ที่ทำธุรกิจเกี่ยวข้องกับการพนัน กลุ่มที่คัดค้านหัวชนฝา งานวิจัยกลุ่มนี้แทบทั้งหมดมาจากลุ่มต่อต้านการพนัน และกลุ่มที่สนับสนุนอย่างมีเงื่อนไข กลุ่มที่สามนี้เป็นนักวิชาการทำการศึกษาเพื่อนำไปตีพิมพ์เป็นผลงานด้านวิชาการของตนเอง ดังนั้น โดยเปรียบเทียบแล้ว ผลการศึกษาของกลุ่มนี้จึงค่อนข้างมีความเป็นกลางมากกว่าสองกลุ่มแรก 

ลองมาดูตัวอย่างของผลดีและผลเสียตามมาของการเปิดกาสิโนที่สำคัญ ซึ่งได้จากการศึกษาของคนกลุ่มที่สามกันว่ามีอะไรบ้าง จะได้นำไปเป็นข้อมูลเพิ่มเติมประกอบการตัดสินว่าจะ “เอา” หรือ “ไม่เอา”

ตัวอย่างของผลดีทางเศรษฐกิจของการตั้งกาสิโน

ในเมืองแอตแลนตา รายได้จากการเก็บภาษีธุรกิจกาสิโน คิดเป็นร้อยละเจ็ดสิบห้าของรายได้ทั้งหมดที่เก็บได้จากภาษีทรัพย์สิน รัฐเนวาดามีรายได้จากการเก็บภาษีกาสิโนเป็นจำนวนมาก จนมีรายได้เพียงพอในการบริหารจัดการรัฐ จึงแทบไม่จำเป็นจะต้องเก็บภาษีเงินได้และภาษีธุรกิจประเภทอื่น

 หากมีการวางแผนที่ดี การตั้งกาสิโนสามารถช่วยลดความเหลื่อมล้ำของการกระจายรายได้ ในพื้นที่ได้ระดับหนึ่ง โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีการว่างงานสูง เนื่องจากรายได้ของกาสิโนส่วนใหญ่มาจากนักท่องเที่ยว และในระยะยาวรายได้จากการเก็บภาษีกาสิโน มีมากพอจะสนับสนุนการเพิ่มจำนวนเจ้าหน้าที่ตำรวจ และเพิ่มระบบรักษาความปลอดภัยให้กับท้องถิ่นนั้น แถมยังมีเงินเหลือพอใช้ในการดูแลปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานให้อยู่ในสภาพดี

ตัวอย่างของผลเสียทางเศรษฐกิจ

หากการตั้งกาสิโนทำให้วัฒนธรรมการพนันแพร่หลายในสังคม มีคนติดการพนันเป็นจำนวนมาก ก็อาจส่งผลให้ประเทศเข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำได้ทุกๆ 10 ปี มีการประมาณการไว้ว่าในช่วงปี 1994-1997 การติดการพนันอย่างรุนแรงทำให้เกิดความเสียทางเศรษฐกิจโดยตรงและโดยอ้อม รวมแล้วประมาณ 40-50 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี ตัวเลขนี้เป็นการประมาณการขั้นต่ำ งานวิจัยบางชิ้นประมาณความเสียหายไว้สูงกว่านี้สี่ถึงห้าเท่าต่อปี

การตั้งกาสิโนทำให้ธุรกิจท้องถิ่นได้รับผลกระทบในระยะยาว เพราะกาสิโนพยายามที่จะเสนอบริการแบบครบวงจรให้ลูกค้า ธุรกิจกาสิโนครบวงจรมีปริมณฑลทางธุรกิจค่อนข้างกว้าง ครอบคลุมบริการด้านโรงแรม ภัตตาคาร หรือแม้แต่ร้านขายของชำภายในกาสิโนเอง สิ่งเหล่านี้จะเข้ามาแทนที่ธุรกิจดั้งเดิม ส่งผลให้ธุรกิจท้องถิ่นไม่สามารถแข่งขันได้ ต้องปิดกิจการลง บางกรณีเจ้าของธุรกิจเหล่านี้ไม่มีทางเลือก ต้องไปทำงานเป็นลูกจ้างของกาสิโนแทนก็มี

