เศรษฐกิจ ‘เพื่อนเพื่อเพื่อน’กำลังมา

บ้านเมืองที่ไปไกลกว่าเราในเรื่องดิจิทัลกำลังคุยกันเรื่อง เศรษฐกิจเพื่อนเพื่อเพื่อน หรือ Peer to Peer Economy ซึ่งเป็นการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลคุณภาพสูงในบ้านเมืองของเขามาสร้างการเปลี่ยนแปลงในการทำกิจการต่างๆ อย่างขนานใหญ่ หวังกันถึงขั้นจะเปลี่ยนกันแบบหน้ามือเป็นหลังมือ ในขณะที่เราวาดฝันกันว่าจะพลิกโฉมอย่างนั้นอย่างนี้ ซึ่งเหมือนพลิกหน้ากระดาษใหม่ในหนังสือเล่มเดิม บ้านเขากลับมีรูปธรรมของเศรษฐกิจเพื่อนเพื่อเพื่อนที่ประสบความสำเร็จมาให้เห็นกันแล้ว เราคิดต่อเติมเทคโนโลยีเป็นสำคัญ เราอยากมีเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่เป็นชั้นนำของโลก แต่เขาคิดต่อเติมคุณค่าที่จะเกิดขึ้นได้จากการใช้เทคโนโลยีที่เขามีอยู่แล้ว เขาคิดว่าด้วยเทคโนโลยีมีอยู่ในบ้านเขาวันนี้ เขาจะสร้างวิธีทำงานใหม่ๆ ที่ให้คุณค่ามากขึ้นจนกระทั่งไม่มีประโยชน์อันใดที่จะทำงานแบบเดิมๆ อีกต่อไป เขามองหา Disruption กันแล้ว แต่เราหาแค่ Improvement


ตัวอย่างของบริการภายใต้เศรษฐกิจเพื่อนเพื่อเพื่อนที่รู้จักกันมาบ้างแล้ว คือบริการเทียบเท่ากับบริการแท็กซี่ ที่ใครที่มีรถสามารถเสนอบริการนี้ให้กับคนอื่นได้ ไม่จำเป็นต้องทำเป็นรถแท็กซี่ คล้ายๆ กับการช่วยการเดินทางให้กับเพื่อนฝูง คนที่จัดให้มีบริการนี้ไม่ต้องมีรถสักคัน แต่สามารถให้บริการเดินทางในรูปแบบเพื่อนช่วยเพื่อนเดินทางได้ บริการทำนองนี้ก้าวไปไกลกว่าที่กฎหมายในหลายบ้านเมืองจะก้าวตามทัน เลยทำให้สามารถกระจายไปในเพียงบางประเทศเท่านั้น


บริการเพื่อนเพื่อเพื่อนอีกตัวอย่างหนึ่งคือ การจัดหาที่พัก โดยแบ่งมาจากคนที่มีห้องว่างๆ ในบ้านหลายๆ ห้อง บริการนี้ต่างคนต่างได้ประโยชน์ คนที่ต้องการที่พักก็ได้ที่พักราคาไม่แพง คนที่มีห้องว่างๆ ก็มีรายได้จากพื้นที่ที่มีอยู่เกินการใช้งานของตน ซึ่งดูแล้วก็เป็นแค่แบ่งปันพื้นที่กันเหมือนกับที่เคยทำกันมาแต่ก่อน เพียงแต่เทคโนโลยีช่วยทำให้มีผู้คนมาแบ่งปันกันได้มากขึ้น ในวงที่กว้างขวางมากขึ้น และยังช่วยเติมเต็มความมั่นใจในการแบ่งปันที่พัก ให้เหมือนเพื่อนแบ่งที่พักให้เพื่อนอีกด้วย การแบ่งปันในระหว่างคนอยากได้ที่พัก กับคนมีที่พักเกินใช้งานเกิดขึ้นอย่างมั่นใจได้เพราะมีเวทีให้บริการจับคู่ระหว่างอุปสงค์ และอุปทาน โดยเติมเต็มด้วยข้อมูลสนับสนุนการเดินทาง และการตัดสินใจต่างๆ อีกด้วย


