เงยหน้ามาคุยกันหน่อยครับ

ถ้าอ่านแต่ข้อความ และหากเป็นเหตุการณ์เมื่อหลายปีก่อน ภาพก็คงไม่ใช่ลักษณะนี้

แต่วันนี้สังคมไทยเป็น “สังคมก้มหน้า” ทุกคนมีเพื่อนสนิทเป็นโทรศัพท์มือถือ และมีแวดวงเพื่อนฝูงออนไลน์มาก....มากจนแวดวงคนใกล้ชิดหรือเพื่อนที่คบหาปกติอย่างแต่ก่อนเกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างใหญ่หลวง

การพบปะสังสรรค์เสวนาเฮฮากันแบบแต่ก่อนเก่าไม่มีให้เห็นอีกแล้ว หรือแม้จะมีการเจอกันจริง ๆ ก็มีบรรยากาศไปอีกแบบหนึ่ง

แบบ “สังคมก้มหน้า” อย่างที่เห็นในภาพนี้

ซึ่งกลายเป็นภาพปกติจนเกิดความเป็นห่วงเป็นใยในหมู่นักสังคมวิทยาว่าความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ในยุค social media ทุกวันนี้กำลังจะเปลี่ยนไปจนกลายเป็น “ความใกล้ชิดกันห่างเหิน” หรือไม่

เพราะพฤติกรรมของคนในสังคมวันนี้ ไม่ให้ความสนใจกับคนใกล้ชิด การพบปะที่เห็นหน้าเห็นตากันมีความสำคัญน้อยลง การพูดคุยกันต่อหน้าต่อตาไม่สนิทชิดเชื้อเหมือนแต่ก่อน เพราะแม้จะนั่งกินข้าวกันในครอบครัว ต่างคนต่างก็จ้องไปที่โทรศัพท์มือถือ และแทนที่จะถามไถ่ถึงชีวิตประจำวันและความเป็นไปของแต่ละคนในครอบครัว ก็กลับเป็นการส่งข้อความถึงคนอื่น ๆ ในกลุ่มสนทนาออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็น Line หรือ Facebook หรือ Twitter และ apps พูดคุยอื่น ๆ อีกมากมาย

ปรากฏการณ์ที่เห็นบ่อยขึ้นทุกวันนี้คือ คนสองคนนัดมากินข้าวคุยกัน แต่ต่างคนต่างโทรฯคุยกับคนอื่นที่ไม่ได้นั่งคุยต่อหน้าด้วย

ยิ่งทุกวันนี้มี Line และ Facebook ก็ยิ่งทำให้การสนทนาระหว่างคนที่นัดพบกันลดน้อยลง เพราะต่างคนต่างก็คุยออนไลน์กับคนอื่นที่อยู่ในมือถือ

คำถามที่ยังไม่มีคำตอบก็คือว่า ทำไมผู้คนวันนี้จึงเห็นความสำคัญของการสนทนาต่อหน้าต่อตา น้อยกว่าการส่งข้อความแลกเปลี่ยนถึงกัน?

ถ้าอย่างนั้น อีกหน่อยเพื่อนฝูงคนรู้จักจะต้องนัดเจอกัน เห็นหน้าเห็นตากันหรือไม่? หรือเพียงแต่ส่งข้อความผ่านมือถือก็น่าจะเพียงพอแล้ว เพราะแม้จะเจอกัน ก็ไม่ใคร่จะสนใจพูดคุยกันเท่าไหร่

ยังไม่เห็นงานวิจัยเรื่องนี้ในประเทศไทย แต่ผมคิดว่าน่าจะเป็นหัวข้อที่มีความสำคัญมากเพราะสังคมที่ไม่มองหน้ามองตากัน ไม่สบตาเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้สึกและความห่วงหาอาทรซึ่งกันและกัน และมีสมาธิสั้นเกินกว่าที่จะสนทนากันอย่างเป็นเรื่องเป็นราว เพราะเสียงสัญญาณในมือถือจะทำให้ต้องเช็คข้อความอยู่ตลอดเวลา จะเป็นสังคมที่มีความอบอุ่นและเข้าใจในความรู้สึกนึกคิดของสมาชิกครอบครัว เพื่อนร่วมงาน และคนใกล้ชิดต่าง ๆ ได้อย่างไร

บางคนอาจจะให้เหตุผลว่าการที่ผู้คนในสังคมติดต่อสื่อสารกันผ่านมือถือได้ตลอดเวลา เป็นการทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน กระชับและสนิทสนมกันมากขึ้น อีกทั้งยังเป็นการขยายแวดวงของคนรู้จักให้กว้างขวางกว่ารูปแบบของปฏิสัมพันธ์ของสังคมกว่าแต่ก่อนเก่ามากนัก

แต่ความจริงจะเป็นอย่างไรก็สมควรที่จะต้องมีการวิจัยวิเคราะห์ให้ถึงแก่น เพราะถ้ามนุษย์จากดาวอังคารร่อนลงมาเห็นมนุษย์โลกต่างก้มหน้าก้มตาทำอะไรกันอยู่ ไม่สนใจว่ามีคนนอกโลกมาเยี่ยมเยียน คงจะสร้างความประหลาดใจมากพอสมควร

เงยหน้ามาคุยกันหน่อยนะครับ

อย่าถามผมนะครับว่ารูปนี้เพื่อนผมส่งมาให้ทางไหน