ใบหน้า “พลเมือง” และธงเขียว

 สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) หลายคนก็นึกเห็นขบวนการ “ธงเขียว 2540” ในทันที

แต่หากมองลึกเข้าไปสู่ “เนื้อใน” แห่งการเคลื่อนไหวมวลชน ก็จะพบความแตกต่างระหว่าง “ธงเขียว” สองยุคอย่างชัดเจน

ปี 2540 กลุ่มคนชั้นกลางที่เคยร่วมการชุมนุม “ม็อบมือถือ” ในเดือนพฤษภาคม 2535 เป็นแกนหลักในการจัดขบวนการ “ธงเขียว” สนับสนุนร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2540 โดย อานันท์ ปันยารชุน ประธานคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ได้อยู่ข้างธงเขียว

แม้ขบวนการ “ธงเขียว 2558” จะมีภารกิจหนุนร่างรัฐธรรมนูญ คล้ายกับ “ธงเขียว 2540” แต่ก็มีความต่างตรงที่เน้นย้ำ “พลเมืองเป็นใหญ่” และไม่ใช่มุ่งแต่สร้างการเมืองสีขาว อันเป็นความฝันร่วมของคนชั้นกลาง

จุดเริ่มต้นของ “พลเมือง” นั้นอยู่ที่ “สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน” (พอช.) ร่วมกับ “สถาบันพระปกเกล้า” ทำคลอด “สภาพัฒนาการเมือง” และ “สภาองค์กรชุมชน” โดยฝังเชื้อการเมืองภาคพลเมืองไว้ในครรภ์ประชาธิปไตยคือ รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550

ทั้งสภาพัฒนาการเมืองและสภาองค์กรชุมชน คือรูปธรรมของ “ประชาธิปไตยทางตรง” อันเป็นชัยชนะเล็กๆ ของนักพัฒนาและนักกิจกรรมภาคประชาสังคม

ต้นปี 2557 ขณะที่มวลมหาประชาชนโดยการนำของ กปปส. ชูธงปฏิรูปก่อนเลือกตั้ง แต่เครือข่ายองค์กรชุมชนและประชาสังคมเพื่อการปฏิรูป (คชสป.) ใต้ร่มธง พอช. ไม่เข้าร่วมการชุมนุมด้วย และเสนอการปฏิรูปประเทศด้วยการจัดตั้ง “สภาพลเมือง” เป็นอำนาจที่ 4 ถ่วงดุลอำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหาร และอำนาจตุลาการ

หลังรัฐประหาร 22 พฤษภาคม เครือข่ายองค์กรชุมชนเจ้าเดิม ได้ตั้ง “สภาประชาชนเพื่อการปฏิรูป” (สชป.) ชิงเสนอโมเดล “สภาพลเมือง” อีกครั้ง

เมื่อ บวรศักดิ์ อุวรรณโณ เลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า มาเป็นประธานคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ องค์กรของพลเมืองในนาม “สมัชชาพลเมือง” จึงปรากฏอยู่ในร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

นอกจากยกระดับราษฎรเป็นพลเมืองแล้ว ยังต้องมีเจตนารมณ์สร้างพลเมืองเป็นใหญ่ โดยการขยายและเพิ่มสิทธิต่างๆ อันเป็นที่มาของคำว่าหลักสิทธิมนุษยชน และสิทธิพลเมือง

ด้านคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่เป็นตัวแทนของ “รัฐราชการรวมศูนย์” กลับไม่เห็นด้วยกับ “สิทธิพลเมือง” และ “สมัชชาพลเมือง” จึงเสนอให้คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ “ตัด” มาตราที่เกี่ยวกับพลเมืองออกไป

ด้วยเหตุนี้ ในเวทีเผยแพร่ความรู้เรื่องร่างรัฐธรรมนูญที่ จ.นครศรีธรรมราช จึงมีตัวแทนเครือข่ายองค์กรชุมชนมอบ “ธงเขียว” ให้กับตัวแทนคณะกรรมาธิการฯ นำขึ้นมาที่กรุงเทพฯ เพื่อแสดงจุดยืนสนับสนุนร่างรัฐธรรมนูญ 2558 ทั้งฉบับ

ธงเขียวได้โบกสะบัดอีกครั้ง ที่ห้องวายุภักษ์ โรงแรมเซ็นทราศูนย์ราชการและคอนเวนชั่นเซ็นเตอร์ เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา เพื่อประกาศเจตนารมณ์สร้างพลเมืองให้เป็นใหญ่

ธงเขียวจึงมาจากหมู่บ้านในทั่วทุกภาค และเป็นตัวแทนของกลุ่มความคิดที่เชื่อมั่นในประชาธิปไตยทางตรง

สรุปแล้ว “พลเมืองธงเขียว” พ.ศ.นี้ จึงมิได้หมายถึงคนชั้นกลาง หรือกลุ่มคนที่นิยม “ประชาธิปไตยแบบครึ่งใบ”