จากผลการศึกษาเหล่านี้จะเห็นว่า แค่มิติทางเศรษฐกิจอย่างเดียวก็มีข้อมีข้อเสียสารพัดแล้ว เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนมาก ลำพังแค่การเปิดโอกาสให้ประชาชนได้ทำประชาพิจารณ์ยังไม่พอ ต้องมีการศึกษาผลได้ผลเสียอย่างรอบคอบ โดยให้น้ำหนักกับมิติด้านคุณภาพชีวิต สังคม และวัฒนธรรม ไม่น้อยกว่าด้านเศรษฐกิจ

มีอีกสองประเด็นที่จะฝากไว้ให้คิดกันต่อ 

ประเด็นแรก เป็นเรื่องของผลประโยชน์ และผลที่ตามมาจากการมีผลประโยชน์ แม้ว่าการตั้งกาสิโนจะมีผลดีทางเศรษฐกิจ ช่วยให้ตัวเลขจีดีพีเราสูงขึ้น แต่หากมองให้ลึกลงไป คนที่ได้ประโยชน์ที่สุดคือเจ้าของกาสิโน คนในพื้นที่อาจได้อานิสงส์บ้าง จากการเพิ่มขึ้นของนักพนันที่เข้ามาเสี่ยงโชค

อย่างไรก็ตาม ยังมีของแถมที่มาคู่กับธุรกิจนี้ เช่น กลุ่มอิทธิพล และกิจกรรมอบายมุขทั้งหลายจะเกิดขึ้นนอกเขตที่ตั้งกาสิโน (วงไพ่ วงไฮโล กาสิโนเถื่อน) การบริโภคบุหรี่และสุราจะเพิ่มขึ้น 

สิ่งเหล่านี้ล้วนแล้วแต่เป็นผลกระทบทางลบต่อคนในพื้นที่และประเทศ ถามจริงๆ เถอะ จะมีพ่อแม่สักกี่คนอยากให้ลูกโตมากับร้านเหล้า บ่อนไก่ ไฮโล และกาสิโน? หลักทางเศรษฐศาสตร์ที่ถูกต้อง ควรแสดงผลกระทบเหล่านี้ออกมาเป็นเงิน แล้วหักลบกับเงินที่ได้ดูว่าคุ้มไหม ถ้าคิดแค่รายได้ที่ได้มากับต้นทุนการดำเนินการ แสดงว่าเอาหลักวิชามาบิดเบือนเพื่อวาระซ่อนเร้นชัวร์ สะท้อนให้เห็นว่า แม้แต่คนคิดเอง ก็คิดรู้สึกตงิดๆ ว่า หากใช้วิธีที่ถูกต้อง แม้ตัวธุรกิจจะกำไรมาก แต่สังคมไทยขาดทุนยับเยินแน่นอน

ประเด็นที่สองยิ่งน่าห่วงกว่า การยอมรับกาสิโนเป็นการบิดเบือนเข็มทิศทางจริยธรรมของสังคม ให้บิดเบี้ยวหนักกว่าเดิม แน่ใจหรือว่าสังคมไทยมีความเข้มแข็งพอจะควบคุมไม่ให้พิษทางสังคมของกาสิโนระบาดไปทั่วได้?

ที่ตลกที่สุดคือ การใช้ข้ออ้างว่าตอนนี้บ่อนก็เต็มบ้านเต็มเมือง เพื่อนบ้านเราเขาก็มีบ่อน ถ้าเราไม่ทำจะเสียโอกาส คำถามที่ผุดขึ้นมาในใจผมตอนได้ยินข่าวเรื่องนี้คือ ประเทศเราอับจนปัญญาที่จะทำมาหากินถึงขนาดต้องเอาอนาคตของประเทศไปพนันกันเลยหรือ?