การแบ่งปันบริการในระหว่างกันเกิดขึ้นได้เพราะมีผู้ทำหน้าที่เป็นกลไกหรือเวทีในการทำให้ผู้ต้องการบริการกับผู้ที่มีบริการนั้นติดต่อกันด้วยความมั่นใจ ผู้ทำหน้าที่เป็นกลไกหรือเวทีจะช่วยกลั่นกรองให้ในเบื้องต้นก่อนว่าไม่ใช่การหลอกลวง พ่อแม่ที่หันมาพึ่งพาโรงเรียนในบ้านสำหรับการศึกษาของลูก จะด้วยสาเหตุใดก็ตาม คงไม่สามารถสอนได้ดีในทุกเรื่องทุกวิชา จึงมีคนมาทำเวทีให้พ่อแม่ที่เก่งในวิชาหนึ่งสามารถเสนอไปช่วยสอนลูกหลานของคนอื่นที่เก่งในอีกวิชาหนึ่ง เพื่อนช่วยเพื่อนสอนหนังสือให้ลูกหลาน คนที่ทำธุรกิจจัดเวทีให้พ่อแม่ได้มาพบกันจนสามารถมาช่วยกันสอนหนังสือให้ลูกของแต่ละคนได้ก็จะได้ผลตอบแทนจากการจัดเวทีนี้ คนที่ทำอาหารเก่งๆ และอยากใช้ความเก่งของตนทำให้เกิดรายได้ใหม่ๆ ขึ้นมา แต่ไม่อยากออกแรงเปิดร้านอาหาร สามารถพบกับคนที่อยากให้ใครมาทำอาหารให้เหมือนเพื่อนฝูงแบ่งอาหารกันกิน ซึ่งอาจจะมีรสชาติและคุณภาพที่ถูกอกถูกใจกว่าการไปกินตามร้านอาหาร เมื่อมีเวทีจัดไว้ให้คนสองกลุ่มนี้มาพบเจอกัน คนทำอาหารเก่งก็มีรายได้เพิ่มขึ้น แต่ได้รายได้จากการทำกิจกรรมที่ตนเองชอบ คนที่ได้แบ่งปันอาหารก็ได้อาหารที่น่าพึงพอใจ และอาจหาไม่ได้ในร้านอาหารทั่วไป


จะสังเกตได้ว่าคนที่ทำกิจการจัดเวทีนั้นไม่ต้องเก่งเรื่องการสอน แต่ต้องเก่งในการจัดเวทีที่ทำให้เกิดคุณค่าเพิ่มขึ้นจากการพบเจอกันและแบ่งปันกัน เฟซบุ๊คไม่ต้องทำสาระใดๆ แต่ทำหน้าที่เป็นเวทีให้คนมาสร้างสาระที่แบ่งปันกันได้และได้ประโยชน์ทางธุรกิจจากการทำหน้าที่เป็นเวทีนั้น ยิ่งเวทีใหญ่โตมากเท่าใด ประโยชน์ทางธุรกิจก็ตามมามากเท่านั้น เมื่อเวทีใหญ่ขึ้นได้ก็ต้องมีข้อมูลสาระที่หลากหลายตามผู้คนแต่ละกลุ่มที่มาใช้เวทีนั้น เวทีจึงต้องชาญฉลาดพอจะช่วยแนะนำได้ว่าใครควรจะแบ่งปันอะไรกับใคร ซึ่งแต่ก่อนคงยากเย็นที่จะทำเช่นนั้นได้ แต่ปัจจุบันไม่ใช่เรื่องยาก จากการที่เรามีเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าอย่างก้าวกระโดดมาช่วยทำให้เรื่องยากกลายเป็นเรื่องง่าย


ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้ทำให้ผู้คนติดต่อกันใกล้ชิดมากขึ้นกว่าแต่ก่อนมากมาย เศรษฐกิจเพื่อนเพื่อเพื่อนเกิดจากการที่เราสามารถสร้างคุณค่าใหม่ๆ ขึ้นจากการที่เราสามารถในการติดต่อกันอย่างใกล้ชิดมากขึ้นได้ในวงที่กว้างขวางมากขึ้น ซึ่งถ้าจะสร้างคุณค่าใหม่ๆ ขึ้นมา ก็ต้องเปิดหูเปิดตากับเทคโนโลยีที่มีอยู่ให้กว้างขึ้น ให้มองว่าเทคโนโลยีนั้นจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของบริการคุณค่าใหม่ได้อย่างไร วันนี้จะแบ่งว่าฉันเป็นสายเทคนิค เธอเป็นสายศิลปะไม่ได้อีกแล้ว วันนี้เป็นวันที่ต้องดึงความเป็นศิลปินที่มีอยู่ในตัวมาต่อยอดความเป็นคนรู้เทคนิค จนได้บริการที่มีคุณค่าใหม่ๆ ที่อาจแบ่งปันกันฉันเพื่อนฝูงได้